Hz. Osman bin Affan’ın (r.a.) ahlakı, İslam tarihinin ve şahsiyetinin en dikkat çekici yönlerinden biridir. Onun kişisel özellikleri ve ahlaki erdemleri, hem sahabe arasında hem de tüm İslam toplumunda büyük bir saygı uyandırmıştır.
*Haya (Utangaçlık ve Edep):
Hz. Osman, haya duygusuyla tanınır ve bu özelliği Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tarafından övülmüştür. Efendimiz (s.a.v.), onun hakkında şöyle buyurmuştur:
“Ümmetimin en hayalısı Osman’dır.”
Hz. Osman’ın haya duygusu sadece insanlara karşı değil, Allah’a karşı da derin bir saygı ve bilinçle şekillenmiştir. Giyinik olduğu hâlde bile gusül abdesti alırken haya duygusuyla eğildiği rivayet edilmiştir.
*Cömertlik ve İnfak:
Hz. Osman, zengin bir tüccar olmasına rağmen malını Allah yolunda harcamaktan asla çekinmemiştir. Özellikle:
• Tebük Seferi için İslam ordusuna büyük miktarda yardımda bulunmuş, bin deve ve yüz at bağışlamıştır.
• Medine halkının su ihtiyacını karşılamak için Rume Kuyusu’nu satın alarak herkesin kullanımına açmıştır.
Cömertliğiyle, fakirleri gözetmek ve İslam’a hizmet etmek için malını seve seve harcamış, bu da onun kalbindeki dünya malına olan bağlılığın yokluğunu göstermiştir.
*Sabır ve Tevazu:
Hz. Osman, özellikle halifeliği döneminde büyük fitnelerle ve muhalefetle karşı karşıya kalmıştır. Ancak her türlü zorluğa sabırla katlanmış, olayları büyütmeden çözmeye çalışmıştır. Onu eleştirenlere dahi nezaketle yaklaşmış ve asla intikamcı bir tutum sergilememiştir.
Şehit edilmeden önce kendisine yardım etmek isteyenlere şu sözleriyle sabrını ve teslimiyetini göstermiştir:
“Kan dökülmesini istemiyorum; Müslümanların arasında fitneye sebep olmak istemem.”
*Adalet ve Dürüstlük:
Hz. Osman, ticaretle uğraşmasına rağmen hiçbir zaman hileye başvurmamış, dürüstlüğüyle tanınmıştır. Halifeliği döneminde