"YOLUN OĞLU-AFRİKALI LEO"Roman
Amin Maalouf’un o büyüleyici dünyasına yaptığım bu yolculuk, sadece bir kitabı okumak değil, kendi ruhumun katmanları arasında dolaşmak gibiydi.
Lübnan doğumlu olup Fransa’da yaşayan Maalouf, kendi çok kültürlü kimliğini bu ilk romanına öylesine bir ustalıkla nakşetmiş ki; Asya ve Akdeniz’in o kadim kokusunu her sayfada duyabiliyorsunuz. Hasan’ın (Afrikalı Leo) 40 yıllık serüveni, aslında insanlığın sınırlarla, inançlarla ve kendi kaderiyle olan bitmek bilmeyen kavgasının bir panoramasını sunuyor.
İşte bu duygu yüklü yolculuktan ruhumda kalan o derin izler:
"Yolların oğluyum ben, ülkem kervan, yaşamımsa yolculukların en beklenmedik olanı."
Kitap, Hasan’ın kendisini tanıttığı bu muazzam cümlelerle başlıyor: "Ben Hasan, bir berberin sünnet ettiği, bir papazın vaftiz ettiği ben..."Maalouf bize daha ilk sayfada, tek bir kimliğe sığamayan, "dünya vatandaşı" olmaya doğmuş bir ruhun portresini çiziyor. Hasan, gittiği her yere adapte olan ama hiçbir yere tam anlamıyla ait olmayan bir "köprü" karakter.. Onun hikayesi, aslında Maalouf’un kendi hayatındaki o "doğu-batı" sentezinin bir izdüşümü gibi.
"Bu kent, onu yağma etmek isteyenlerce korunmakta, kendisine düşman olanlarca yönetilmekte."
Granada’nın düşüşüyle başlayan hikayede, bir medeniyetin can çekişine tanıklık ediyoruz. Maalouf, o dönemin sadece tarihini değil, psikolojisini de anlatıyor. Dışarıdan gelen tehditler karşısında toplumların nasıl içe kapandığını, "gelenekleri bir kale yapıp kendilerini oraya kilitlediklerini" kitapta net bir şekilde görüyorsunuz. İnsanların dindarlıklarını bir zırh gibi kuşanıp, sadece "yanlış anlaşılmamak için" gülümsemeyi unuttukları o hüzünlü ve samimiyetsiz atmosfer, insanın kalbini sızlatıyor...
"Yitik bir ülke, çok yakın bir akrabanın ölüsü gibidir. Onu saygıyla göm ve sonsuz
Amin Maalouf, Tarihte Arap bir seyyah olan Hasan'ın hayatını mükemmel bir şekilde romanlaştırmış. Kitabı okurken 1500'lü yılların Endülüs devletini, Fas'ı, Mısır'ı, İstanbul'un o dönemki durumlarını gözlemleyebilirsiniz. Hasan el-Vezzan ile Granada-Fas-Mısır-Roma-Tunus topraklarında gezip farklı kültürlerdeki insanlarla tanış olmak ve maceralarına katılmak istiyorsanız elinizden düşüremeyeceğiniz bir eser. Hasan El Vezzan, Endülüs de doğmuş bir Müslüman’dır. Engizisyon saldırıları yüzünden ailesiyle Fas'a göçmek zorunda kalmıştır. Ülkedeki siyasi olaylar yüzünden kendini önce Kahire'de, sonra da Roma'da buluyor. Kitabın dili yormuyor. Keyifli okumalar diliyorum :))
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Kara Afrika'nın da Karası
️"Kumdan Yürek" Zanzibar doğumlu yazar Abdulrazak Gurnah'ın 2021 Nobel Edebiyat Ödüllü eseri. Göçmenlik, aidiyet, aile sırları, sömürgecilik, güç, sömürgecilik sonrası kimlik arayışı ile yazılmış etkileyici bir postkolonyal edebi eser örneğidir.
️Olaylar "kara Afrika'nın da karası" Zanzibar'da doğan Salim'in ağzından anlatılır. Mutlu bir çocukluk yaşarken babası Masud'un aniden evi terkedişi, amcası Amir'in evlerine gelişiyle olaylar başlar. Özellikle annesi Saida ve babası derin bir sessizliğe bürünür. Salim'in 7 yaş, çocukluk yılları yalnızlık ve güvensizlik hisleriyle geçer. Babasının kaldığı yere her gün sepet ile annesinin yaptığı yemekleri götürür. Bir anda yüksek mevkilere uzanan dayısı Londra'ya yerleşir. Anne Saida, Salim'i sebebini söylemeden İngiltere'ye dayısı Amir'in yanına gönderir. Salim üniversite okuduğu Londra'da yaşadığı yalnızlık, dışlanmışlık, göçmen psikolojisi, göçmen evlerinde (A.B.O. evi) ve sokaklarda yaşam, ev ve arkadaş ilişkileri, kız arkadaşları, ırkçılıktan dolayı ondan uzak duranlar ve onu terk edenler, dil sorunu, çalışmak zorunda oluşu, annesine yazdığı içli mektuplar ve mektup defteri, aşkları eserin en uzun ikinci bölümünü oluşturur.
️Eser, kahramanların psikolojisini derinlemesine işler. Annesinin ölümü üzerine Zanzibar'a gelen Salim, gizlenen acı gerçeklerle babasının yaşananları anlatması üzerine öğrenir. Babasının Amir'in tutuklanmasını, Hakim'in gerçek niyetini, babasını ve annesini otoriter güç yüzünden kaybeden anne Saida'nın Amir'i koruma isteğini ve çarpık ilişkisini uzun uzun oğlu Salim'e anlatması eserin son bölümlerini oluşturur.
️Shakespeare'in Kısasa Kısas eserindeki otorite, ihanet Lord Angelo (Hakim), Isabella (Saida) benzetmesi eserin sonunda kısaca anlatılır.
️Eserin önemli bir noktası da Zanzibar tarihi ve
2060’ların Türkiye’sinde, ıssız bir dağ motelinde geçen hikayede, farklı coğrafyalardan savrulup gelmiş insanların kesişen hayatları konu ediliyor. Makedon bir patron, Afgan bir müdür, Suriyeli bir aşçı, Özbek bir temizlik görevlisi, Afrikalı dilsiz bir genç ve Diyarbakırlı bir bulaşıkçı…
Hepsinin farklı bir hikayesi, farklı bir yarası var.
Bu motel, sadece bir konaklama yeri değil; değişen bir ülkenin, iç içe geçmiş kimliklerin ve ortak bir yalnızlığın aynası.
Gelecekte geçen bir hikâye olmasına rağmen anlattıkları fazlasıyla bugüne dokunuyor aslında..
Farklı karakterlerin ve gizemli bir atmosferin içinde ilerlerken, asıl meselenin insanın kendi toplumuna yabancılaşması olduğunu hissettiriyor.
Distopya ile siyasi eleştiriyi başarılı bir şekilde harmanlayan, bu türleri seven okurları derin düşüncelere sevk eden bir eser.
Amin Maalouf, Afrikalı Leo (*Léon l'Africain*) adlı bu muazzam tarihi ve biyografik romanında, 15. ve 16. yüzyılın dönümünde, Endülüs'ün çöküşünden Osmanlı'nın Kahire'yi fethine kadar uzanan çalkantılı bir çağda yaşamış ünlü gezgin ve coğrafyacı Hasan bin Muhammed el-Vezzan'ın (tarihte bilinen adıyla Leo Africanus) sıra dışı yaşam öyküsünü konu alır.
Yazar; Granada’da (Gırnata) doğan, Müslümanların İber Yarımadası'ndan sürülmesiyle Fez'e göç eden, ardından diplomatik görevlerle Akdeniz'i, Sahra Çölü'nü ve İstanbul'u aşarak korsanlar tarafından kaçırılıp Papa'ya esir olarak sunulan bu dünya vatandaşının hikayesini anlatırken; Doğu ile Batı, İslam ile Hristiyanlık dünyası arasındaki hem kanlı çatışmaları hem de kültürel geçişkenlikleri, dinlerin ve imparatorlukların yükseliş ve çöküşlerini, Akdeniz havzasının zengin ve kozmopolit yapısını, Maalouf'a özgü derin bir tarihsel vizyon, lirik bir anlatım, yüksek bir empati duygusu ve masalsı ama bir o kadar da gerçekçi bir edebi dille işler.
Eleştirimi baştan yapayım bence çok dağınık bir kitap. İşlediği mesele güzel, işleyiş şekli güzel ama çok dağınık. Muhtemelen çok fazla şeyi anlatmak istediği için bu kadar dağılmış hikaye.
Küstahça bir tavır olacak ama bir kitap bir adam var buraya gidiyor vs. diye yorumlanmaz. Çok basit kitaplar için ya da sadece ''page turner'' ya da ''best seller'' diye tabir edilen kitaplar için bu olabilir belki ama nitelikli edebiyat için görünürde anlatılan şey kitapta işlenecek asıl mesele için kullanılan bir araçtır genelde. Hatta pek çok kitapta daha ilk sayfalarda yazar bir olayla, bir pasajla bazen bir cümle ile o kitapta tartışacağı meseleyi okuyucuya verir. Bunu o pasajı okuduğunuzda fark etmeyebilirsiniz ama kitabın devamında ya da kitabı bitirdiğinizde evet ya dersiniz, yazar zaten bunu söylemişti aslında başlarda dersiniz. Mesela bu kitabın başlarında anlatıcı dedesinden bahsediyor, onun yaşlı bir ağaç gibi yaşadığı toprağa kök saldığından vs. Kitabın adı ve arka kapakta yazanlar ise bu metnin bir kültür çatışması meselesi olacağını söylüyor zaten. Birlikte değerlendirdiğinizde o kök salmış ağaç metaforu ile aslında kitap boyunca bir yere, bir kültür ait olmak ile yersiz yurtsuz hatta kimliksiz olmanın kıyasının yapılacağını anlıyorsunuz. Bu kısmı benim için kitabın güzel kısmı, harika bir kitap ve edebiyat konusu bence bu mesele. Bununla birlikte kuzeyin güneyden, güneyin kuzeyden (yazar Afrikalı olduğundan böyle ama siz bunu doğu batı gibi okursanız daha anlaşılır olur) nasıl göründüğünü de çok güzel işliyor yazar.
Gelgelelim bu meseleler arasında çok fazla git gel yapıyoruz ki bu da kültür karmaşası ile ilişkilendirilebilir ve yazarın bunu bilerek yaptığı söylenebilir, buna da eyvallah ama üzerine bir de ataerkil toplum eleştirisi geliyor kitabın sonlarına doğru.
