Öngörmek için bilmeli, harekete geçmek için öngörmeliyiz. Diye buyurur 1860'da poxitivizmin babası filozof Auguste Comte.
....çalılık eloah'ı (Arapların Allah deyimi de buradan geliyor) Musa'ya ben İsrailoğullarının tanrısıyım, benden başka elohim (İbranice eloah'ın çoğulu: Ruhlar)'e tapmayın diyor. Görüldüğü gibi, bu katıksız bir tektanrı anlayışı değil. Sayısız eloah'lar var ama, sadece buna tapılacak. Müslümanlıkta da sürüpgiden Allah'tan başka tapacak yoktur (Arapça: La ilahe ill-Allah) dogmasının kaynağı da bu. Demek ki tek tanrı, canlıcılık inancına göre doğanın her yanında bulunan sayısız ruh'lardan biridir ve tapılacak sadece o olduğu için tektir. Bu ruh, yirmi beş yüzyıl, tüm idealist felsefelerde karşımıza çıkacak, ondokuzuncu yüzyılda koca Hegel bile evrensel oluşumu onunla açıklamaya çalışacak. Elea'lıların Parmenides'inden günümüzün varoluşçuluğuna kadar tüm idealist öğretilerin
üstünü kazıyın, altlarından kesinlikle bu eloah çıkar. Sözde bilimci geçinen pozitivist Auguste Comte bile sonunda bir insanlık dini idealiyle ona varır.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Arapça, Felsefe ve Edebiyat hocası Celaleddin Ökten
Felsefenin kaynaklarını Fransızca olarak Durkhame, Auguste Comte, Kant'tan okuyup anlamaya üniversitedeki Fransızcası yetmediği için 1928-1930 arasında hoca tuttu, ders aldı. Ondan sonra bu kitapları tercüme edip, İslam felsefesi ile karşılaştırır hale geldi.
Emile Durkheim (1858-1917), Fransız sosyal kuramcı Auguste Comte'un çalışmalarını geliştirdi fakat kuram tarihinde ondan daha önemli bir yere sahip oldu. Aslında bazı gözlemcilere göre Durkheim, sosyoloji tarihindeki en önemli kuramcıdır. Bugüne dek yapılan pek çok sosyolojik kuramsallaştırma onun düşüncelerine dayanır.
Empresyonistler, sosyolojinin babası olarak tanımlanan August Comte'un "İnsan sadece gözlemlenebilir olana yönelir..." şeklindeki Pozitivist bakış açısını sahiplendiler.
Pozitivizm, yalnız tecrübe edilen şeyin gerçek olduğunu kabul eder. Din ve metafizik insanlığın vaktiyle geçirmiş olduğu iki devredir ki bunlar birer vehim ve hayâlden başka bir şey değildir. Asrımız ise tecrübe asrıdır. Hakikat, insan zihniyle eşya arasındaki bir takım bağıntılardan ibaret olan tecrübenin neticesindedir. Beşir Fuad tek hakikatin tecrübede olduğunu ve tecrübe veya müşahede edilmiyen şeyin hayâlden ibaret kalacağını kabul (214), metafiziği inkâr etmiş fakat din mevzuunda bir şey söylememiştir. Ancak Comte’u 19. asrın en büyük dâhisi olarak kabul etmesi ve onun din hakkındaki düşünceleriüzerine tenkidi bir hüküm vermemesi pozitivizm mesleğine bütüniyle intisap ettiğini gösterir : “Fransa asr-ı hazırda iki büyük hakim yetiştirdi Biri Auguste Comte, diğeri Littre’dir
