1919 senesi Mayıs'ının on dokuzuncu günü Samsun'a çıktım. Vaziyet ve genel manzara:
Osmanlı ordusu zedelenmiş, şartları ağır bir ateşkes antlaşması imzalanmış. Büyük Savaş'ın uzun seneleri zarfında millet yorgun ve fakir bir halde. Millet ve memleketi Büyük Savaş'a sevk edenler, kendi hayatları endişesine düşerek memleketten firar etmiştir.
Halbuki Türkün haysiyeti ve izzet-i nefis ve kabiliyeti çok yüksek ve büyüktür. Böyle bir millet esir yaşamaktansa mahvolsun evladır!..
O halde, ya istiklal ya ölüm!
Efendiler, bu vaziyet karşısında bir tek karar vardı. O da milli hakimiyete dayanan, kayıtsız şartsız, müstakil yeni bir Türk devleti tesis etmek!
İşte, daha İstanbul'dan çıkmadan evvel düşündüğümüz ve Samsun'da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz tatbikatına başlayacağımız karar, bu karar olmuştur.