Alif/Geç geldin ey sevgili
@abdullahhavva
kendisine "Mabediyar-i ferenk bisyar asar- teceddüd di-deem" yahut "Memalik-i mahrusa-i şahane mahrum-i terakki est gibi cümleler öğreten o acayip adam, konuşmaya kendisini verdiği zaman gerçekten çok değişirdi. Bu akşam, bu nadir anlarımdan biriydi. Atiye, başı yemek masasına dayadığı iki elinin arasında dikkatle dinliyordu.
Sabri Hoca birdenbire Behçet Bey'e döndü:
- Oğlum Behçet, sen bir medeniyetin iflâsı nedir, bilir misin? dedi.
İnsan bozulur, insan kalmaz; bir medeniyet insanı yapan manevi kıymetler manzumesidir. Anlıyor musun şimdi derdin büyüklüğünü?...
Cahilsin;
okur, öğrenirsin.
Gerisin; ilerlersin.
Adam yok; yetiştirirsin, günün birinde meydana çıkıverir.
Paran vok, kazanırsın.
Her şeyin bir çaresi vardır.
Fakat insan bozuldu mu, bunun çaresi yoktur.
Sen cilt yapıyorsun; şiraze nedir bilirsin.
Bizde insanoğlu şirazesiz kalmış.
Hayat onun için ahenksiz, birbirini tutmayan, günün hayatına cevap vermeyen bir yığın ölü kıymetler tarafından idare ediliyor.
Dünyaya baktığımız zaman ayrı görüyor, kendi kendimize kaldığımız zaman ayrı düşünüyoruz.
Yığınlarca tezat içinde yaşıyoruz, bütün şark dünyası bir ıstırap içinde. Muttasıl gömlek değiştiriyor, Hint'i, Çin'i, Efgan'ı, Arap'ı, Türk'ü hep soyunuyoruz; soyundukça üstümüzden attığımız şeylerin alelâde ekler olduğunu, daha derinden birtakım şeyler çıkarıp atmak lazım geldiğini görüyoruz. O zaman korkuyoruz; olduğumuz yerde imdat arar gibi sağa sola bakmıyoruz. Sonra tekrar başlıyoruz, gene tabaka tabaka soyunuyoruz, tırnaklarımızla derimizi yüzer gibi bir şeyler daha atıyoruz. Zaten biz soyunmasak bile onlar üzerimizden lime lime dökülüyorlar. Fakat olmuyor, bize lâzım olan, gömlek değiştirmek değil, içten değişmektir. Bu sadece dıştan yapılacak sey değil. Bunu olduğumuz yerden yapamayız, içten, dıştan her
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
her söylenen şeyi, dilinden hiç düşürmediği tek cümle ile karşılıyordu: "Ümitsizlik içindeyuz, ümitsizlik içindeyuz, ah bilmezsun, ne ümitsizlikler içindeyuz..."
Onları avucunun içinde şakırdattıkça bütün anahtarlar kendindedir sanıyordu. Hakikatte bir türlü atlayamadığı bir eşiğin üstünde kararsız ve bicare, ne geriye, ne ileriye kımıldamadan kalmıştı. Bunu anladığı zaman bu kelimeleri de bıraktı. Daha ziyade nefsi karşısında sarih olamayanları bekleyen koyu bir bedbinliğe düştü.
Cemiyetin kaderini yapan her türlü geçici şartlar aşılsa bile, çok derinde, aşılması imkânsız olan bir duvar vardı. Bu her medeniyetin fertlere bir miras gibi aşıladığı, içtimaî bir insiyak hâlinde babadan oğula süregelen zihniyetti. Onu değiştirmek çok güçtü. Halbuki o olduğu gibi kaldıkça her adımda bin bir şekle bürünerek gene karşımıza çıkacaktı. İşte Sabri Hoca, bu düşüncelerin verdiği ümitsizlik içinde çırpınıyordu.
Politikayı bırakmamıştı. Kendi içinde sarih olamamasına mukabil, hadiseler karşısında pek de yanılmayan bir realite duygusu elde etmişti. İmparatorluğun içindeki çıkmazı çok iyi görűyordu. Çok defa yanındakilere: "En faydalı ilaç bile bazen bir hastayı öldürür; iş mukadder seyrini almasın yoksa..." diyordu. Ona göre imparatorluk bu kaderin yoluna girmişti. En faydalı teşebbüsler bile onun için zararlı olacaktı. Ellerini açarak: "İşte Galatasaray, işte Midhat Paşa'nın Bulgaristan valiliğinde yaptığı ıslahat, diyordu; yüz yıl önce olsaydı bütün bunlar bizi kurtaracak şeylerdi. Fakat şimdi..."
Cemiyet hayatına verilecek nizam karşısında, asıl gidilecek yola gidemediği için kararsız, siyasî hadiseler karşısında ümitsiz, bir baykuş gibi köşesinde yaşıyordu. Artık eskisi gibi uzun uzun konuşmayı da bırakmıştı. Kendisine bu bahislerde her söylenen şeyi, dilinden hiç düşürmediği tek cümle ile karşılıyordu: "Ümitsizlik içindeyuz, ümitsizlik içindeyuz, ah bilmezsun, ne ümitsizlikler içindeyuz..."
Onun gözlerini sıkı sıkı yumarak,
