“Irk Kavramını Kim İcat Etti?” Robert Bernasconi’nin bu eseri, yazarın yazdığı makalelerin kitaplaştırılması sonucu ortaya çıkmış. Ayrıca, bu kitap İngilizce yayımlanmadan önce, ilk kez Türkçeye çevrilerek kazandırılmış. Literatür taraması yaptığınızda, ırkçılık ve sömürgecilik hakkında epey kitap bulunabilir ama, ırkçılığın kökenine ve çıkış noktaları ele almada edinmesi gereken nadir kaynaklardan biri.
İlk ırk görüşleri John Locke hakkındadır: Locke, Amerika’da kölelerin köle kalması ve efendilerinin boyunduruğunda yaşaması adına “Carolina Temel Anayasası” hazırlayanlardan biri, bizzat Locke’tur. Locke, “kişi insandan ziyade bir hayvan gibi davrandığı için yaşama hakkını kaybedip kendini köle olmaya uygun bir duruma getiriyordu,” söylemi, Siyahilerin köleleşmesinde katkıda bulundu.
Sömürgeci zihniyetin istediği ırk tanımı veren ilk kişi Immanuel Kant olmuştur. Bu terim -ırk- ilk defa 17. yüzyılda kullanılmış. Kant’la beraber, Linneaus, Buffon ve Blumenbach’ın düşünceleri, dönemin sömürgeci ve ırkçı zihniyetinin mağaradaki ışığı olmuştur. Buffon’un düşünceleri, “at-eşek” birleşiminden doğan katırın üreyememesinden kaynaklı dışarıda bırakma örneği muhakkak bilinmeli. Kant, Buffon’dan örnekle, monogenesis şekilde cevap vermiştir. Irk düşüncelerinin Kitab-ı Mukaddes’e ters düşmemesi açısından büyük çabalar verilmiş.
Bir diğer düşünür Hegel’dir. Hegel, üniversitede verdiği derslerde, Ashanti Mahkemesi kurarak, Afrika kabilelerinden Ashantileri “yamyam, barbar, tarih bilincinden yoksun ve özgürlük anlayışlarının olmaması” şeklinde aşağılamıştır. Aslında, Hegel’in “Efendi- Köle” ile ilgili teorik görüşleri bilinen ve sıkça işlenen bir zemin, burada dayandırılan zeminin altyapısını görüyoruz. Hegel’in tezleri,1860’ta, Amerika İç Savaşı’nda temsilci Lamar, Hegel’in Afrika
biko'nun seçilmiş makalelerinden ve kitabın sonunda da onları bi şekilde birleştiren röportajıyla oluşan kısa bir kitap.
kitapta biko, siyahlık mefhumunu beyazlıkla nasıl tahrip edilerek karartıldığını anlatmaya çalışmış ve çabası boşuna gitmemiş.
röportajında bahsettiği gece yasağına karşı öğrencilerin geliştirdiği eylemlerde beyazlarla ayrılmanın zorunluluğunu çok iyi açıklamış.
okuyun seversiniz ve bence okutun.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
E hani Kulübe
Sevgili followerlarım hepinize selam ederim.
Uzun zamandır yoktum.Mesaj üstüne mesaj aldım siz değerli followerlarımdan.Vay efendim neredesin,niye gelmiyorsun,kitaplar öksüz kaldı,incelemeler yetim kaldı falan gibisinden bir sürü teşvik edici mesajın ardından king is back Alhamdulillah.
Bu sene uzun zamandır aklımda olup da bir türlü başlayamadığım bazı işlere nihayet başlayabildiğim için kitap okumaya çok az vaktim oluyor.O yüzden bu kitabı bitirmek biraz zaman aldı.
Kitap dönemine göre oldukça cesur yazılmış.Bir değişimin ilk kıvılcımlarından olması da ayrıca değerli bence.Yazarın çoğu yerde okuyucuyla muhabbet etmesi tempoyu düşürüyor tabi ama bu kalemi kuvvetli değil anlamına gelmiyor.Potansiyeli varmış da kullanmamış gibi.Kitapta köle diye tabir edilen halk aşırı dindar ve uysal olarak tasvir edilmiş.Kimsede en ufak bir isyan etme belirtisi yok.En fazla vay efendim yorulduk bittik gibisinden homurdanmalar görüyoruz.Halbuki yer yer öyle dehşet verici işkencelere maruz kalıyorlar ki okuması bile zor geldi bana.Ama onlar sessiz sedasız katlanmışlar hep.Kaçmaya çalışanlar da var elbet ama bunlar bir elin barnağını geçmiyor.Kimse çıkıp da yahu bu insanlık dışı bir şey,bizi nasıl alıp satarlar,mal mıyız biz,eşya mıyız demiyor.Varsa yoksa efendim bize iyi davransın yeter.Köle olmayı zaten kabullenmişler.Tek dertleri efendileri kötü olmasın yeter.Bu konuda felsefik alt mesajı da zayıf.İnsanları köleleştirmeyin demek yerine kolelerinize iyi davranın der gibi bir hâli var.Bir de neredeyse tanrilasan(summe haşa) bir Tom Amca var. Kendisi üzerinden sağlam bir din propagandası yapılıyor.Bu da uzun sayfalar boyunca bizi asıl okumak istediğimiz şeylerden uzaklaştırıyor.Kitap kötü bir kitap değil.Beklentimin altında kaldığı için biraz hayal kırıklığı yarattı bende.Dönemin
Franz Fanon okumalarına başlamadan önce giriş mahiyetinde bir okuma oldu. Bundan 50 yıl önce öğrenci hareketlerinin ne kadar etkili olduğunu ve oradan çıkan gencecik insanların siyasi konum olarak toplum içinde nasıl da en ön saflara geldiğini görünce, bugün yaşadıklarımızın sebebini daha iyi anlıyorum. Bugün gençler 30 yaşına kadar okula gidiyorlar neredeyse. Sistemin kurduğu okullarda geleceğin işçileri, beyaz yakalıları olarak eğitiliyorlar. Onlara sunulan havuç "statü sahibi olmak".
Steve Biko öldüğünde henüz 31 yaşındaydı. İşkenceye maruz kalarak öldürüldü. Yaşasaydı Mandela ile beraber Güney Afrika siyasetinde neler değiştirebilirdi merak etmiyor değilim. Tabi ki o günün şartlarına göre bazı düşünceleri gelişim göstermemişti. Feminist hareket, kadınların toplum içindeki konumu vs. Ama 300 yıllık bir esareti düşünecek olursak Afrikalıların ilk önceliği özgürlüklerini elde etmek olması gayet normal.
Çevirmenin ve editörün de söylediği gibi bizim ülkemizdeki kürtlerin veya birçok ülkedeki yerli azınlıkların kaderini görebiliyoruz kitapta. Kendi dilini, dinini, kültürünü, yaşam biçimini koruma mücadelesi hayatta kalma mücadelesi ile birleşiyor.
John Briley-Cry Freedom
it was one of the most impressive and touching books that I have read till now.I chose this book just by chance.I was looking for something to read and when I checked my library a black covered book-cry freedom- caught my eye.I gave a chance to this book.Then it became a really up to the knocker book.I have learnt the sad story of black people in South Africa,their struggle,unity...I got to know great people like Steve Biko and Donald Woods.Their story is just amazing.There is also a movie based on this book.I will watch it too pretty soon.Steve Biko-head hero of the book cry freedom-has a book named "black conciuosness".The book's Turkish version is also available.I added it to my will be read list.Thank you John Briley for you let me know these great heroes and their stories.
6 Makale 1 röportajdan oluşan kısa ama çok yoğun bir inceleme kitabı. Güney Afrika üzerinden Siyah ve Beyaz olma durumunu ele alan yazar yaşam pratiği ile ölümsüzleşmiştir.
Siyah Bilinci nasıl oluşturuldu ve bunu nasıl kurumsallaştırdı? Gibi konuları zaman ve mekâna dayalı çözümlemelerle açan yazar peki bu sorunları nasıl çözeriz sorununa ırkçılığın Beyaz sorunu olduğunu söylemiş. Ve kendine bile inanmayan halka özgüven, özyönetim anlayışı ile Siyah Bilinci oluşturmak için hayatını vermiştir. Editör'ün Türklük Sözleşmesi kitabından sonra okudum ve nerdeyse devam niteliğinde diyebilirim. Kitabı okurken cidden ama cidden Siyah yerine (Kürt Alevi Ermeni gibi halklar) Beyaz yerine (Türk Sünni) koyarak okudun kendimizi gördüm diyebilirim. özellikle Beyaz Marksistler ve Liberallerin ne oranda benzerlikleri kısımları çok aydınlatıcı oldu. Yıllardır Türkiyeli Marksistlerle yaşadığım diyologlar canlandı gözümde ve o zamana kadar düşünüp ama dile getiremediğim şeyleri Heval Steve Biko çok güzel dile getirmiş. Çok faydalı kitap umarım Beyazlar okur çünkü biz bu yazılanları sürekli hissediyor, yaşıyoruz.