Puan vermedi·136 syf.·
2026 80. kitabı
Spoiler içerir!
Toprak Ana, Cengiz Aytmatov'dan okuduğum ilk eser oldu. Benim için okunmakta geç kalınmış bir eser olduğununun farkındayım. Çok okunduğunu, çok beğenildiğini, kitaplarla haşır neşir olan bir çok insanın okumasa bile kitap hakkında bilgi sahibi olduğunu tahmin edebiliyorum.
Bu düşüncelere sahipken, bir çok kişinin bu kitabı okumuş olduğunu bildiğim halde yine de yazmak istedim, belki göğsümün üstüne çöken ağırlıktan, boğazımın düğümlenmesinden bir nebze kurtulmama yardımcı olur. Hani kitapta hikayesini dinlediğimiz Tolganay Ana tüm derdini toprağa anlatıyor ya, ben de anlatırsam biraz rahatlarım belki diye düşündüm.
Bu kitap geride kalanların, evlatlarını, kocalarını savaşa göndererek geride yürekleri ağızlarında bekleyenlerin hikayesidir. Aslında her şey çok güzel başlamıştı. Toprağını eken, kendi emekleriyle ürettikleri ürünlerle yaşamını sürdüren mutlu ve huzurlu insanların hikayesi anlatılırken, işgal başlıyor ve her şey tersyüz oluyor. Önce en büyük oğlu askere çağırılıyor Tolganay Ana'nın, sonra eşi ve diğer iki oğlu da kendilerini cephede
buluyor. Sonra Tolganay Ana ve gelini Aliman için bekleyiş başlıyor. Herhangi birisinden bir mektup, bir haber alabilmeyi umut ederken bir yandan da ürettikleri ürünleri cepheye, askerlere gönderdikleri için açlıkla, sefaletle mücadele etmeye çalışıyorlar. Umutla bekleyiş devam ederken bir gün ilk acı haber geliyor... Tolganay Ana'nın en büyük oğlu, Aliman'ın eşi Kasım'ın hayatını kaybettiği haberi köye ulaşıyor. Ve sırayla diğer çocuklarının ve eşinin de acı haberleri... Bir anneye, bir eşe çocuklarının ve kocasının ölüm haberlerini vermek, o annenin bu haberi ilk işitişi, algılayışı, nasıl bir duygudur, nasıl bir acıdır ifade etmek mümkün değil sanırım... Zaten yazarın müthiş anlatımıyla bu acıyı iliklerinize
10/10
2026 7. kitabı
·25 saatte okudu
·Okunma: 05 Mayıs 2026 00:00
·Kitap inanılmaz akıcı ve sürükleyiciydi. Savaşın Ardında bıraktığı duyguyu çok iyi yansıtan bir hikaye. Bitirdikten sonra dünyaya bakışı değiştiren tarzda bir kitap.
Okumak isteyen veya arada kalan kişiler için kesinlikle kitabı tavsiye ederim. Hem sayfa sayısı az olduğu için hem de kitabın konusu ve sürükleyiciliği sebebiyle çok rahat bir okuma sağlamaktadır.
Buradan sonrası spoiler içermektedir.
Kitap Kırgızistan'da savaş döneminde geçiyor ana karakter olan Tolgonay ve onun eşi olan Suvankul ile ilişkisinin başlarından anlatılmaya başlanır. Çok güzel bir ilişkileri vardır. Evliliklerinin ilk dönemlerinde her şeyi istedikleri gibi ilerler. Kendilerine ait evleri ve tarlalarında her normal aile gibi yaşamaktadırlar. İlişkilerinden 3 oğulları doğar. Büyük oğulları Kasım, Aliman ile evlenir. Birkaç yıl boyunca ilişkileri hayatları köy yaşamları her şey yolunda tam tıkırında ilerler ta ki savaş kapıya dayana kadar. Tolongay'ın çocukları sırasıyla askerliğe çağrılır ve en son yaşlanmış olan kocası da mecburen savaşa gitmek zorunda kalmıştır. Onların ölüm haberi ailede büyük bir değişim yarattı. Parlayan güneş birden yerini kara bulutlu güne bırakır. Aile üyelerini kaybetmelerine rağmen halkı ve askeri için çalışmaya devam etmeleri ve açlıkla savaşmaları gerekiyor. Tüm soğukkanlılıklarıyla anayla gelinin sorumluluklarını yerine getirmek zorundadır. Aliman çobandan olan istenmeyen çocuk olan Canbolat'ı doğururken hayata gözünü yumar. Canpolat babası Kasım'ın izinden gelecek gibi durmaktadır .
Varlığının özü akıl ama insanı yöneten o değil. (Pascal)1000Kitap
Hocanın ansiklopedi için derlediği, kendi yorumlarından öte kitabi bilgilerin yer aldığı, bilgi ve araştırma dolu kitap..
Kitapta geçmişten günümüze ansiklopedi çalışmaları, bu çalışmaların özet bilgileri yer alıyor. Kitabı mukaddes -eski ahit,yeni ahit-, kutsal kitapların bilime bakışı ele alınıyor. Cinnet ve akıl ile ilgili bölüm daha çok ilgimi çekti. Erasmus deliymiş:) son olarak İbn Haldun ve kitabı mukaddime ele alınıyor..
Bilgi dolu kitap yorucu olabiliyor. Kafa dağıtmaya, odak dağıtmaya, zihni antrenmana uygun. Bu tür kitapları sevenlerin hoşuna gidecektir. Geneli arada sıksada insanı saran bölümler var. Tavsiye olunur..
Şairin ihtarı daima taze:
"Meşhurdur, fısk ile olmaz cihan harab
Eyler anı müdahene-i aliman harab.." son cümle.
(dünya günah yada kötülükle harap olmaz, alimlerin dalkavuklukları ile harap olur.. 'keçecizade izzet molla' )
SPOİLER İÇERİR
Kitap, ana karakterimiz olan Tolganay ile Toprak Ana diye hitap ettiği tarlası arasında geçen diyaloglardan oluşuyor.
Tolganay ile Suvankul tarlada birbirlerini görür, aşık olur ve kısa bir süre sonra evlenirler. Tek istekleri topraklarını ekip biçerek elde ettikleri gelir ile mutlu bir hayat sürmektir. Yaşamlarını düzene koyup işleri yolunda giden Tolganay ile Suvankul’un üç tane çocuğu olur. Kasım, Maysalbek, Caynak…
Yıllar geçer ve Kasım güzeller güzeli Aliman ile evlenir. Tolganay ve ailesi için her şey yolunda giderken köye bir kara haber duyulur: savaş.
Savaş köyün erkeklerini bir bir cepheye sürükler. Tolganay’ın korktuğu başına gelir ve önce büyük oğlu Kasım, sonra ortanca oğlu Maysalbek, kocası Suvankul ve son olarak yaşı daha on sekiz olmamış küçük oğlu Caynak da savaşa çağrılır. Artık hayat Tolganay ve Aliman için hiç de kolay geçmeyecektir. Kocasının ve çocuklarının savaştan dönecekleri günü büyük bir umutla bekleyen Tolganay, gelini Aliman ile tarlada çalışırken aldığı acı haberle yitirdiği kayıpları bir bir öğrenir. Oğulları Kasım’ı, Maysalbek’i, Caynak’ı ve kocası Suvankul’u acımasız savaş elinden alır. Geliniyle yapayalnız ve çaresiz kalan Tolganay acılar içinde kıvransa da gelini için ayakta durmaya çalışır. Belli bir zaman sonra Aliman köye çobanlık yapmak için gelen bir adamdan hamile kalır ve doğum sancılarıyla birlikte hastane yoluna koyulan Tolganay’ın kollarında can verir. Aliman’dan geriye torunu Canbolat kalır. Tolganay ile Canbolat hayatın yaşattığı acımasızlığa rağmen hayata tutunmaya devam eder.
Toprak Ana, savaşın bir Kırgız köyü halkının üzerinde bıraktığı derin ve sarsıcı etkilerini anlatıyor.
Yazar savaşın etkilerini, kahramanların yaşam mücadelesini ve duygu durumlarını o kadar iyi kaleme almış ki kitaptan çıkamadım.
Aytmatov Kitaplığı
Cengiz Aytmatov
Herkes kendi hikâyesi okur, Aytmatov'un kaleminden.
Kimi sel olur yorulur yâre giden yollarda; kimi düş olur düşer uçsuz bucaksız bozkıra...
"Bozkırda trenler doğudan batıya, batıdan doğuya doğru gider gelirler."
Hüzün dolu hikâyeleri taşır vagonlar yine de bitip tükenmez bozkırın çilesi.
Taşıyamadıkları tek şeydir, hiç anlatılmamış hikâyeler.
Senin taşınmaz hikâyen hangisi?
Haydi Asel anlat bize!
Suskunluğun acı bir kahveyi yudumlayan bozkırlar gibi...
Ne olmuş kaybettiysen
Kaybetmek bozkırın geleneği değil mi?
Sen ki Tiyen-Şan Dağları'nın unutulmaz efsanesi, İlyas'ın yarım bıraktığı o türkünün son dizesi...
Geçti zaman çoktan geçince ufkumuzdan kabullenmenin yasası.
Tüm zamanlardan geriye elimizde bir tek "şimdi" kaldı.
Seçim hakkın da yok üstelik kötünün iyisini, hatta en iyisini...
Gel de bir zar atalım "şimdi" hayata.
Sonra bir zar, bir zar daha...
Cemile'nin, Tolgonay'ın ve Aliman'ın yerine
de atalım bir zar.
Ta ki son kaybedişe kadar.
Ölememekle, yaşayamamak aynı şey değil mi zaten?
Bırak artık şu geçmiş zamanın yakasını.
Anlat bunca zaman sana ait olmayan bu dünyayı nasıl taşıdın omuzlarında?
Usanmadın mı hâlâ mecburiyetine emek kisvesi giydirmekten?
Gitmen gereken yerde kalmak için bu ısrar neden?
"Sevmesi gerekenler sevmedi diye hak doğmuyor, sevmemesi gerekenlere..."
Sahi, ölememek nasıl bir duygu, çıkıp gelsen de anlatsan Baytemir'in gölgesinden.
Dön-sen yüzünü ışığa doğru yitip gidecek pişmanlıkların, keşkelerin.
Bir kez kalksan ayağa görünecek cüce dağların ardı.
Mahzun uykulardan uyanma zamanıdırEdebiyat
Cengiz Aytmatov
Herkes kendi hikâyesi okur, Aytmatov'un kaleminden.
Kimi sel olur yorulur yâre giden yollarda; kimi düş olur düşer uçsuz bucaksız bozkıra...
"Bozkırda trenler doğudan batıya, batıdan doğuya doğru gider gelirler."
Hüzün dolu hikâyeleri taşır vagonlar yine de bitip tükenmez bozkırın çilesi.
Taşıyamadıkları tek şeydir, hiç anlatılmamış hikâyeler.
Senin taşınmaz hikâyen hangisi?
Haydi Asel anlat bize!
Suskunluğun acı bir kahveyi yudumlayan bozkırlar gibi...
Ne olmuş kaybettiysen
Kaybetmek bozkırın geleneği değil mi?
Sen ki Tiyen-Şan Dağları'nın unutulmaz efsanesi, İlyas'ın yarım bıraktığı o türkünün son dizesi...
Geçti zaman çoktan geçince ufkumuzdan kabullenmenin yasası.
Tüm zamanlardan geriye elimizde bir tek "şimdi" kaldı.
Seçim hakkın da yok üstelik kötünün iyisini, hatta en iyisini...
Gel de bir zar atalım "şimdi" hayata.
Sonra bir zar, bir zar daha...
Cemile'nin, Tolgonay'ın ve Aliman'ın yerine
de atalım bir zar.
Ta ki son kaybedişe kadar.
Ölememekle, yaşayamamak aynı şey değil mi zaten?
Bırak artık şu geçmiş zamanın yakasını.
Anlat bunca zaman sana ait olmayan bu dünyayı nasıl taşıdın omuzlarında?
Usanmadın mı hâlâ mecburiyetine emek kisvesi giydirmekten?
Gitmen gereken yerde kalmak için bu ısrar neden?
"Sevmesi gerekenler sevmedi diye hak doğmuyor, sevmemesi gerekenlere..."
Sahi, ölememek nasıl bir duygu, çıkıp gelsen de anlatsan Baytemir'in gölgesinden.
Dön-sen yüzünü ışığa doğru yitip gidecek pişmanlıkların, keşkelerin.
Bir kez kalksan ayağa görünecek cüce dağların ardı.
Mahzun uykulardan uyanma zamanıdır
Roman, başkahraman Tolgonay’ın hasat zamanı Toprak Ana ile dertleşmesiyle başlar. Tolgonay; eşi Savankul’u ve üç oğlunu (Kasım, Muslubeg, Caynak) savaşa kurban vermiştir. Geriye kalan gelini Aliman ile verdikleri yaşam mücadelesi, sadakat ve umut üzerine kurulu trajik bir hikâyeye dönüşür.