1. Sebiler: Hazreti Ali ilahtır.
2. Gurabiler: Hazreti Ali peygamber olmalıydı.
3. Keysaniler: Muhtar bin Ubeyd Et Taki taraftarları. İmamlar masumdur. Dönecek Mehdi Muhammed bin hanefiyye. Beda. Tenasüh.
4. Zeydiler: Zeyd bin Ali Zeynelabidin takipçileri. İmam şahıs isim değildir, belirli sıfatları taşıması lazım ama oda sadece Hazreti Ali de var. Hazreti Ali'den sonra ise 'Fatimi' olması lazımdır. İtikadi olarak muteliyele uygunlar genel olarak. İki ayrılır ilki bunlar diğeri rafizidir.( Rafiz İlk iki halifeyi kabul etmeyenler.) Şuan yemendeler. İlk zeydiyeye yakınlar.
5. İmamilik: İran, ırak, Pakistan çoğu yerde bunlar var Şii olarak. Kendi içlerinde ayrılıyorlar. Ortak nokta halife bizatihi Hazreti Ali efendimiz Hazreti hasan ve Hüseyin de ortak noktadır sonra kendi aralarında ayrılıyorlar. İmamlar vasi dir. Evsiya derler. Peygamberden ayıran tek özellik vahiy almıyor olmasıdır.
5.1. İsnaaşeriyye: Hazreti Hüseyin- Ali Zeynelabidin - Muhammed Bakır - Ebu Abdillah Cafer Sadık- Musa Kazım - Ali Rıda - Muhammed Cevad - Ali Hadi - Hasan Askeri sonra oğlu Muahmmed. Muahmmed 12. İmandır ve Bodrum'a gizlenmiş geri dönmemiştir. Sünnilere sıcak bakarlar. Vasiyet ile oluşan mutlak otorite. İmam ya nas ile yada mucize ile belli olur. Peygamberin açıklamasını sırları imamlar bilirler. Söyledikleri İslam şeriatı dır. İmam hiçbir vakit şeriat ve din ilimlerinin cahili olamaz. Şeriatı imamlar korur. Ümmet imamlar olmaksızın aklen dalalet üzere toplanabilir.
5.2 İsmailiyye imamiyyesi: çoğunluk hindistan devlet dahi olmuşlarıdr. Mısır'a ve şama hükmeden fatimiler ismailidir. Karmatilerden bunlardandır. Nispeti Caferi sadığın oğlu ismaile aittir. Babasının nassıı ile sabittir ancak babasından önce ölmüştür. İmamın gizli saklı olabileceğine inanırlar o yüzden ölmesi abes
Sami Turan Erel Kelam Tarihi Sınav Notları
Eşarinin Eserleri
El-Lüm'a fi'r-red ala ehli'z-zeyğ ve'l-bid'a
El-Hass ale'l-bahs: ehli hadis eleştiri
El-İbane an usûli'd-diyane: ehli hadis yanlısı
Makalatü'l-İslamiyyin ve ihtilafü'l musallin: mezhepler tarihi,sünni kelm.
El-risale ila ehli's-Segr: ehli hadis dönemi.
Eşarinin fikirlerini sistamleştirenler
Bakıllani el insaf, et temhid, hidayetül müsterşidin
İbn furek
İsferayani: el-Akide
Abdülkühir el-bağdadi:Usulü'd-Din
Gazalinin filozofları tekfir ettiği üç mesele
Alemin kıdemi
Allahın cüziyyatı bilmemesi
Cismani haşri inkar
Matirudi kelamı
İmam maturidi: tevilatül kuran
Ebu'l Yusr el Pezdevi: Usulü'd-din
Ebu'l Muin en-Nesefi: Bahru'l-Kelam, Kitabu't-Temhid, Tabsıratü'l-Eddille
Maturidi eşari ayırt edici fikirler:
1.Marifetullah meselesi: Allahın varlığını akıl yoluyla bilebiliriz. Farz. / Vahiy gelmeden kişiler sorumlu değil.
2. Tekvin sıfatı: tekvin sıfatı kudret sıfatından bağımsızdır / tekvin kudretin içinde.
3. Nübüvvetin varlığı: Allahın peyg. Göndermesi hikmeti gereği zorunlu/ mümkün fakat zorunlu değil.
4. İnsanın fiileri(kesb ve irade): insan iradesinesve sorumluluğunu daha etkin ve güçlü/ Allahın mutlak iradesi daha ön planda, insanın etkisi sınırlı.
femâ fi'l-ğinnî vâhidun mislukum
ve fi'l fakri lâ esbetu mislenâ
reyneke fî külli emrin bedâ
ve leyse mine'l emri şey'un lenâ
Baylıkta benzeriniz yok Sizin
Ve yoksullukta da bizlerin
Görüngüde görürüz belirtilerinizi;
Bizim olmayan iyelikliğinizi
Ebu'l Hasan eş-Şüşterî
