Özge
@ascuthbert
Nietzsche İsa'yı, otoritenin kurallarını ve yücelttiği değerleri sorgulayan "yüce insan" olarak adlandırmıştır. Fakat İsa'nın öğretileri toplum tarafından çalınmış ve ihtiyaçları doğrultusunda değiştirilmiştir. Bu da körelmeye sebep olmuş, insan süper insana dönüştürülmüştür. Nietzsche, insan olan İsa'yı değil, sürü tarafından yaratılan Mesih olan İsa'yı eleştirmiştir.
Bu belirtiler İslam'da da görülebilir mi? Hz. Muhammed, ne ölçüde Nietzsche'nin "yüce insan" kavramı bağlamında değerlendirilebilir? Müslümanların bir kısmının Hz. Muhammed'i insanüstü bir varlığa dönüştürme çabalarına rağmen, Kur'an'ın bu çabayı ön alıcı şekilde bloke ederek onun beşer tabiatını defalarca öne çıkarması, Hz. Muhammed'in yüce bir insan olarak kalmasını ama İsa (as.) gibi insan niteliğini kaybeden bir insanüstü bir varlığa dönüşmesini önlemiştir. İbn Haldün'un Hz. Muhammed'i bir insan ama vahiy alma kabiliyeti bahşedilen yüce bir insan olarak tanımlaması, Nietzsche'nin İsa Peygamber'e ilişkin endişeleriyle örtüşmektedir.
Nietzsche hedef tahtasına Tanrı'yı değil, aslında Hıristiyan kurtuluş fikri tarafından Avrupa kültürüne giydirilen düşünce biçimlerini oturtur. Haklı olarak Tanrı'nın, Tanrı gibi olmayan ama aynı rol biçilen yanlış bir figürle (İsa ile) yer değiştirmesine itirazı vardı. Ona göre Hıristiyanlık, hastalığı iyileştirmekten çok, hastasını daha kötü yapmıştır ve insanlık, onun ilacına muhtaç hâle gelmiştir. Hıristiyanlık iyileştirmez, tam tersine anestezi görevi görür. Acıyı tutar ve insanları, acının yokluğunun kurtuluş ile aynı olduğuna ikna eder. Nietzsche, Budizm'i de bununla suçlar ama İslam'a bu suçlamayı yöneltmez.
Nietzsche'nin, insanlığa acı çekmesin diye anestezi uygulayan tüm inanç sistemleriyle problemi vardır. Savaş ve acıyı övmeyen ama kabul eden bir gerçekliği kabul etmek gerekir. Nietzsche, acının avuntularla üstünün örtülmesinin yaşamı zayıflattığına inanır. Dolayısıyla Nietzsche dine değil, yaşamı zayıflatan din formlarına karşıdır.
Ateizm ve agnostisizmin tarihi, gözünün önündeki varlığa ilişkin doğru dürüst yargılar geliştiremeyen insanın tarihidir aslında. İnsan, ikametgahı olan dünya hakkındaki merakı ilk kez harekete geçtiğinde buranın evrenin merkezi olduğuna; güneşin, ayın ve gezegenlerin etrafında döndüğüne inandı. Evrenin merkezinin bize işaret etmediğinin bilimsel olarak ortaya çıkışıyla insan narsizmi ilk kozmolojik darbesini yemiş oldu. Bu yargı, insanın naif bir şekilde sadece duyu verilerinin yönlendirmesine bağlı hareket ettiğinde nasıl yanlış sonuçlara varabileceğinin en bilindik örneğidir.
Ateizmin bu yeni formunu savunanlar, din olmadan ahlakın daha işlevsel olabileceğini iddia ederler. Din olmadan ahlakın daha iyi çalışabileceği varsayımı ne kadar doğrudur? İnsanın yapıp ettiklerinden nihai olarak sorguya çekileceği ve buna göre ceza ya da mükafat alacağı yönündeki dinsel vurgu, ahlaki eylemleri zayıflatır mı güçlendirir mi? Fedakarlık duygusu (başkasının çıkarını kendininkine tercih etmek) çok rasyonel olmasa da dinin, dindardan talep ettiği bir şeydir. Bu duygu, ahlakı zayıflatır mı güçlendirir mi? Böyle yaptığında dürüst davranmayan (çünkü duyguları, kendi çıkarını öncelemesi gerektiğini insana önermektedir.) biri, insan benine dolayısıyla ahlakın kaynağına zarar mı vermektedir? Öte yandan Harris'in, sinirbilimin insanın bu dünyada mutlu olmasını sağlayan veriler sağlayacağı yönündeki iddiasının, hem bu dünyada hem de gelecek yaşamda insana mutlu olmanın ilkelerini teklif eden din ile ne alıp veremediği olabilir?