Bekir GNGN
@bkr_gngn
Endamê Qesra Balindeyên Xemgîn
Divê herkes bixwîne.Kurdî
Puan vermedi·80 syf.·
2024 24. kitabı
Di hundirê her kesî de kêm zêde gurg hene. Hinekan ew gurgê di hundirê xwe de kedî kirine û hinekan jî ew hovtir kirine. Evna gurgê dupêne û ji gurgê çarpê hovtir û dirinde ne. Dema ev gurg ji hev top dibin hovtira wan zêdetir dibe û dibin revdegurg.
Behram û jina wî Eyş ji gurgê dupê direvin ji xwe re malekî nû ava dikin, ji civakê dûr. Ji ber ku xera nebin û sade bimînin ji civakê dûr dikevin. Nivîskar vê dûrketinê wiha dibêje: “Ez divê nehêlim mîkroba kuştin, dizî, vir û derew, find û fêl û zor stemê di memleketê min de hebe. Ez ji destê kar û kiryarên wan direvim. Ez digel jin û zarokên xwe ji destê wan xwe vedişêrim, îcar çawa ez ê bihêlim ew hemû mîkrob ku hejmara wan nayê zanîn piyê xwe danin nav memleketê min de?”
Nivîskar gelek hêlan ve civak û sîyaseta vê rexne dike. Hizbên sîyasî li kuderê dibe bila bibe hertim dixwaze gel li ser fikrê wî be û li gorî wî bifikire. Ji fikrê cuda hezm nakin. Nivîskar jî ji ber vê fikra wan a çep rexneyê xwe ji wan kêm nake: "Tenê eger partiya te fermanê bide te, eve dibe. Hûn nikarin fermana partiya xwe red bikin. Ecêb e!.. Eger bêje bimirin, hûn ê bimirin.” û di cîyekî din de jî wiha dibêje: "Tu niha kadroyekî hizbî yî û tu heta ber gewriyê ketî nav siyasetê. Ez jî kesekî bi tenê me ku ji wê civakê reviyame û dibêjin tu dixwazî bi siyasetê wê civakê çê bikî."
Mixabin civak û piranî jî civaka rojhilata navîn pere, zêr û zîv û berhevkirina van gelek hez dikin. Dewlemend gelek dewlemend û feqîr jî gelek feqîr in. Ew dewlemendîya ber feqîra ketîyî jî ji wan distînin. Nivîskar vê çavpirçitîyê jî wiha tîne ziman: "Bîzê min ji wan kesan tê ku bi qasî çiyayekî milk û mal kom kirine, lê dîsan jî her bilez in bo zêdekirina wê. Min desthilat hebe, ezê hemû sermiyana wan zeft bikim. Piştre her bi wê sermiyanê, ez ê di xîm de girtîgehekê
Bi hêviya wegerên din·126 syf.·Kurdî
9/10
2024 16. kitabı
Bi min ev pirtûk, pirtûka wegerîna malê ye. Mala ku jê dûrketiyî. Çawa ku bilûr ji dûrbûna bilûrîstanê hertim fixan û hawar dike û dixwaze dîsa wegere bilûrîstanê, Burhan Sonmez jî bi salan ji dûrketina zimanê xwe carekî din wedigere serzimanê xwe ê zikmakî. Ev weger bi tena serê xwe şoreşek e.
Gelek nivîskarên Kurd ên Tirkînivîs, Erebnivîs û Farsnivîs hene ku bi salane bi zimanê biyanî pirtûkên xwe dinivîsin. Ceht û xîreta xwe ji bo zimaneke din bikartînin. Di warê wêjeyê de gelek nivîskarên Kurd ên serkeftî hene ku bi zimanê Tirkî, Erebî, Farisî dinivîsin. Ji wana yek jî Burhan Sonmez bû bi zimanê Tirkî pirtûkên xwe dinivîsî. Ev pirtûka wî ''Evîndarên Franz K" lêborînek e, lêborîna zimanê xwe ê zikmakî ye. Bexşandinek û lêborînekî ji zimanê xwe dixwaze.
Dibe dîsa pirtûkên Tirkî jî carekî din binivîsîne, lê ev ne kêmasiyek e berevajî ev dewlemendiyek e. Wek mulemaya Ehmedê Xanî... Wek Mehmed Uzun. Kêmasî ne bi zimanê xwe nivîsandine. Biçûk dîtina zimanê xwe ye kêmasî û şermî.
Ew nivîskarên ku bi zimanê biyanî pirtûkên xwe dinivîsin û gelek caran naveroka pirtûkê xwe qala Kurdan û zilma li wan hatiyî kirin dikin jî zêde tesîrê nade. Lewra gotin û kirin naşibin hev. Ew ne lêborînek e. Ew pêkenok e. Ew şuhret hezkirine.
Înşalah Burhan Sonmez bibe mînakek ji bo nivîskarên Kurd ku wegerin mala xwe, mala zimanê xwe.
Mijara pirtûkê li ser Kafka û Max Brod e. Mijarekî sed salî û hêj nehatiye çareser kirin û bi min nayê çareser kirin jî. Gelo Max Brod ji Kafka ra xayîntî kir ew pirtûkên ku Kafka dabû wî ku wan bişevitîne an neşevitandina wan ji bo wêjeya cîhanê dîyarîyek bû. Mijara pirtûkê li ser vê babetê destpê dike û diqede.
Tişta bala min kişand ew bû ku, pirtûk Kurdî ye lê di pirtûkê de lehengekî Kurd tune bû. Ecêb...
Hinek ramanên kêm û qels li ser Dagirkirina Taritîyê·720 syf.·
10/10
2024 13. kitabı
Ji destê min hatiba minê hemû dinyayê Bextîyar Elî bida xwendinê. Dagirkirina Taritîyê carekî din dîsa nîşanî min da ku di wêjeya Kurdî de nivîskarê herî ê bi serkeftî Bextîyar Elî ye (bi min). Çîrokekî gelek nas em bi hevokên Bextîyar Elî yê revan û efsûnî ji nû ve ji carekî din dixwînin û jan û êşên berê bibîrtinin, ji bilî janên aniha.
Belê mijara ku di pirtûkê de derbas dibe sed sale em şahidê wê yê zindî ne. Înkar, kuştin, qetl, sirgûn û zîndan.
Bextîyar Elî jî piranî li ser vê mijarê disekine. Dema ku Komara Tirkîyê 1923yan ava dibe karê wan yê ewil qedexe kirina zimanê Kurdî û înkar kirin û ji holê rakirina Kurdan e û ev înkar kirin dibe îdeolojîya fermî ya dewletê û heta aniha berdewam dike.
Mijara pirtûkê "Rojekî hin kes nexweşîyekî dikevin û piraniya wan Kurdî, Ermenî û Yûnanî diaxivin û carekî din Tirkî nikarin biaxivin." ne. Ev mijar mijarekî gelek sosret e. Lewra çend caran di nûçeyan de derdikeve pêş me ku hin kes zimanê xwe bîr dikin û zimanekî din diaxivin. Zimanê zikmakî, zimanê ku li alîyê hêzekî xofdar hatiyê qedexe kirin. Pirtûk panaromayeke Tirkîyê ye di navbera salên 1945-1978an de. Di navbera van salan de kuştin û komkujîyên çêbûne dibe mijara pirtûkê.
Ez naxwazim zêde naveroka pirtûkê diyar bikim mijar bestir e ji bo ku pirtûk qala çi dike. Ev romana Bextîyar Elî tama pirtûkên Jose Saramago dide mirov. Lewra di pirtûkên Saramago de mijarên sosret û ecêb hene. Wek "Korbûn(Körlük) û Hebû û Tûnebû ( Bir Varmış Bir Yokmuş)."
Bextîyar Elî di vê romana xwe de ji nav janê me de parçeyek jana me dike mijarek ji bo romana xwe. Di vê sed salê de gelek komkujî, sirgûnî û kuştin me dîtiye. Ger em xwe û nifşa xwe ya nû bi hişmendiyekî pihêt hişyar û perwerde nekin ê pêşeroja me ne baş e. Ji bo pêşerojê jî ziman û çand lazim e. Bextîyar Elî jî bi
9/10
2022 24. kitabı
Ez pirtûkên Şêrzad Hesen gelek hez dikim. Nizanim çima. Di pirtûkên xwe de zimanekî sembolîk bikara tîne. Hin caran wan gotinên sembolîk tê nagîhijim lê dîsa jî kêfa min ji pirtûkên Şêrzad Hesen re diçe.
Bingeha pirtûkên Şêrzad Hesen civata Kurdan e û li ser vê bingehê rastî û çewtiyên civakê dinirxîne. Neynika civakê ye. Xwezî wergera hemû pirtûkên wî hebana.
Di vê pirtûkê de sê çîrok hene. Gula Reş, M û Maleke ji Avê. Çîroka herî dirêj M ye. Mirov dikare bibêje wek kurteromanekî ye. Çîroka herî kin jî Maleke Ji Avê ye. Lê kurahiya wê direj e.
GULA REŞ
Çîroka evîn û negihîştana Hemo û Hêro. Du evîndar çima nagîhijin hev? Sedem çi ye? Bingeha negihîştina evindaran, piranî ji civat û statûya malbatan pêk tê. Belê malbata Hemo ne ji qada malbata Hêro bû. Malbata Hêro bi navê qereçî tê binavkirin. Ji ber wê di nav civatê de tu qîmet û statûya wan tune ye. Mixabin ev rewş berê di nav me Kurdan de tune bû lê îro em dibînin ku ne tenê di civatê de di malbatê de jî ev hal heye. Gotina birayê dewlemend ji gotina birayê feqîr zêdetir tê guhdar kirin. Ev gotin wî çi qas jî xelet be jî. Şêrzad Hesen di vê çîrokê li ser van tiştan disekine.
M
Çîroka duyemîn M ye. Mijara wê çîrokê cudabûna jin û mêrekî ye. Emîn û Gulnaz. Piştî zewaca xwe ya bîst û heft salan cuda dibin. Emîn nexweşiyekî wî çê dibe. Felç / şil dibe. Emîn pirtûkhezekî bi tena serê xwe ye. Jiyana xwe pirtûkan ava kiriye. Ew rewş jî ne xweşa jina wî diçe. Ew rewş jî di gelek çîrok û romanên Kurdî de derbas dibin. Firat Cewerî, Enwer Karahan û bi taybetî jî Hesenê Metê ev mijar di pirtûkên xwe de gelek bikar aniye. Emîn li gorî mêrên civatê gelek zana û hewdem e. Di nav malê de bi tena serê xwe biryar nade girîngiyê dide fikr û ramanên
Puan vermedi·384 syf.·
2022 21. kitabı
Nûbehara Biçûkan qediya. Keda mamoste Qedrî Yıldırım li ser pirtûkê gelek e. Xwedê rehma xwe lê bike. Ciyê wî bihuşt be. Ji bo zimanê Kurdî gelek xebitî.
Taybetmendiya Nûbehara Biçûkan ew e ku, li gor agahiyan, yekemîn ferhanga Kurdî ye. Nûbehara Biçûkan di navbera salên 1682-1683an de hatiye nivîsandin. Xanî Nûbihara Biçûkan ji bo zarokên Kurmanca dinivîse.
"Ne ji bo sahibrewacan
Belkî ji bo biçûkên Kurmancan"
Xanî bi vê berhema xwe du tiştan armanc dike. 1) ji bo ku xwendekarên Kurd Erebî bi awayekî hêsanî hîn bibin bi terza menzum/helbestkî bikaraniye. 2) Ji bo ku zimanê Kurdî di medreseyan de wek zimanê zanistî were bikaranîn, Nûbehara Biçûkan nivîsîye.
Xanî Nûbihara Biçûkan bi terza menzum/ helbestkî Nûbihara Biçûkan nivîsîye. Lewra jiber kirina peyvan bi terzekî helbestkî hêsantir e. Wek Mewlîda Bateyî. Mewlîd jî bi şêweya helbestkî hatiye nivîsandin hem ahengekî wê heye mirov aciz nabe hem jî jiber kirina wê hêsan e.
Nubihara Biçûkan bi salan e di medreseyên Kurdistanê de wekî pirtûkên dersê tê bikaranîn. Zimanê Nûbihara Biçûkan giran e. Her kesek nikare bixwîne. Min jî tiştek jê fêm ne kir. Ehlê medresê zêdetir jê sud digrin. Armanca wendina min jî ew bû ku Xanî ji me re nivîsandiye divê teqez em jî bixwinin. Ji ber vê min xwend.
Nûbihara Biçûkan piranî bi Erebî-Kurdî di nav beytan de derbas dibe. Li hin ciyan jî Kurdî-Erebî hatiye nivîsandin.
Peyva Erebî û li hemberê wê wateya wê ya Kurdî hatiye nivîsandin.
Mînak:
"Ekhel murovê çavbikil, eşhel murovê çavbelek
Eşqer murovê çavhişîn, rengê genimgûn esmer e"
Xanî di despêka ferhengê heya dawiya ferhengê de li serê her bendê şîretan xwendekaran dike. Jixwe Nûbihara Biçûkan jî pirtûkekî dîdaktîk e. Mebesta Xanî jî ew e ku zarokan re qîmeta xwendinê û ilmê û hurmet kirina mamosteyan bi de hîn kirin,
