- Yox, mən bilmək istəyirəm ki, niyə siz dərk etmək, iztiraba nifrət
bəsləmək və sairədə özünüzü səlahiyyətli hesab edirsiniz? Məgər siz
ömrünüzdə iztirab çəkməmisiniz? İztirabın nə olduğunu bilirsiniz?
Bağışlayın, sizi heç uşaqlıqda qamçı ilə döyüblər?
-Xeyr, mənim ata-anam fiziki cəzaya nifrət edirdilər.
- Məni isə atam rəhmsizcəsinə döyərdi. Atam yorğun, əzgin və sərt xasiyyətli bir məmur idi, burnu uzun, boynu sarı idi. Lakin gəlin sizin barənizdə danışaq. Bütün ömrümüz boyu sizə heç kəs barmağının ucu ilə belə toxunmamış, heç kəs sizi qorxutmamış, döyməmişdir, siz öküz
kimi sağlamsınız, atanızın qanadı altında böyümüş və onun hesabına oxumuşsunuz, sonra birdən-birə işi az, maaşı çox olan qulluğa girmisiniz. İyirmi ildən artıq yanacağı, işığı, qulluqçusu olan havayı mənzildə yaşamısınız və istədiyiniz kimi, istədiyiniz qədər işləmək,
hətta heç işləməmək hüququna malik olmusunuz. Siz təbiətcə tənbəl, lırt
bir adamsınız, ona görə də həyatınızı elə qurmağa çalışıbsınız ki, sizi
heç bir şey narahat eləməsin və yerinizdən dəbərtməsin. İşlərinizi
feldşerə və ya başqa yaramaz adamlara təhvil verib, özünüz isti və sakit
bir yerdə oturmusunuz, vaxtınızı pul toplamaqla, kitab oxumaqla,
cürbəcür yüksək mənasızlıqları düşünməklə və (İvan Dmitriç doktorun
qırmızı burnuna baxdı) sərxoşluq sərxoşluq etməklə keçirmisiniz.
Xülasə, həyatı görməmisiniz, onu əsla tanımırsınız, həqiqətlə isə yalnız
nəzəri cəhətdən tanış olmusunuz. İztiraba nifrət bəsləməyinizin və heç
bir şeyə heyrətlənməmənizin səbəbi isə olduqca sadədir: mənasız fikirlər
və qayğılar, həyata, iztirablara və ölümə xaricən və daxilən nifrət
bəsləmək, həyatın mahiyyətini dərk etmək cəhdləri, həqiqi nemət –
bütün bu fəlsəfə Rusiya tənbəlləri üçün ən əlverişli bir şeydir. Məsələn,
siz bu mujikin öz arvadını döydüyünü