Kitabın ilk üç bölümü, aslında Engels'in Anti-Dühring adlı kitabından alınmıştır. Kitaba adını veren "Tarihte Zorun Rolü" adlı metin ise Engels tarafından tamamlanmadan bırakılmıştır. Kitabın sonunda ise Engels'in "Otorite Üzerine" başlıklı makalesi bulunmaktadır.
Engels'in zorluklarla dolu yaşamı, bu kısa notlara sığmayacak kadar uzundur. Onu kısaltmaya çalışmak ise bu sevgi dolu adamın yaşamının derinliğini kaybettirmekten öteye gitmeyecektir. Bu konu üzerine, K. Marx - F. Engels - Hayat ve Eserlerine Giriş adlı kitap çevirisi rezalet denebilecek kadar kötü olsa da okunabilir. Engels hakkında -kendi kişisel çıkarımıma göre- söylenebilecek en doğru sözü, Eleanor Marx Engelsin mezarında söylemiştir: "Birinci planda olabileceği halde, gönüllü olarak ikinci planda durmuş olan bir adam öldü..."
Zor Teorisi
Dühring'e göre tarihi belirleyen esas unsur siyasal zor ilişkileridir. İktisadi avantaj ikinci plandadır. "Yani asli olan şey, dolaylı bir iktisadi güçte değil, dolaysız bir siyasal zorda aranmalıdır."
Buna karşın herhangi bir kanıt sunmaz. Elindeki, komedi denilebilecek tek kanıt, Robinson'un Cuma'yı köleleştirmesidir. Ayrıca "zora dayalı mülkiyet" teorisi yazılı tarih kadar eskiye dayanır ve bu teoriye olan inanç yüzünden eski tarihe dair elimizde ilerletici gelişmeler hakkında çok az şey bulunmaktadır.
Robinson'un Cuma'yı köleleştirmesinin nedeni, artı-değer oluşturabilmesidir. Artı-değer oluşturmadığı takdirde, Cuma'nın köleliğinin bir anlamı yoktur. Yani Dühring'in bulduğu bu çocuksu örnek, onun teorisini çürütmekten öteye gitmiyor.
Köleliğin (modern veya ilkel) uygulanabilmesi için belirli bir üretim aracının oluşmuş olması ve bölüşüm aracında eşitsizlik meydana gelmesi gerekir. Aksi takdirde, kölenin çalışabilmesi için bir alet ve üretim aracı olmazsa, gelirler arasında eşitsizlik oluşmazsa, kölelik,
Tarihte Zorun RolüFriedrich Engels · Yordam Kitap Yayınları · 2020125 okunma