Dumas okurken içimde hep çok ağır, tarifi zor bir yumru oluşuyor. Sanki zamanın hiç akmadığı, rutubet kokan o Şato D’If hücrelerinden birine ben hapsediliyorum ve anahtar çok uzaklara fırlatılıp atılıyor. Monte Kristo Kontu’nu her düşündüğümde zihnimde tek bir soru yankılanıyor: İnsan ne kadar bekleyebilir?
Genç, aşık ve hayata pırıl pırıl bakan Edmond Dantès’nin sırf başkalarının hırsı ve kıskançlığı yüzünden on dört yılını bir zindanda bırakışını izlemek içimi çok acıttı. Bir insan hak etmediği bir acıyı çekerken ne kadar sabredebilir? Dantès o karanlıkta bekledikçe masumiyetini kaybediyor, canı yandıkça içindeki o saf çocuk ölüyor ve yerine sabırla büyütülen, buz gibi bir intikam arzusu doğuyor.
Ben okurken hem Kont’un o kusursuz dehasına hayran kaldım hem de içten içe onun adına çok üzüldüm. Çünkü insan kendine sormadan edemiyor: Haksızlığa uğrayan herkes intikam ister mi? Yoksa bu intikam arzusu, bizi zamanla uğruna savaştığımız o adaletten koparıp canavarlaştırır mı? Kont, düşmanlarını tek tek yıkarken o kadar ileri gidiyor ki, masumların canı yandığında kendi yarattığı o felaketin karşısında kalakalıyor. O an anlıyorsunuz; ne kadar güçlü, ne kadar zengin olursanız olun, asla Tanrı’nın yerine geçemiyorsunuz.
Kitabın kapağını kapattığımda, o görkemli intikam sahnelerinden ziyade elimde derin bir hüzün kaldı. Çünkü düşmanları cezasını bulsa bile, bu ne Edmond'ın elinden çalınan 14 yılı geri getirebiliyor ne de yaşanamamış o güzel gençliği. Kayıp yılların hesabı hiçbir beşeri cezayla kapanmıyor aslında.
Dumas’nın dediği gibi, belki de insanın bütün felsefesi sadece "beklemek ve umut etmekten" ibaret.
Ama Kont’un o karanlık bekleyişini gördükten sonra insan düşünmeden edemiyor:
**Biz hayatlarımızda neyin hesabını soruyoruz? Gerçekten adaleti mi arıyoruz,