Bir şans verin derim ✿1000Kitap
Mezopotamya dendiğinde aklınıza ne geliyor? Dürüst olmam gerekirse benimkine savaşlar, krallar ve tozlu tabletler geliyor. Sayce'nin bu kitabı odağı tamamen "insana", yani sokağın, pazarın ve evlerin içine çevirmiş. Kitap halkın yaşamından eğitime, evlilikten tefeciliğe, kölelikten dinsel inanışlara kadar birbirini kusursuz tamamlayan 8 farklı başlık altında toplanmış.
Babil, Mezopotamya'nın kültür ve bilim başkenti, astronomi ve matematik alanında çok gelişmişler. Elbette Asurlular da bu kültürü büyük oranda benimsemiş ve Asurbanipal Kütüphanesi gibi muazzam arşivler kurmuşlar ancak bunu daha çok devletin ve gücün hizmetine sunmuşlar.
Bugünün Doğu toplumlarında görülen kadınların toplumsal yaşamdan dışlanması anlayışı kesinlikle Babil'de geçerli değilmiş. Hele bir çeyiz ve evlilik hukuku var ki akıllara zarar, bugünün modern medeni hukukuna taş çıkartacak cinsten bir vizyon!
Asurlular
Tarafsız anlatımıyla, bilgileri okuyucuya boğmadan ve sıkmadan anlatan nadir yazarlardan.
Didaktik eserler biraz yavaş gider. Konu tarih olunca bazen sıkıcı da olabiliyor. Ancak bu eseri okurken çok keyif aldım. Bu imp.hakkında elbet yazılmış pek çok kitap ve makale vardır. Elayi'nin anlatış tarzını sevdim ve sıkılmadan okudum.
Araştırma kitaplarında en önemli noktalardan biri, dipnot bilgisi verince kaynak göstererek sunmak. Bazı yazarlar ( Zecharia Sitchin gibi ) konuyu allayıp pullayıp anlattıklarıyla okuma iştahınızı açar; ama sonu hüsran. Elayi, anlattıklarını araştırmak isteyenlere yeni kapılar açmış.
Antikçağ dönemine meraklıysanız, zamanınıza kesinlikle değecek kaliteli eserlerden.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Bu kitabı okurken en çok hoşuma giden şeylerden biri, Asurluları bir tarih kitabındaki uzak insanlar olmaktan çıkarıp gerçekten yaşamış insanlar gibi göstermesiydi.
Mesela binlerce yıl önce Anadolu’ya ticaret için gelen bir Asurlu tüccarın karısına gönderdiği tabletin bugün hala elimizde olması bana çok tuhaf geldi. Daha da ilginci, tablette yazan şey büyük bir olay ya da önemli bir tarih kaydı değil. Adam, gönderilen kumaşların küçük ve kalitesiz olmasından şikayeti ediyor. Bunu okuyunca bir anlığına aradaki üç bin yıl kayboluyor sanki. Çünkü o şikayeti bugün biri mesaj olarak yazsa hiç garip karşılamayız.
Kitap sadece savaşlardan ve krallardan da bahsetmiyor. Mimariyi, sanatı, gündelik hayatı, sarayları ve insanların nasıl yaşadığını da anlatıyor. Özellikle saray bölümlerini okurken gözümde canlandırmaktan kendimi alamadım. Kapıda duran kanatlı aslanlar, duvarlardaki kabartmalar, tütsü kokuları… Bir süre sonra bunların sadece süs olmadığını fark ediyorsunuz. İnsanları etkilemek, hatta biraz korkutmak için düşünülmüş şeyler bunlar.
Bir de kraliçelerle ilgili kısımlar ilgimi çekti. Resmi kayıtlarda isimlerini pek görmüyoruz ama mezarlardan çıkan eşyalar, altın taçlar ve bırakılan izler onların aslında ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. O bölümleri okurken sürekli şunu düşündüm: Tarih bazen en çok sesi çıkmayan insanların izlerini takip ederek tamamlanıyor.
Binlerce yıl önce yaşamış insanların da bizim gibi dertlendiğini, tartıştığını, bir şeylerden şikayet ettiğini görmek ilginçti. Galiba kitabın en sevdiğim yanı da buydu.
"Ben zalimler çağında yaşayan bir alçağım."
Patasana, iki ayrı kurgu üzerinden ilerliyordu: Arkeolog Esra’nın hikâyesi ve Hititler döneminde görevli bir yazıcı olan Patasana’nın anlatısı. Bölümler sürekli biri bugünde, biri geçmişte olacak şekilde ilerliyordu.
Kitabı sevmedim diyemem ama en zorlandığım taraf da tam olarak buydu. Esra’nın ortaya çıkan her tablette yaşadığı heyecanı daha derin okumak isterdim. Fakat işin içine Ahmet Ümit’in polisiye dili girince mesele bambaşka bir yere taşınıyor. Yine de iki nehir arasında yaşanan tarihten; Hititler, Asurlular, Frigyalılar ve Urartular’dan bahsedilen kısımlar beni daha çok içine çekti. O dönemlerin atmosferinde daha fazla dolaşmak, orada daha uzun süre kalmak isterdim.
Patasana’nın hayatı tabletlerden çıkanlarla sınırlıydı elbette ama yazarın o dünyayı bizim için biraz daha ayrıntılı işlemesini bekledim. Bu yüzden Patasana bölümlerini büyük bir merakla okurken, Esra’nın bölümlerinde aynı heyecanı hissetmedim.
Buna rağmen Esra ile Yüzbaşı Eşref’in hikâyesini ayrıca okumak isterdim. Neden bilmiyorum ama yarım kalmış hissi uyandırdılar bende. Onlar için ne iyi ne de kötü bir son vardı; yazar ilişkiyi bilinçli şekilde ucu açık bırakmıştı. Bir aşk yaşandı sanki ama adı hiç konmadı. Biraz günümüz ilişkileri gibi…
Patasana’nın Aşmikul’a olan aşkını da dönemin şartlarıyla değerlendirmek gerekiyor sanırım. Çünkü aşkın yanında gurur, iktidar ve intikam duygusu da vardı.
Didem Madak’ın bir sözü gelir aklıma:
“Neden her aşk bir kadının cenazesini kaldırmak zorunda?”
Belki de bu sorunun cevabı yüzyıllardır değişmiyor: Çünkü kadın. Gurur kadına yükleniyor, erkeğe ise çekip gitmek ya da “bir gün intikamımı alacağım” diyerek beklemek düşüyor.
Ama sonunda gerçekten kazanan oluyor mu? Kaybeden yalnızca Kral Pisiris miydi, yoksa
“Ben zalimler çağında yaşayan bir alçaktım” Yazman Patasana
Antik Hitit kentinde yapılan bir kazı, 3000 yıl önce yazılmış tabletler, keşifle başlayan cinayetler, yazman Patasana’nın hikayesi ve itirafları, Hititlerin tükenişi, Asurlular, Ermeniler ve günümüz Türkiye'si ve bu topraklarm değışmeyen yazgısı; Şiddet ve aşk.
Ölümleri cinayetlerle durdurmayı amaçlayan kanlı bir ağıt...
Bu toprakların zengin kültürüne bir güzelleme.
İlgimi ve fikirlerimin değişmesine sebep olan,aslında ne kadar önyargılı olabileceğimi gösteren,bir kitap oldu…
O dönemde yaşıyor hissini uyandıran güzel ve akıcı bir kitap üzerinde çok konuşulması daha derin bilgilere ulaşılması gerekiyor. II. Abdülhamit hakkında hep kulaktan dolma bilgiler mevcut… Bu kitap biraz daha duvarın diğer tarafındakileri de görmemi sağladı.
Her kim olursak olalım adımızın önüne hangi ünvan konursa konsun bizler sadece insanız…
