Rhovanion
@Rhovanion
“İyi sorular bilimdir, veri gerçektir, sistem çözüm getirir.”
827 okur puanı
Şubat 2019 tarihinde katıldı
FaltingsBilim
Aslında bu ölçekte büyük etkileri olacak problemler seçmek gibi bir niyetle yola çıkmadığını belirten Faltings şöyle diyor: “Her zaman beni ünlü ya da zengin yapacak hedeflere değil uğraşmayı sevdiğim konulara odaklanma yönünde bir düşüncem oldu. Çünkü sevdiğiniz şeylerle uğraşırsanız daha çok keyif alırsınız.”
Sayfa 47
4'lü Axel Atlayışı
On yıl öncesine kadar dörtlü axel atlayışı artistik buz pateninin ulaşılmaz hedeflerinden biriydi. 2010'lu yıllarda bazı erkek patenciler, programları sırasında birden fazla kez dörtlü atlayışlar yapmaya başladı. Ancak 4,5 dönüşle tamamlanan ve son derece riskli olan dörtlü axel atlayışına herkes cesaret edemiyordu. Yapılan denemeler de başarılı olamıyordu.
2020'li yıllara gelindiğinde Amerikalı artistik buz patencisi Ilia Malinin'in adı sıkça duyulmaya başlandı. Malinin, 2022'deki uluslararası bir yarışmada dörtlü axel atlayışını başarıyla gerçekleştiren ilk patenci oldu. 2026 Kış Olimpiyatları'nda da son derece zor olan dörtlü atlayışları programına dâhil etti ancak beklenen performansı sergileyemedi.
Bu zorlu atlayışları gerçekleştiren bir diğer sporcu ise 2022 Kış Olimpiyatları'nda, bir programda beş kez dörtlü atlayış yapan ve altın madalya kazanan Nathan Chen'di.
Sayfa 46
Karanlık Madde Görünmüyorsa Var Olduğunu Nasıl Bilebiliyoruz?Bilim
Karanlık madde fikri ilk olarak 1930'larda Fritz Zwicky adlı İsviçreli astrofizikçinin gök ada kümelerindeki hareketlerini incelemesiyle ortaya çıktı. Zwicky, Coma Kümesi'ndeki gök adaların, gözlenebilen madde miktarının oluşturduğu kütle çekim etkisi dikkate alınarak hesaplanan teorik hızdan daha yüksek hızlarla hareket ettiğini fark etti. Bu durumu açıklamak için gereken "kayıp kütle"yi ise karanlık madde olarak adlandırdı.
1970'lerde Vera Rubin adlı Amerikalı astronom, gök adalardaki yıldızların dönüş hızlarını ölçtü. Gök adanın merkezinden uzaklaştıkça yıldızların daha yavaş dönmesi beklenirken uzak yıldızların merkeze yakın yıldızlarla benzer hızlarda döndüğünü gösterdi. Bu durum da yine "görülemeyen" bir kütlenin varlığına işaret ediyordu.
Günümüzde yıldızların hızının merkeze uzaklıklarına göre değişimini gösteren grafikler olan "dönüş eğrileri" gök adalardaki yıldızların hızlarının merkezden uzaklaştıkça azalması gerekirken neredeyse sabit kaldığını ortaya koyarak karanlık maddeyi destekleyen en güçlü kanıtlardan birini oluşturuyor.
Sayfa 52
Neden Bazı İnsanlar Alerji Mevsiminde Uykulu Hisseder?Bilim
Polen gibi zararsız maddeleri tehdit olarak algılayan vücut, bu maddelerle karşılaştığında
histamin başta olmak üzere çeşitli kimyasal maddeler salgılar. Histamin, burun akıntısı
ve kaşıntı gibi klasik alerji belirtilerine yol açarken aynı zamanda
beyinde uyanıklığı düzenleyen sinir hücreleri üzerinde de etkilidir. Normal koşullarda
histamin, uyanıklığı destekleyen bir nörotransmitterdir. Ancak alerjik reaksiyon
sırasında bu sistem aşırı ve düzensiz biçimde uyarılır. Bu durum, sinir sisteminde bir tür
dengesizliğe yol açarak zihinsel bulanıklık, dikkat dağınıklığı ve genel bir yorgunluk
hissi oluşturabilir. Buna ek olarak alerjik reaksiyon sırasında salınan sitokinler (örneğin
IL-1 ve TNF-α), beyinde “hastalık davranışı” olarak bilinen bir durumu tetikler. Hastalıkla
mücadele sırasında vücut kaynaklarını korumaya yönelik olarak ortaya çıkan bu
durum, vücudu dinlenmeye yönlendirir ve uyku isteğini artırır. Öte yandan alerjik
durumlarda sıkça görülebilen burun tıkanıklığı gece uykusunun kalitesini düşürerek uyku
bölünmelerine ve yeterince dinlenememeye neden olabilir. Kullanılan bazı antihistaminik
ilaçlar da sedatif (sakinleştirici) etkileri nedeniyle gündüz uykulu hissetme durumunu
şiddetlendirebilir. Ayrıca alerjik reaksiyonlar sırasında bağışıklık tepkisi için vücudun artan
enerji ihtiyacının da yorgunluk ve hâlsizlik gibi belirtilerde payı olabileceği düşünülüyor.
Sonuç olarak alerji mevsiminde hissedilen uyku hâli temelde vücudun bağışıklık yanıtının
doğal bir sonucudur.
Sayfa 53
Abel Ödülü - Gerd Faltings
Sıklıkla “matematiğin Nobel’i” olarak nitelendirilen ve dört yılda bir verilen Abel
Ödülü’ne bu yıl sayı kuramcısı Gerd Faltings layık görüldü. Abel Komitesi’nin açıklamasına
göre Faltings, bu ödülü aritmetik geometriye güçlü araçlar kazandırması ve Mordell ve Lang’ın Diophantine denklemlerine ilişkin uzun süredir kanıtlanmayı bekleyen varsayımlarını ispatlaması dolayısıyla alacak.
Sayfa 45