umit bulut
@Salento
41 okur puanı
Temmuz 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Antidepresanlarin uzun surede ise yaramasi ve depresyonda diger tedavilerHayat ve İnsan
Noronlar yapmalari gereken her seyi yapmak icin her turlu hayati madde ve sinyali seri halde ureten molekuler uretim hatlariyla dolu kucuk mikroskobik fabrikalardir. Buradaki teori depresyon sirasinda fabrikanin yavaslamasi, uretimi ve hasilati azaltmasidir. Islerin yolunda gitmesini saglamak icin acil durum gucu disinda her seyden mahrum birakilmistir. Noroplastisite kaybolmustur.
Ama sonra antidepresanlar gelir ve temel olarak korukleri pompalamaya, firini yakmaya ve boylece fabrikayi yeniden calistirmaya baslayabilirler. Ama bu islem cok karmasik oldugu ve cok sayida molekuler adim icerdigi icin plastisite duzeylerini yukseltmek asamali bir surectir; bir dugmeye basip sistemi acmaktan ziyade daha cok susuzluktan olmus bir bitkiyi gubrelemeye ve sulamaya benzer. Bitki iyilesebilir ve tekrar buyuyebilir ama bu hemen olmayacaktir.
Peki neden antidepresanlar etki etmek icin sureye ihtiyac duyarlar?
Glutamat, herhangi bir zaman diliminde beynin snapslarinda bulunan norotransmitter varliginin yuzde 90'ini olusturur.
Bu su sebeple onemlidir: Antidepresanlarin noroplastisiteyi artirarak calistigini kabul edersek o zaman SSRI'lar vb yaygin kullanilan monoamin antidepresanlar, etki gosterdikleri noronlarin yuzdesi acisindan beynin yalnizca cok sinirli alanlarindaki aktiviteyi artiracaktir. Fakat depresyon beynin cok farkli ve genis alanlarini etkiler.
Bu, monoamin antidepresanlarin ise yaramayacagi anlamina gelmez. Duzenli olarak ise yararlar. Unutmayin ki beynin her parcasi birbirine baglidir, bu nedenle belirli bir bolgedeki aktiviteyi artirirsaniz bu artan aktivite kademeli olarak asagi akistaki baglantili bolgelere aktarilacaktir.
SSRI'lar gibi monoamin bazli antidepresanlar kullanmak iste boyledir. Beynin devresinin onemli, faydali ama yine de nispeten kucuk bir
Reklam
HipokampusHayat ve İnsan
Pek cok calisma depresyon hastalarinin hipokampus boyutunda ve aktivitesinde azalma oldugunu ortaya koymustur. Hipokampus ogrenme ve hafiza icin beynin ayrilmaz ve temel bolgesidir ve bu da diger bircok onemli alanla guclu bir sekilde baglantili oldugu anlamina gelir. Bunun ayni zamanda basa cikma yeteneginin kaybolmasina neden oldugu da goruluyor cunku basa cikabilmek ve hos olmayan deneyimlerden ve ilgili dusunce bicimlerinden ozgurlesip hayatiniza devam edebilneniz icin yeni bilgileri ogrenmeniz ve bu bilgileri saklamaniz gerekiyor. Dusuk performans gosteren bir hipokampus bu yetenegi engeller ve ayrica depresyonu olanlarin nasil gelisme gosteremedigini ve kotu ruh halinden kurtulamadiklarini aciklar.
KatatoniHayat ve İnsan
Ruh halinin ve duygularin ne kadar duyarli ve degisken olabilecegini gorduk. Ancak beynimiz yeni durumlara karsi daha az degiskenlik gosteriyor ve uyum saglayamiyorsa ruh haliniz kitlenebilir. Elbette beyin calismasi icin ihtiyac duydugu esnekligi tamamen kaybetmez; depresyonu olanlar hala dusunebiliyor, etkilesimde bulunabiliyor ve hareket edebiliyorlar; sadece bunu yapmak olmasi gerekenden cok daha zorlasiyor.
Bununla birlikte bazi ekstrem depresyon vakalarinda, bireylerin daha da tepkisiz hale geldigi, zar zor hareket ettigi veya hic konusamadigi katatoni vakalari vardir. Belki de bu, daha fazla plastisite kaybindan ya da daha da fazla sayida noronun katilasmasindan ve tepkisiz kalmasindan kaynaklaniyor olabilir.
Noroplastisite kaybiHayat ve İnsan
Elimizde depresyondaki kisilerde beyinlerinin noroplastisitesinin bir sekilde azaldigini gosteren cok sayida kanit var. Depresif bir beynin kilit alanlarda hucresel duzeyde daha az degisebilip uyum saglayabildigini kuvvetle gosteren, artan sayida veri mevcuttur.
Bu nasil depresyona sebeo oluyor? Depresyonun, kisinin dusuk veya kotu bir ruh hali icinde olmasiyla cok fazla tanimlanmadigini, daha cok bu tur ruh hallerinin sabitlendigi ve degismedigi zamanlar olarak tanimlandigini hatirliyor musunuz? Yani kisi cok kotu bir ruh haline girer ve bundan cikamaz; beyninin yaptigi seyleri degistiremez. Depresyona, altta yatan beyin hucrelerimizin her zamanki uyum saglama ve degisme yeteneklerini kaybettigi seklinde bakarsaniz her sey birdenbire daha anlamli gelecektir.
Noroplastisiteİnsan ve Toplum
Noroplastisite esasen beynin hucresel duzeyde degisme ve uyum saglama yetenegidir. Beyin kendini yeniden duzenleyebilir, yeni baglantilar kurabilir, ihtiyaci olmayanlari kaldirabilir, zamanla daha onemli hale gelen alanlari ve surecleri genisletebilir ve cok fazla kullanmadiklarini kucultebilir. Bu tur yetenekler hayati oneme sahiptir; beyin basimiza gelen her seye surekli tepki vermeli, yanit vermeli ve uyum saglamalidir. Statik bir beyin olumdur.
Bununla birlikte uzun bir sure yetiskin beyninin esasen kati oldugu, cocukluk ve ergenlik donemindeki gelisimimiz bittiginde, tum gelisim surecinin de bittigi varsayilmistir. Bu varsayima gore beyniniz hayatinizin geri kalaninda oldugu gibi kalmaktaydi. Ancak son bulgular bunun yanlis oldugunu gosteriyor. Dogru, beyninizin genel kitlesel yapisi buyuk olcude yetiskinlige ulastiginizda belirlenmis oluyor; ana yollar ve aglar yerlerini bulmus oluyor ve onlari yeniden duzenlemek veya yeniden uzerinde calisma icin yapilabilecek pek bir sey yok gibi gorunuyor. Ama yine de bir esneklik payi var.
Beyninizi bir ev gibi dusunun. Siz buyudukce ve gelistikce beyniniz olan evin insasi hala devam ediyor. Yetiskilige girdiginizde ev tamamlanmis oluyor. Bu noktada duvarlar veya temeller hakkinda pek bir sey yapamazsiniz ancak yine de evi yeniden dekore edebilir, kablolari degistirebilir, yeni pencereler takabilir, belki bir uzanti ekleyebilir veya sihhi tesisati yenileyebilirsiniz. Bu tur seyler buyuk farklar yaratabilir.
Reklam