Alpay
@alpd
.
Encomienda’dan toprak gaspına
14 Ocak 1993’te, Ramiro De León Carpio Guatemala Başkanı olarak yemin etti. Richard Aitkenhead Castillo’yu maliye bakanı, Ricardo Castillo Sinibaldi’yi kalkınma bakanı yaptı. Bu üç adamın ortak bir yanı vardı; üçü de doğrudan Guatemala’ya 16. yüzyıl başlarında gelen conquistadorlar’ın soyundan geliyorlardı. De León, ünlü Juan De León Cardona’nın soyundan gelirken Castillolar Meksika’nın fethinin en ünlü görgü tanığı ifadelerinden birini kaleme alan Bernal Díaz del Castillo’nun akrabalarıydı. Hernán Cortés’e verdiği bu hizmet karşılığında Díaz del Castillo bugün Guatemala’daki Antigua şehri olan Santiago de los Caballeros’un valiliğine atandı. Pedro de Alvarado gibi diğer conquistadorlar’ın yanı sıra Castillo ve De León da birer hanedan kurdular. Guatemalalı sosyolog Marta Casaus Arzú Guatemala’da 22 ailelik çekirdek bir grup belirledi. Bunlar evlilik bağlarıyla 26 ailelik bir başka gruba bağlıydı. Soybilimsel ve siyasal çalışması bu ailelerin 1531’den beri Guatemala’nın ekonomik ve siyasal gücünü kontrol ettiğini öne sürüyordu. Hangi ailelerin bu elite dahil olduklarına dair daha da kapsamlı bir tarif, 1990’larda nüfusun yalnızca yüzde 1’inden biraz fazlasına karşılık geldiklerini gösteriyordu.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
1980’de Sierra Leone’de dönemin merkez bankası başkanı Sam Bangura Siaka Stevens’ın politikalarını savurgan bularak eleştirdi. Çok geçmeden öldürüldü ve merkez bankası binasının en üst katından, epey “yerinde” bir ad taşıyan Siaka Stevens Caddesi’ne fırlatıldı. Bundan da anlaşıldığı gibi, sömürücü siyasal kurumlar aynı zamanda bir kısır döngü oluşturma eğilimi de taşırlar; çünkü devletin güçlerini daha fazla gasp edip kötüye kullanmak isteyenlere karşı hiçbir savunmaları yoktur.
İngiliz sömürge yetkilileri ilk başta sömürücü kurumlar inşa ettiler; bağımsızlık sonrası Afrikalı siyasetçilerse bu kurumları kendilerine mal etmeye dünden razıydılar. Bu örüntü Sahra-altı Afrika’nın her yerinde ürkütücü benzerlikler taşıyordu. Bağımsızlık sonrasında Gana, Kenya, Zambiya ve başka pek çok Afrika ülkesinde benzer umutlar vardı. Buna rağmen, tüm bu örneklerde sömürücü kurumlar kısır döngünün öngördüğü bir örüntüyle yeniden oluşturuldu; tek fark bunların zamanla daha da habis hale gelmeleriydi.
... bağımsız Sierra Leone’nin ilk iki başbakanını destekleyen Margai ailesi, Kulübe İsyanı’nda şef Nyama karşısında İngilizlerin tarafını tutarak Aşağı Banta şefliğinde iktidara geldiler. Nyama görevden alındı, Margailer şef oldular ve 2010’a kadar mevkilerini korudular.
... sömürücü kurumlara sahipseniz Yüksek Mahkeme’yi devirmekle elinize geçecek çok şey olması ve potansiyel kazançların alacağınız riske değmesidir.