Türk kültür ve toplum hayatında yeni doğrultular ve senteziere yönelecek, Gökalp'in öz fikirleri daha dar bir Türkçülük-Turancılık akımıyla özdeşleşecektir.
Gökalp'e göre her millet, canlılığını korumak için milli hayattan doğmuş, organik kurumları desteklemelidir. Milli gelenek, uluslararası nitelik taşıyan medeniyet ve din karşısında geriye çekilen bir unsur değildir. Milli kültür, milleti ileri götüren yaratıcı bir faktördür
Etnik menşeini deşmek isteyenlere karşı Ziya'nın cevabı açıktır: "Cedlerim (atalarım) Türk olmayan bir bölgeden ( Çermik) gelmiş olsa bile, kendimi Türk sayarım; çünkü bir adamın milliyetini tayin eden ırki menşei değil, terbiye ve duygularıdır.' Ziya'nın milli kimlik hakkındaki bu görüşü, Atatürk Türkiyesi'nin millet-vatandaş anlayışına esas olmuştur.