Gönül hûn oldu şevkinden boyandım yâ Rasûlallah
Nasıl bilmem bu nîrâne dayandım yâ Rasûlallah.
Ezel Bezmi’nde dinmez bir figândım yâ Rasûlallah
Cemâlinle ferahnâk et ki yandım yâ Rasûlallâh.
Yaman Dede
Kitap 5 öyküden oluşmakta ama ben kitaba ismini veren öyküden bahsetmekle yetinmek istiyorum. Beyaz Geceler'in, haziran ayında St. Petersburg'da havanın belli bir gün boyunca(yanılmıyorsam yaklaşık üç hafta) kararmadığı geceler olması hiç de tesadüf değil. Ki bu günler gün ışığının sapsarı bir parlaklıkla gözünüzü kestiği vakitleri aklınıza getirmesin. Gün ne doğmaktadır ne de batacaktır St. Petersburg'da. Ara ara bulutların arkasından çıkıp gülümseyen güneş sanki bir daha kaybolmayacakmışçasına heveslendirir insanları. Ama o beyaz geceler iç daraltan kızıllığıyla yeniden yeniden doğar. İşte kahramanımız da böyle arada sıkışıp kalmıştır. Onun hayalleri, mutluluğu o hiç doğmayacak ve hiç batmayacak günlerin arasında sıkışmıştır. (BURADA SPOİLER GELİYOR!)
Günler geçecektir, güneş doğacaktır ki Nastyenka kahramanımızı terk eder.
Dostoyevski'nin diğer romanlarında da görüleceği gibi gururunu kendi terazisinde küçülttükçe küçülten bu kahramanlar çok affedicidir. En ufak bir mutluluk onlar için yeter de artar. Ki romanın sonu ''Tanrım! Bir an mutluluk! Koskoca bir ömürde az şey mi?..'' cümlesiyle biter. Kahramanımız, Nastyenka'yı çoktan affetmiştir bile. O sırada zihnimde çalan şarkıyı itiraf etmemeliyim ki yazı ciddiyetini kaybetmesin :)
Dostoyevski kaybeden figürleri yazmanın ustası. Pek sevgili güvercinimiz, namıdiğer kaybeden beyefendimiz, Nastyenka tarafından şöyle bir sualle hemhâl olunur: ''Neden o, siz değil? Neden o da sizin gibi değil? O sizden daha kötü biri, ama onu sizden fazla seviyorum.'' İşte orada aslında öykü bitmiştir. Bu öykü mutlu bir sonla bitemez. Çünkü bu cümleden sonra gelecek her mutlu son beyaz geceleri olduğundan daha fazla berrak gösterir. Ki Dostoyevski bunu ister mi? İstemez. Zaten bu olaydan sayfalar önce de Nastyenka'ya ''Yaşamım boyunca
Beyaz GecelerFyodor Dostoyevski · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2024102,1bin okunma
“Biliyor musunuz, sonunda duygularımın yıl dönümlerini, eskiden bana hoş gelen, ama aslında hiç var olmamış şeylerin yıl dönümlerini kutlamaya mecbur oldum.”