beşikten mezara talebe
@_birkul_
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
âmâdedir,lütfûna vabestedir ebediyet bahçelerim...
Tarih | Felsefe | Sanat | Kitaplar | Doğa
Rusya ve Orta Asya, Pers Diyarı ve Mezopotamya hakkında
daha fazla bilgi sahibi olmak istiyordum. Hristiyanlığın kökenle-
rinin Asya'dan nasıl göründüğünü, Haçlı Seferleri'nin Orta Çağ'ın
-Konstantinopolis, Kudüs, Bağdat ve Kahire gibi- büyük şehirlerinde
yaşayanlar için ne ifade ettiğini anlamak; Doğu'nun büyük impara-
torluklarını, Moğolları ve fetihlerini öğrenmek; iki dünya savaşının
yalnızca Flandre' den ya da Doğu Cephesi'nden değil, Afganistan ve
Hindistan' dan da nasıl göründüğünü kavramak istiyordum.
Kafamda bir şimşek çakmıştı. Bir anda bize öğretilmeyen bölgelerin
kaybolduklarını, Avrupa'nın yükselişinin ısrarlı hikayesinin altında
boğulduklarını görmüştüm. Kudüs' ü çıkış noktası yapıp merkeze alan
ve İngiltere ile diğer Batı ülkelerini birbirinden bağımsız bir şekilde
bir tarafa yerleştiren Hereford Dünya Haritası'nı bana göstermesi
için babama yalvardım. Eserlerinde; ters görünen ve merkezinde
Hazar Denizi'nin bulunduğu haritalar kullanan Arap coğrafyacıları
öğrendiğimde afallamıştım; tıpkı merkezinde; daha önce adını bile
duymadığım, hiçbir haritada görülmeyen, hatta kısa süre öncesine
kadar tam konumu bile bilinmeyen, oysa bir zamanlar dünyanın
merkezi kabul edilmiş Balasagun adlı şehrin bulunduğu önemli bir
Orta Çağ Türk haritasını İstanbul' da bulduğumda olduğu gibi.
On dördüncü yaş günümde, ailem bana Antropolog Eric Wolf un
bir kitabını hediye etmişti. Beni gerçekten ateşleyen bu olmuştu.
Medeniyetin kabul edilmiş ve atıl tarihi, ''Antik Yunan'ın Roma'yı,
Roma'nın Hristiyan Avrupa'yı, Hristiyan Avrupa'nın Rönesans'ı,
Rönesans'ın Aydınlanma'yı, Aydınlanma'nın siyasal demokrasiyi
ve sanayi devrimini doğurduğu," bölgenin tarihidir diyordu Wolf;
"demokrasi ile harmanlanan sanayi de, sırası geldiğinde yaşam hakkı,
özgürlük ve mutluluk arayışında somutlaşarak Birleşik Devletler'ini
bahşetti."
Bana anlatılan hikayenin tam olarak bu olduğunu hemen
anlamıştım:
Batı'nın siyasi, kültürel ve ahlaki zaferinin mantrası.
Ama bu anlatı kusurluydu; tarihe bakmanın alternatif -geçmişe,
yakın tarihin kazananlarının bakış açısından bakmayı gerektirmeyen yöntemleri de vardı.
Önsöz
Çocukluğumda en değerli varlıklarımdan biri, büyük bir dünya
haritasıydı. Yatağımın yanındaki duvara asılıydı ve her gece uyuma-
dan önce ona bakardım. Çok geçmeden, tüm ülkelerin isimlerini ve
konumlarını ezberlemiş, başkentlerini not etmiş, ayrıca okyanusları,
denizleri ve bunlara akan nehirleri öğrenmiştim; büyük sıradağların
ve çöllerin italikle vurgulanarak yazılan isimleri, tehlikeyi ve macerayı
bir arada yaşatıyordu.
Ben, Rahip Johannes, efendilerin efendisiyim ve zenginliğim, erde-
mim ve gücüm tüm dünyadaki tüm krallardan daha üstündür. ..
Bizim topraklarımızda bol bol süt ve bal akar; zehir zarar veremez,
gürültücü kurbağalar vıraklayamaz. Akrepler ve otlarda sürünen
yılanlar yoktur.
Rahip Johannes'in Roma ve Konstantinopolis'e yazdığı iddia edi-
len mektup, 12. yüzyıl