Yavuz Kestane
@Reductioadabsurdum
İngilizce, İspanyolca ve Fransızca dillerinden çeviriler yapıyorum. Özellikle daha çok kitap okumak ve okuduğum kitapları değerlendirmek için buradayım.
20.yüzyıl İspanyol düşün sahasında Jose Ortega y Gasset kendisine özel yer edinenler birisidir, Camus'ye göre "Nietzsche'den sonra belki de en büyük Avrupalı yazardır." Varoluşcu felsefe geleneği içerisinde kendi felsefi dilini, kendi kültürünün ve tarihinin de harmanlamasıyla yakalayabilmiş bir filozoftur. Ancak bu dil, sadece kendi kültüründeki insanlara hitap etmekle kalmıyor, bizlere de sirayet ediyor. Bu bakımdan felsefe tarihinde kendisinin ismi nadiren kitaplarda ya da makalelerde anılsa da şüphesiz daha fazla ilgiyi hakediyor. Ülkemizde Gasset ile ilgili bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar az çalışma mevcut, bu sayının daha fazlalaşmasını temenni ediyorum.
Kitap, belirli bir konu diziniminden uzak bir yapıya sahip, her şeyden önce Gasset oldukça entelektüel ve çok bilgili, kendi kültürüne vakıf olmaktan öte felsefe tarihinden bilim tarihine, edebiyat tarihinden sanat tarihine kadar birçok alanda orijinal bakış açıları sunuyor, kitabın isminin "Quijote Üzerine Düşünceler" olmasına bakılmaksızın aslında bir "medeniyetler okuması" olarak ele alınması mümkündür. Özellikle ktiabın birinci düşünce bölümünde, edebiyat hakkında yaptığı analizler derin ve ufuk açıcı.
Mutlaka tavsiye edebileceğim bir yapıt olmakla beraber İspanyolca aslından mukayeseli bir şekilde okunması da faydalı olacaktır.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Machiavelli, modern siyaset biliminin kurucusu kabul edilir. Aristoteles'in Politika eserinden sonra ilk defa, siyaset bir bilimsel etkinlik olarak açığa çıkmıştır. Ancak, temsil ettikleri fikirler açısından iki zıt kutupta olsalar bile kendilerinden sonra temsil edilen siyasi gelenekleri etkilemeleri bakımından Machiavelli'nin Prens'ini Platon'un Devlet'i kitabına benzetiyorum. Aristoteles'in Politika eseri, Devlet kitabına doğrudan bir eleştiri mahiyetinde yazılmıştır. Farabi'nin İdeal Devleti, Platon'un Devletinden etkilenmiştir,
İbn-i Haldun'un Mukaddimesi ise Farabi ve İbn-i Sina'nın siyaset felsefelerine yönelik sayısız tenkit içerir. Machiavelli'den sonra gelen hiçbir siyaset felsefesi eseri, onun Prens'ini göz ardı edememiştir.
Machiavelli, Eski Yunan ve Roma döneminin hatırlanmasıyla birlikte açığa çıkan Rönesans hareketinin ortasında doğmuştur. İtalyan şehir devletlerinde yönetim kadrosunun içinde bulunmuş ve yönetimin eksik taraflarını ilk elden tespit edebilme imkanı bulmuştur. Machiavelli, her zaman bir hükümdar tarafından bütün İtalyan güçlerinin birleştiğini görmek ister. Floransa'nın özgürlüğünden vazgeçmiştir. Ancak İtalya'nın bağımsızlık özleminden asla taviz vermemiştir. Machiavelli'nin hayalindeki krallık geçişkendir. Çünkü rejimler hiçbir şekilde sabit değildir. Devletler monarşiden cumhuriyete doğru evrim geçirir. Bu evrim neticesinde küçük devletler yavaşca büyürken, Machiavelli, cumhuriyete giden yoldaki reformlara değinerek işleri hızlandırmayı düşünür. Kitap, bir Hükümdar'ın yönetimi sırasında hangi meziyetlere sahip olması gerektiği ve karşısına çıkabilecek engelleri nasıl aşacağının izah edildiği pasajlardan ibarettir. Ancak burada önemli olan, başta Yunan ve Roma devletleri olmak üzere Osmanlı Devletinden de örnekler vermekten kaçınmaz.
Çift dilli olarak yayımlanan kitaplara ayrı bir müsahama gösteriyorum. Maalesef yayınevlerimizde bu tip kitaplar oldukça az sayıda. Dolayısıyla benim için çevirmenin tam olarak nasıl bir tercüme işine kalkıştığını görmek açısından oldukça önemli. Roza Hakmen, Türkiyede daha çok Marcel Proust’un Kayıp Zamanın İzinde serisi ve Cervantes’in Don Quijote çevirileriyle bilinir, özellikle Don Quijote kitabının çevirisini başarılı bulmuştum, diğer serinin kitaplarını okumadığım için onlar hakkında bir yorum yapamayacağım.
Federico Garcia Lorca, 20.yüzyılın en önemli İspanyol şair ve oyun yazarlarından birisi olarak kabul görür, düşünceleri nedeniyle İspanya’da zoraki olarak yaşamış ve daha sonra Franco’nun askerleri tarafından öldürülmüştür. Bugün bile cesetinin tam olarak nerede gömüldüğü bilinmemektedir.
Kanlı Düğün, konusu itibariyle son derece sıradan ancak bir o kadar acıklı bir öyküyü dile getiriyor, dili kullanışı bakımından Lorca’yı biraz acemice buldum, Türk Edebiyatındaki köy romancılığı ile benzer nitelikler taşıyor. Sabahattin Ali’nin Kuyucaklı Yusuf kitabını, ya da Yaşar Kemal’in İnce Memed kitabını okuyanlar bu kitap ile daha çok yakınlık kurabilirler. Kitabın gidişatı, olayların önceden öngörülmesine müsait olup tragedyalarda görmek istediğimiz herhangi bir sarsıcılığa izin vermiyor. Lorca'nın iyi bir tragedya yazarı olduğunu söyleyemem. Ancak buna rağmen İspanyolca diline aşina olmak ve İspanyol Edebiyatı ile ilgilenenlere tavsiye edebileceğim bir yapıt.
Lucretius'un şu meşhur sözü ile kitap başlıyor;
"Rüzgarlar dalgaları uçsuz deniz üstünde karıştırmaktayken, karadan bakıp başkasının çektiği zahmeti izlemek ne tatlıdır; bunun sebebi, başkasının acı çektiğini görmenin bize keyif verip bizi mutlu etmesi değil, fakat belalardan uzak olduğumuzu düşünmenin keyifli olmasıdır."
Tatian'ın yukarıda alıntıladığım sözü bile aslında Spinoza'nın ve onun felsefesinin mahiyeti niteliği taşıyor. Spinoza, 1632 yılında Amsterdam'da bir Seferad Yahudi göçmen ailesinin ferdi olarak dünyaya gelmiştir. Küçük yaşlardan itibaren aldığı teolojik eğitimi, daha sonra gelişecek olan düşünce dünyasında önemli bir izlenim sağlayacaktır. Henüz 23 yaşındayken, Yahudi cemaati tarafından dışlanan Spinoza, bundan sonraki hayatında oldukça mütevazi bir tavır takınmıştır. Kitapları, defalarca yasaklı kitaplar listesine girmiştir. En ünlü eseri Ethica, ancak o vefat ettikten sonra yayımlanmıştır. Tatian'ın incelemesi, toplam 5 bölümden ibaret ve sayfa sayısınca az gibi görünse de diğer birçok filozofun aksine Spinoza'nın yaşamının nasıl felsefesiyle iç içe olduğu, yaşamından bağımsız düşünülmemesi gerektiğini iyi bir şekilde açıklayabilmiştir. Kitabın son bölümü, Teolojik - Politik İncelemesine ayrılmış, ilk Seküler Yahudi olmasının vurgulanması şahsen çok hoşuma gitti. Farklı bir Spinoza okuması yapmak isteyenlere tavsiye edebileceğim bir yapıttır.
