O zaman geriye, tüm var olan, var olmuş olan ve var olacak olan ile makrokozmik bir'liğinin daha da büyük farkındalığına doğru tekamülsel yolculuğuna başlıyor.
Descartes "hür olmayan düşünce, düşünce değildir" diyor. Bu söze inanarak diyebiliriz ki; hür olmayan muallim, muallim değildir. Mahkûm edilmiş fikir ve irfandır. Fikir ve kültürün mahkûmiyeti en az vatan toprağının esaret altında kalması kadar acıklıdır.
Bugünkü mektep, bir sürü bilgiyi gayesiz, hedefsiz bir şaşkınlıkla genç dimağlara rastgele bir köşesine tıkmak isteyen bir hafıza cihazından ibarettir.