Aslında Osmanlıların Avrupa kültür ve medeniyeti karşısında geri kaldığını tarihimizde ilk kez, 17. yüzyıl ortalarında Katip Çelebi tespit etmişti. Bu büyük bilim adamı, daha 1650’lerde Avrupa'nın denizde, askerlikte, hatta kültürde üstünlüğünü görmüş ve Osmanlı'nın çöküş devresine girdiğini şöyle anlatmıştır: “Devletler, gençlik, olgunluk ve ihtiyarlık devirlerinden geçer. Bizim devleti Osmaniye şimdi ihtiyarlık devresindedir. İhtiyarlıkta insan nasıl dikkatli davranmak lüzumu duyarsa, Osmanlı devletimiz de artık savaşlara girmemeli, eskisi gibi fütühat peşinde koşmamalıdır.”