The Misanthrope
@_alceste_
SDÜ/ Türk Dili ve Edebiyatı
appraf.com/the_misanthrope
1739 okur puanı
Şubat 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Kırık Zamanların İçinde Birleşen HikâyeRoman-Edebiyat
Küçük Şeylerin Tanrısı üzerine önceden bir inceleme okumuş olsaydım, muhtemelen kitabın bütün büyüsü dağılırdı. (Benim kanaatime göre eğer hikâyenin merkezindeki ilişkiyi önceden bilerek okusaydım, benim için bu romanın büyüsü büyük ölçüde eksilirdi.) Çünkü bu roman, başkasının yorumuyla değil, okurun kendi keşfiyle anlam kazanan bir metindi.
Yazar, zamanı doğrusal bir çizgide sunmuyor; geçmiş, şimdi ve gelecek iç içe geçiyor. Olaylar kronolojik bir düzenle değil, parçalı bir bilinç akışıyla ilerliyor. Bu nedenle okur, anlatılanları hazır bir sırayla almak yerine, kendi zihninde yeniden kurmak zorunda kalıyor.
Kitap, “şimdi”den başlar. Ama bu şimdi, sabit bir zemin değildir; araya sızan küçük an'larla, kırık hatıralarla, geçmişin sisi yavaşça aralanır. Okur, bu parçaları kendi zihninde birleştirerek hikâyeyi kendi zihninde tamamlıyor.
Romanın asıl gücü de burada yatıyor: Yazar; okuru, kuru pasif bir izleyici olmaktan çıkarıp, metnin kurucularından biri haline getiriyor.
Küçük Şeylerin Tanrısı ilk başta bende bir direnç yarattı. Yabancı bir kültür, politik arka plan ve parçalı anlatım, metne mesafeli yaklaşmama neden oldu.
Ancak ilerledikçe, dağınık görünen olaylar anlam kazanmaya başladı. Küçük ayrıntılar yerini buldu, geçmiş ile şimdi arasındaki bağlar yavaş yavaş kuruldu. Roman, başta zorlayan yapısını sona doğru bir bütünlüğe dönüştürüyor. Ve sonunda, o dağınıklığın içinden gelen yoğun bir okuma hazzı kalıyor.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Derinlere DoğruRoman-Edebiyat
« Ve işte denizler altında yaptığımız seyahatin sonuna geldik.
Nautilus’taki yaşamım, Abraham Lincoln’dan ayrıldığım günden bu yana yaşadığım iyi kötü ne varsa, hepsi birer anı seli gibi gözlerimin önünden geçmeye başladı: deniz altındaki avlar, Torres Boğazı, Papua’daki yabani topluluklar, karaya oturuşumuz, mercan mezarlığı, Süveyş geçidi, Santorini Adası, Giritli dalgıç, Vigo Körfezi, Atlantis, buzullar arasında mahsur kalışımız, ahtapotlarla mücadele, Gulf Stream fırtınası, Vengeur ve mürettebatıyla birlikte batan geminin korkunç görüntüsü…
Bütün bu sahneler, bir tiyatronun arka planında değişen görüntüler gibi gözlerimin önünden akıp gidiyordu. Bu sırada Kaptan Nemo’nun silueti tuhaf bir biçimde büyüyor, yüz hatları belirginleşiyor, bedeni insan ölçülerini aşan bir hale geliyordu. Artık o, benim gibi sıradan bir insan değil; denizlerin bir varlığı, adeta bir deniz ruhuydu.»
(s.519 - 525)
•••
Bu satırlar, yalnızca bir yolculuğun değil, bir zihnin çözülüşünün de özeti gibi. Okurken sadece metni takip etmedim; bahsi geçen sular altındaki hayvanlar aleminin bir çoğunu da araştırdım, arka planda su altı belgeselleri açarak o dünyanın biraz da içine girdim. Evet, yer yer bilgi yükü ağırlaşıyor ama bu ağırlık yolculuğun doğasına ait. Ve "doğa, daima ve her yerde kaptan Nemo'dan yana"ydı. :) Bu kitap, sabır isteyen ama karşılığını veren bir deneyimdi benim için.
Denizler Altında Yirmi Bin FersahJules Verne · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 201916,2bin okunma
Strindberg’in Baba’sıTiyatro
Baba, akıcı ve zihni yormayan diliyle okuru hemen içine çeken klasik olarak üç perdeden oluşan kısa bir tiyatro metni.
Az sayıda karakter, onları akılda kalıcı ve etkileyici kılıyor. Olay örgüsü, bir aile içinde geçen güç mücadelesini ve çatışmayı merkezine alıyor: bir baba, çocuğunun ve kendi onurunun kontrolünü kaybetme tehdidiyle yüzleşirken; anne, kendi stratejisi ve güç arayışıyla bu çatışmayı derinleştiriyor.
İlk perde; okuyucuya kısaca mekanı, karakterleri ve anne - baba arasında yaşanacak olan çatışmanın temelini kurar.
II. perde; çatışma derinleşir; manipülasyonlar, psikolojik baskılar ve aile içi çekişmeler doruğa çıkar.
Son perde ise; sonuç ve çözülme; karakterlerin yıkımı, teslimiyeti ve trajik sonuçlar görünür hale gelir.
Karakterlerin düşünce ve duygularına yapılan nüfuz, okura sadece bir hikâye sunmakla kalmaz; insan ruhunun kırılganlığı, teslimiyet, feda ve karşılıklı yıkım gibi evrensel temalara dair güçlü bir pencere açar. Aile içi çekişme; psikolojik yoğunluk ve duygusal derinlikle okura aktarılır. Metin, sona doğru okuru düşünmeye davet eder. Baba, onur ve otorite arasındaki ikilemi yaşarken; anne ise strateji ve güç mücadelesiyle hareket eder. Bu durum, okuyucuyu çatışmanın temelinde kim haklı, kim haksız sorusunu sorgulamaya yönlendirir.
Uygulama aracılığıyla dinlediğim bu kısa tiyatro metnini bir kez de okumak istedim. Özellikle babanın davasını—bazı genellemelerine katılmasam da—biraz daha haklı ve geçerli buldum. Hem düşündüren hem de karakterlerin iç dünyasında kısa bir yolculuğa çıkaran bu kısa tiyatro metnini tavsiye ederim.
Büyülü Dağ II: Uzun Bir Bekleyişin ArdındanRoman-Edebiyat
Büyülü Dağ’ın II. kısmında olay örgüsü bilinçli olarak geri plandadır. Fiziksel anlamda büyük kırılmalar azdır; mekân hâlâ kapalı, zaman hâlâ ağır ve uzundur. Ancak bu durağanlık bir boşluk değil. Hareket, bedende değil zihindedir.
Berghof artık yalnızca bir sanatoryum değil, düşüncelerin yankılandığı kapalı bir laboratuvardır. Fiziksel eylem azalırken fikirler yoğunlaşır. Romanın dramatik gerilimi dış olaylardan değil, dünya görüşlerinin çarpışmasından doğar.
Bu bölümde karşımıza çıkan iki figür, karakter olmaktan çok düşünce blokları gibidir:
•Lodovico Settembrini
Akıl, ilerleme, hümanizm ve Aydınlanma geleneğini temsil eder.
•Leo Naphta
İnanç, mutlaklık ve mistik otoriteyi savunur.
İkisi de aşırıdır. İkisi de insanı bir ideolojinin içine yerleştirir. Tartışmaları yalnızca felsefi değil, tarihsel bir arka plana da sahiptir. Bu çatışma, modern Avrupa’nın zihinsel bölünmesini yansıtır. Bu ideolojik tartışmalar, düşüncenin sınırlarını genişletirken aynı zamanda onun tehlikelerini de açığa çıkarır.
Hans Castorp bu iki uç arasında kalır. Taraf seçmekten çok dinler, emer ve hazmeder. Onu tehlikeli kılan da budur: uyum sağlama yeteneği.
Bu süreçte onu şekillendiren başka kırılma noktaları da vardır:
• Clavdia Chauchat ile yaşadığı duygusal sarsıntı, onu bedensel ve duygusal farkındalığa taşır.
• Kuzeni Joachim Ziemssen’in trajik kaderi, görev ve disiplin ideallerinin kırılganlığını gösterir.
Hans uzun süre bekler. Uyum sağlar. Direnmez. Ama bu edilgenlik boş değildir; içinde bir birikim vardır.
İkinci kitapta asıl dönüşüm, zamanın askıda kalamayacağının anlaşılmasıdır. Kapalı evren sonsuza kadar sürdürülemez. Düşünce, bir noktada gerçeklikle yüzleşmek zorundadır.
Hans’ın olgunlaşması bir kahramanlık anlatısı değildir. O bir ideolojinin mutlak savunucusu hâline
Konforun Uyuttuğu Bir Bekleyiş: Büyülü DağRoman-Edebiyat
Thomas Mann, Büyülü Dağ’ın önsözünde zamanı ve hikâye anlatma fikrini daha baştan masaya yatırıyor. Anlatıcı, okuru olayların ne olacağına değil, zamanın nasıl yaşanacağına hazırlıyor daha çok. Anlatılacak olan şey 'olaylar' değil, 'zaman'ın kendisidir. Anlatıcı, okuru hikâyeye değil, sürece davet ediyor.
Hans Castorp, üç haftalık bir ziyaret için geldiği sanatoryumda aylarını geçirir. Bu gecikme, basit bir hastalık meselesi değildir; zamanın uzaması, olayların askıya alınması ve gündelik hayatın ritmini yitirmesiyle birlikte Büyülü Dağ, kendi kapalı düzenini kurar. Sanatoryum, dış dünyadan kopuk bir iyileşme mekânı olmaktan çıkarak, kendine özgü kuralları, alışkanlıkları ve dili olan bir evrene dönüşür.
Bu evrende hastalık bir eksiklik değil, görünür olmanın bir koşulu. Ateş ölçmek, yatakta yatmak, belirli saatlerde yemek yemek yalnızca tedaviye yönelik pratikler değildir; bunlar aidiyet göstergeleri aynı zamanda. Sağlıklı olmak, burada neredeyse bir dışlanma sebebi.. Joachim, bu düzene direnmeye çalıştıkça acı çekerken; Hans Castorp tam da bu direnci göstermediği için tehlikeli bir uyum sürecine girer. Bu uyum, bir iyileşme değil, daha çok alışma hâlidir.
Bu yönüyle Büyülü Dağ ile Dino Buzzati’nin Tatar Çölü arasında bir benzerlik var gibi geldi bana. Tatar Çölü insanı boşlukla ezer; Büyülü Dağ ise konforla uyutur. Drogo, hiçbir zaman gelmeyen tehdidin karşısında kalede tükenirken; Hans Castorp, zamanın yumuşak uyuşturuculuğu içinde senetoryumda ağır ağır çözülür. İki romanda da bir bekleyiş söz konusu; fakat bekleyişin niteliği farklıdır: biri umutla, diğeri alışkanlıkla beslenir.
Kitapta beni en çok zorlayan karakter olan Settembrini ise; aklı, ilerlemeyi ve çalışmayı savunan bir figür olarak öne çıkar. Ancak onun sesi çoğu zaman ikna edici olmaktan çok yorucu