Bu kitap bende bir öğüt kitabı gibi değil, yıllar öncesinden bugüne ulaşan sert ama dürüst bir ses gibi yankılandı. Seneca ‘nın anlattıkları iki bin yıl öncesine ait olsa da, insanın zamanı harcama biçimi, kalabalığın peşinden gitmesi, yarına güvenip bugünü tüketmesi konusunda söyledikleri hâlâ şaşırtıcı derecede güncel.
Kitap boyunca mutluluğun dışarıda değil insanın kendi içinde aranması gerektiğini, çoğunluğun peşinden gitmenin insanı çoğu zaman kendi hayatından uzaklaştırdığını anlatıyor. Özellikle şu cümle kitabın temel düşüncesini çok iyi özetliyor:
“Yaşam, değerlendirmeyi bilirsen, uzundur.”Seneca ‘nın en çok etkilendiğim yanı, insanı rahatsız etmekten çekinmemesi oldu. Zamanı nasıl hoyratça harcadığımızı yüzümüze vuruyor:
“İnsanlar mallarını başkasının almasına katlanamaz… buna karşın yaşamlarına başkalarının karışmasına izin verirler.”
Bir başka yerde ise insanın ölümlülüğü unutma eğilimini çarpıcı bir şekilde anlatıyor:
“Sonsuza dek yaşayacak gibi yaşıyorsunuz, zayıflığınız aklınıza hiç gelmiyor…”
Kitapta altını çizilesi o kadar çok bölüm vardı ki bazı sayfalarda ilerlemek istemedim. Özellikle şu satırlar uzun süre aklımda kaldı:
“En büyük yaşam engeli, yarına dayanıp bugünü tüketen beklentidir.”
ve
“Yaşamayı tüm ömür boyu öğrenmek gerek, belki seni daha çok şaşırtacak ama ölmeyi de ömür boyu öğrenmek gerek.”Seneca ‘nın dili sade ama düşünceleri ağır. Bazı cümleler birkaç saniyede okunuyor fakat insanın zihninde saatlerce kalıyor. Kitabı bitirdiğimde yeni şeyler öğrenmiş olmaktan çok, zaten bildiğim ama sürekli ertelediğim gerçeklerle yeniden karşılaşmış gibi hissettim.
Bazı kitaplar okunur ve biter. Bazıları ise dönüp dönüp hatırlanır. Mutlu Yaşam Üzerine – Yaşamın Kısalığı Üzerine benim için ikinci gruba giren kitaplardan biri oldu. Özellikle zamanın
Gelecek olan her şey tam bir belirsizlik içinde, sadece yaşa! İşte, o en büyük şair nasıl da haykırıyor, âdeta tanrısal ağızdan ilham alarak selam durduğu türküsünü söylüyor:
Zavallı ölümlülerin ömründeki en iyi gün,
İlk kaçıp gidendir!
Sayfa 57 - İş Bankası Kültür Yayınları Hasan Ali Yücel Klasikleri, XX.Basım·Kitabı okudu