Büşra Çınar
@Sstreetlamp
Edebiyat Öğretmeni
Afyonkocatepe / Edebiyat
İstanbul
14 Nisan 1999
103 okur puanıAralık 2020 tarihinde katıldı
Gülperi Sert tarafından yazılmış önsözü okumamak okuyucunun bakış açısını daraltabilir. Stefan ‘ın “Satranç” kitabından sonra en zevk alarak okuduğun eseri oldu. Özellikle dipnotlar kitaptan ayrı tarihsel bir pencere açıyor, yayın olarak da hoştu. Kitap temelde 3 öyküden oluşuyor, değinilen konularda özelden evrensele açılan bir anlayış var.
Rahel Tanrı’yla Hesaplaşıyor’ da Hz. Yakup’tan yola çıkılarak; -dini metin olmasından da kaynaklı- hoşgörü, başkaldırı ve kabulleniş varlığını hissettiriyor.
Üçüncü Güvercinin Hikayesi’ nde ise yine dini metin olmasından kaynaklı bakış açısı insani özelliklere ve insan hayatına çevrilmiş.
Üçüncü öyküye gelecek olursak Ölümsüz Kardeşin Gözleri isimli bir Hint efsanesidir. Yer yer adaletin, vicdanın ve bilgeliğin bol kepçe konduğu, yine yazarın gizli mesajlarıyla dolu bir öykü olmuş.
Önsözde de bahsedildiği gibi yazarın Hint efsanelerine ve dini metinlere yönelmesinde, Batı eserlerindeki savaşçıl tutumun büyük etkisi olmuş. Her ne kadar konular basit gibi dursada üç öyküde de bazı noktalalar tabiki Stefan’ın kendi dönemindeki savaşa, ırkçılığa ve adaletsizliğe karşı tutumunu hissettiriyor.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Saatleri ayarlamaya enstitüsü’nün ilk baskısı 1961 yılında Remzi Kitabevi tarafından yayımlanmış olup eserin yayın hakları Dergâh Yayınları'na aittir. Roman, Türk insanının Doğu ile Batı arasında bocalamasını irdeler.
Tanpınar’a göre roman, öncelikle ferdi anlatır, ancak sözünü ettiği ferdi cemiyetin içerisinde ele alır. Yazar, modernist romancıları okur; hem bir medeniyetten diğerine geçmenin kendi toplumunda yarattığı ikiliğe hem de dünyanın yaşadığı savaşa ve buhrana tanıklık eder. Bu balamda Ahmet Hamdi Tanpınar’ın romanları, zaman ve mekânda ortaya çıkan değişim ve yabancılaşma açısından zengin bir içeriğe sahiptir. Romanda saatlerle iç içe olan bir hayat özellikle vurgulanır. Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı yapının kuruluşunda ve işleyişinde de saatler etkilidir.
Enstitü içindeki Zemberek, Mil ve Yelkovan şubeleri, değişik semtlerde insanların kolayca saatlerini ayarlamasını salayacak Saat Ayar İstasyonları, Saatleme Bankası, Saat Evleri, Cihanşümul Saat Sevenler Cemiyeti, enstitünün uzantısı kuruluşlardır ve önemli noktalara değinir. Bunların dışında Hayri İrdal’ın kaleme aldığı “Ahmet Zamani Efendi ve Eseri” adlı yapıtı, Halit Ayarcı’nın Pakize’nin idaresinde “Çay Saati” adıyla gazete çıkarma fikri, Hayri İrdal’ın halasındaki davette imzaladığı duvar saati fotorafları, enstitünün Muvakkit Nuri Efendi’den mülhem sloganları, içten ve dıştan saat görünümündeki enstitü projesi, saatin enstitü bünyesinde ne kadar önem taşıdığını gösterir. Saatleri Ayarlama Enstitüsü, zamanını şaşırmış bir cemiyetin eleştirisidir. Hayri İrdal’ın şehrin hiçbir saatinin birbirini tutmadığı şeklindeki bir gerçekliği yansıtan sözü aslında zamanın dışında yaşayan insanları hedef alır. Bunda Cumhuriyet Döneminde art arda yapılan inkılapların
• Nikolay Mihayloviç Karamzin (Zavallı Liza)
• Aleksandr Sergeyeviç Puşkin (Maça Kızı)
• Nikolay Vasilyeviç Gogol (Araba, Burun)
• İvan Sergeyeviç Turgenyev (Kasaba Hekimi)
• Fiyodor Mihayloviç Dostoyevski (Gülünç Bir Adamın Düşü)
• Aleksandr Nikolayeviç Ostrovski (Polis Şefinin Başından Geçen Gülünç Olayın Öyküsüdür)
• Lev Nikolayeviç Tolstoy (Çilekler, Üç Ölüm)
• Nikolay Semenoviç Leskov (İhtiyar Herasim Ve Aslanı)
• Anton Pavloviç Çehov (Berber Dükkânında, Hanımla Kavga Ettik, Hanımlar, Tepetakla)
• İvan Alekseyeviç Bunin (Gençlik Ve Yaşlılık, Meçhul Dost)
• Mihail Afanasyeviç Bulgakov (Deha, Bir Hastanın Günlüğü)
• Vladimir Vladimiroviç Nabokov (Kapı Zili, Rastlantı)
• Yuriy Pavloviç Kazakov (Mavi Ve Yeşil)
• Vasiliy Makaroviç Şukşin (İhtiyarın Ölümü)
•Boris Petroviç Ekimov (Ağlama Kızım)
• Sergey Dovlatov Dovlatoviç (Oyuncak)
• Natalya Tolstaya (Umutsuz Aşk)
• Dina Rubina (Seni Bekleyeceğim)
18 bölümden oluşan akıcı hatta çerezlik denebilecek keyifte kitap. Storytel üyeliğiniz varsa iki kat çerezlik olabilir. :)
Huzur romanı Tanpınar'ın ölmeden önce kitaplaştırdı ilk romanıdır.
Mümtaz ve Nuran karakteri ile öne çıkar. Roman kaybolan değerleri yansıtır, insanın iç dünyası üzerine yoğunlaşır. Roman boyunca Mümtaz kendisini huzura kavuşturacak bir şeyin peşindedir. Aradığı huzuru bir süre sonra Nuran da bulur. Çünkü Nuran Mümtaz'ın önem verdiği üç şeyi taşıyan bir kadındır; güzellik, Boğaziçi medeniyetinin vasıfları ve gelişmiş musiki zevki. Mümtaz, Beyazıt Sahaflar Çarşısında, salaş dükkanlarda, bit pazarında, Çekmece ‘de balıkçı muhitinde ve kır kahvelerinde dolaştırırken, İstanbul'un bir kronikçisi, İstanbul'da eski zamanın donup kaldığı ve biriktiği köşelerin bir tasvircisidir. Nuran ise kocası tarafından aldatılmış ve terk edilmiş bir kadın olarak karşımıza çıkar. Romanda Mümtaz'ın ilaç almaya giderken ki geçmişe dönüşlü ruh halini anlatılmaktadır. Mümtaz karakteri çok fazla yönüyle Tanpınar'a benzemektedir, Tanpınar’ın fikir dünyasını yansıtmaktadır. Mümtaz İstanbul'un tarihi ve manevi havasını kaybolan mazi değerlerini kültürel bir şekilde romanda ele alarak sık sık Nuran'la diyalogları içinde geçiren önemli bir karakterdir.
Tanpınar, romanda metinlerarasılığı bir teknik haline getirmiş ve bütün roman boyunca devam ettirmiştir. Bazı yorumculara göre huzursuzluğun romanı olarak da bilinen huzur romanı esasında Mümtaz'ın huzursuzluk halindeki düşüncelerini yansıtması yönüyle bu tabirle bağdaşmaktadır. Zira Mümtaz sürekli romanda Nuran’la arasındaki doğacak huzursuzluğu engelleme düşünceleri ve iç monologlar gerçekleştirir. Nuran Mümtaz'ın âşık olduğu, kendisini bulduğu ve kaybettiği kadındır.
Romanda Mümtaz'ın amca oğlu olan İhsan aslında Mümtaz'ın kişiliğinin temellerini atan önemli bir karakterdir. Çünkü Mümtaz İhsan’la arasında doğan alakadan; ince zevkler, kendini
Peyami Safa'nın "modernist roman" örneği oluşturan eseri yalnızız, yazarın imzasını taşımamasına rağmen en sevdiği eseridir. Peyami Safa bu eserinde parapsikoloji tekniğini kullanmıştır.
Okuyucu bir anda olayların içerisinde bulur kendini, olay örgüsü yoktur. Karakterler romanın başında tanıtılmaz. Besim'in ablası Mukadder'le yaptığı konuşmalar sonunda olaylar ve kişiler anlaşılmaktadır. Peyami Safa modernist romanında, genelden farklı olarak karakterleri yalnızca iç dünyalarında bir çatışmayla bırakmaz. Kültürel olgularını, dünya görüşlerini de bu çatışmada sunar. Fakat bireye dayanması noktasında tekrar modernist romanla birleşir.
Meral'in Doğu-Batı arasındaki sıkışmışlığı, Samim'in duyguları konusundaki kararsızlığı bu çatışmaya örnektir. Her ne kadar Samim'in kararsızlığı demişsekte bilindiği üzere Peyami Safa'nın romanlarında kadınlara afettiği bir medeniyet küresi söz konusudur. İkilemde kalan genel olarak kadındır, bu yüzden Samim'in bu durumu çok fazla kararsızlık olarak öne çıkmamaktadır. Yine genel itibariyle ahlak unsuruna çok fazla değinen yazar; madde/mana, Doğu/Batı, hayal/hakikat çatışmaları etrafında gezinmiştir. Samim'in ütopik ülkesi Simeranya da buna açık bir örnek niteliğindedir. Anlatım tekniklerinin zenginliği romanı çok yönlü bir eleştirinin kucağına bırakmaktadır. Tabi Peyami Safa'nın diğer tüm eserleri hemen hemen bu tarzdadır.
Samim'in parapsikolojiyle ilgili yaptığı çıkarımlar, yazarın kişiliğinin yansımalarını sunmuştur. Yine Samim'in idealist bir kişilik olması, kardeşi Besimden farklı olarak öne çıkmaktadır. Besim haz düşkünü, hiçbir şeyi gerektiği kadar ciddiye almayan bir kişiliktir, abisiyle zıt kutupları oluşturmaktadır.
Toparlamak gerekirse roman kimlik ve kişilik sorunu yaşayan bireylerin realiteden kaçışkarını ve
