Tural Nağızadə
@Tural_2004
28 okur puanı
Ağustos 2024 tarihinde katıldı
Sizə ehtiyacım var mı?Alıntı
Beynin normal şəkildə fəaliyyəti üçün nələrə ehtiyacı vardır? Yedikləriniz, qidalandıqlarınız, aldığınız oksigen, içdiyiniz sudan daha artığı, ən az bunlar qədər önəmli bir şey daha vardır: Beynin başqa insanlara da ehtiyacı vardır. Normal beyin fəaliyyətləri, bizlə əlaqədə olan sosial neyron şəbəkələri ilə bağlıdır.Neyronlarımızın həyata tutunub sərpilməsində, başqa insanlara aid neyronlar da önəmli rola malikdir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Qərarları necə veririk?
Bu dondurmanı yesəm mi, yeməsəm mi? Bu e-poçtu indi mi cavablasam, sonra mı? Hansı ayaqqabıları geyinsəm? Günlərimiz; nə edəcəyimiz, hansı tərəfə gedəcəyimiz, necə reaksiya verəcəyimiz, bir fəaliyyət layihəsinə qatılıb-qatılmayacağımız kimi mövzularda verdiyimiz minlərlə kiçik qərarın toplanmasından meydana gəlir. Qərar vermə üzərinə inkişaf etdirilmiş ilk nəzəriyyələr, insanları ağlabatan bir qərara çatdırmaq üçün seçimlərinim müsbət və mənfi yönünü ölçə bilən, rasional aktyorlar olaraq yanaşırdı. Amma insanların qərar vermə şəkli ilə bağlı aparılmış elmi müşahidələr bunu təsdiqləməz. Beyin, hər biri hədəf və arzularına sahib və bir-birilə rəqabət halındakı bir çox şəbəkədən meydana gəlmişdir. Dondurmanı yeyib-yeməməyi qərar verərkən, beyninizdəki şəbəkələrdən bir qismi şəkər lehinə,bir qismi isə qurbangah (kömək ümid edilən yer) narahatlığı ilə əleyhinə çalışacaq, bəzi şəbəkələr də, sabah idman zalına getməyə söz verməyiniz şərti ilə dondurmağı yeyə biləcəyini deyəcəkdir sizə. Beyniniz bu mənada, dövləti idarə edə bilmək üçün bir-biri ilə ölümünə mübarizə aparan rəqib siyasi partiyalardan meydana gəlmiş bir neyron parlamentlərdir. Buna görə qərarlarımızı bəzən eqoistcə, bəzən təvazökarlıqla; bəzən instiklərimizlə, bəzən də gələcəyi əsas olaraq düşünərək veririk. Qarmaşıq canlılar olmağımızın səbəbi də, hamısını intizam altında tutmaqla əlaqəli bir çox fərqli instikdən meydana gəlməyimizdir.
Sükan kimdədir?Alıntı
Kainatın həcminin, gecələri göy üzünə baxaraq xəyal edəbildiyimizdən çox daha böyük olduğu artıq bilinir. Bənzər şəkildə beynimizin içindəki kainatda, şüurlu təcrübələrimizlə təyin edilən sərhədlərin çox uzağına qədər çatır. Bu iç kainatın inanılmaz böyüklüyünü yeni yeni anlamağa başlamışıq.Bir dostunuzun üzünü tanımaq, maşın sürmək, bir lətifəni anlamaq, ya da soyuducudan nə çıxaracağınızı bilmək ilk baxışda çox əziyyətli bir proses kimi görsənə bilər; amma əslində bunları mümkün edən şey, şüurlu fərqindəlik səthinin dərinliyində baş verən diqqətli hesablamalardır. Hal hazırda, həyatınızın bütün anlarında olduğu kimi, serebral şəbəkəniz fərqli üsullarla yüksək səviyyədə fəaliyyətdə, hüceyrələr boyunca qaçaqaçda olan milyonlarla elektrik siqnalı, neyronlar arasındakı trilyonlarla əlaqə üzərində kimyəvi impulslar yaratmaqda. Ən bəsit fəaliyyətinizin altında belə möhtəşəm bir neyron fəaliyyəti vardır. Siz bütün proseslərdən bixəbər yaşayarkən, necə davrandığınız, önəm verdiyiniz şeylər, reaksiyalarınız, eşqləriniz və həvəsləriniz, əslində səthin altında baş verənlərlə formalaşıb rənglənməkdədir. Təcrübələriniz, bütün bu gizli şəbəkələrin son nəticəsidir sadəcə. Bəs amma, gəminin sükanı tam olaraq kimdədir?
Massachusetts Texnologiya institunun araşdırmaçıları Richard Held və Alan Heinin 1963-cü ildə pişik balaları ilə apardığı eksperiment.Eksperimentin məqsədi görmənin inkişafının sadəcə beynin fotonları qəbul etməsindən asılı olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdir. Eksperimentdə,slindr şaquli şəkildə boyanmış, içinə iki pişik balası yerləşdirilmişdir. Hər iki pişikdə vizual stimulları qəbul edə bilirdi, ancaq bir pişik taxta qutunun içində hərəkətsiz bir şəkildə saxlanaraq hərəkət etdirilirdisə, digərində pişiyin yeriməsinə, hərəkətinə icazə verilir və bu şəkildə hərəkət etdirilirdi. Hər iki pişik də eyni sürətlə və eyni vaxtda hərəkət etdirilirdi və eyni görüntüləri görürdülər. Nəticə: yeriyərək hərəkət etdirilən pişiyin görmə bacarığı qutuda olan pişiyin görmə bacarığından daha yaxşı inkişaf etmişdi. Buda görmə bacarığının inkişafının sadəcə beynin fotonları qəbul etməsi ilə deyil, vücudun bütün qəbul etdiyi "informasiyalar"dan da bəhrələnməsi, onlarla əlaqələndirməsidir. Bu fotonların gördüyümüz şeylərin öz mənalarına uyğun şəkildə qəbul etməmizə, beynimizin gördüklərini daha uyğun şərh etməsi üçün buna ehtiyac duyduğunu sübut edirdi.
Beyin
Beyin