Leila Yashar
@blumylili
I’m just bookworm
Chemistry student
intp
Gec olsa da1000Kitap
Druqonun yaşadığı bu yalnızlıq sadəcə fiziki tənhalıq deyildi; əksinə, insanın içindəki boşluqla, mənasız gözləmə ilə dolan bir yalnızlıq idi. O, qalaya qədəm basanda həyatının orada donub qalacağını düşünmürdü. Onun xəyalında bu qala bir neçə ay sonra arxada qoyulacaq bir dayanacaq idi. Lakin zaman keçdikcə Druqonun bütün arzuları, ümidləri və gələcəklə bağlı xəyalları bu qalanın daş divarlarının arasında əriyib yox olur.
Əsərin əsas ideyası da elə buradan başlayır: insanın həyatının mənasız bir gözləməyə çevrilməsi. Druqo, illərini bir gün gələcək şərəfli döyüşün, bir gün açılacaq yeni fürsətin ümidiylə keçirir. Amma o gün heç vaxt gəlmir. Ən sarsıdıcı tərəf isə odur ki, həyatın mənasını bir “gözləmə”yə bağlayan insan, həmin gözləmənin içində yaşlanır və nəhayət, həyatı əldən çıxır.
Qalanın soyuqluğu sadəcə fiziki mühit deyil, həm də Druqonun taleyini simvolizə edir. Divarların arxasında o, tədricən hər şeydən təcrid olur: cəmiyyətdən, dostlardan, hətta özündən belə. Druqonun içində daşıdığı yalnızlıq, həyatın əslində nə qədər tez əldən çıxa biləcəyini oxucuya göstərir.
“Tatar çölü” sadəcə bir roman deyil, həm də insan ömrünün hədər gedə biləcəyinə dair bir xəbərdarlıqdır. Buzzati oxucuya sanki pıçıldayır: əgər həyatını sadəcə gələcəyi gözləməklə sərf edirsənsə, onda gələcək heç vaxt gəlməyəcək.
Bu baxımdan Druqonun faciəsi çox insana tanış ola bilər. Çünki bəzən biz də həyatımızı “bir gün olacaq” deyə gözləməkdə keçiririk. Amma əsərin ən ağrılı həqiqəti də budur: gözlədiyimiz “o gün” bəzən heç vaxt gəlmir.
Hər zaman sevgi və kitablarla qalın…
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Oxumaqdan həqiqi mənada həzz aldığım və iz qoyan nadir kitablardan biri oldu “Möcüzə” (Wonder). Bəlkə də onu bu qədər dəyərli edən təkcə məzmunu deyildi — bu kitab mənə ad günümdə verilmişdi və düşünürəm ki, həyatımda aldığım ən gözəl hədiyyələrdən biri idi.
Bir kitab hədiyyə edirsiniz və həmin kitab sizin düşüncələrinizi, insanlara baxışınızı, hətta içinizdəki uşağın səsini belə dəyişir. Elə bir hissdir ki, sözlə ifadəsi çətindir. Amma çalışacağam ki, bu yazımda həmin hissi sizə də bir az ötürə bilim.
Kitabın baş qəhrəmanı Avqi – fərqli bir sima ilə doğulmuş, cəmiyyət tərəfindən daim kənara atılmış bir uşaq… Amma onun daxilindəki güc, duyğular və ən çox da sakit qışqırtısı insanı silkələyir.
Avqi mənə göstərdi ki, biz insanlar fərqli olanlara çox tez “yad” kimi baxırıq. Bəlkə də bunu hiss etmirik. Amma bir anlıq belə onların yerində olmağı düşünək… Bizim sadəcə baxışlarımızla, soyuq münasibətimizlə, bəzən isə sükutumuzla belə həyatlarını necə çətinləşdirdiyimizi görmək mümkündür.
Kitabın digər qəhrəmanı – Via... Avqinin bacısı. Onun hisslərini oxuyarkən sanki öz içimdəki bir səsi gördüm. Mənim də bacım sağalmaz bir xəstəlikdən əziyyət çəkir. Hər kəsin diqqəti onun üzərində olarkən, mən öz problemlərimlə tək qalanda, bəzən incidiyim olur. Özümü buna görə qınayıram. Amma... biz də insanıq. Sevilməyə, dinlənilməyə, sadəcə “görülməyə” ehtiyacımız var. Bu kitab mənim bu hissimi ifadə etməyə kömək oldu. Via-nın diliylə, mən də öz içimi danışa bildim.
Avqi, üzümlü kekim...
Sən bu dünyaya qalib gəlmək üçün gəlmişdin. Heç kimə bənzəmirdin, bəlkə də bu, ən böyük gücün idi. Biz insanlar, çox zaman fərqli olanların dəyərini görməkdə acizik. Amma bu kitab göstərdi ki, əslində fərqli olmaq bir zəiflik deyil, möcüzə olmaqdır.
Bu kitab haqqında saatlarla danışa bilərəm. Amma
Bu kitabı bitirəndə ətrafındakı hamı ciddi anlamda məni təbrik etdi. 75 gündə oxuyub bitirdiyim bu lənətli kitab haqda sizə danışmaq istədim. Niyə lənətli adlandırıram?
Əsas məsələ elə məhz odu niyə lənətli? Bu kitabı çoc yacın bir dostuma ad günü hədiyyəsi etmişdim. Bunu ona həfiyyə edəndən sonra özümə də eynisindən aldım və bir-birimizə söz verdik ki, eyni anda ikimiz də oxuyacıq. Planlamamızla oxumayımız 2024-cü ilin oktyabr ayına təsadüf edirdi, hansı ay ki həmin dostumla bir daha danışamamaq üzrə ayrılmışdıq. Daha sonra mən də dedim bəlkə barışarıq oxumayım bir oxuyarıq. Sonra gəldi fevral ayı bütün hər şeyin təmamilə qopduğu ay. Dedim daha onla oxuya biləcək durumda belə deyilik. Oxuyum özüm. Oxumağa başladım. Oxuduğum müddət ərzində başıma gəlməyən qalmadı. Çox yaxın birimi belə itirdim (dost kimi deyil, ailə üzvlərimdən). Oxumağa çalışdığım hər bir halda başıma bir şeylər gəlirdi və mən bu kitabı bitirə bilmirdim. Kitab maraqsız da deyildi, sadəcə lənətli idi. Amma sonunda kitabı bitirdim.
Gəlin indi kitab haqda danışım. Kitab birdən birə yoxa çıxan Eymi və hər şeydə günahkar görülən Nik Dann, və baş verilən hadisələr haqqında danışılır. Kitab çox maraqlıdı idi, vərəqi çevirdikcə çevirdən tipdə kitab idi (niyə 75 günə bitdiyini biıirsiniz:))
Kitabdan sevdiyim məqamları vurğulamq istəyirəm.
1. Xəzinə ovları - əslində çox romantik bir üsuldu. Uşaq vaxtı bacımla belə edərdik, amma bir-birimizə hədiyyə verməz, sadəcə bir şeylər gizlədərdik. Burada xəzinə ovunda Nik düşünür ki, həyat yoldaşı hər şeyi (aralarındakı soyuqluğu, bitməyə gedən evliliklərini, hər gün baş verən mübahisələri və s.) xəzinə ovu ilə həll edə biləcəyini düşünsə də artıq belə deyil, amma yumuşayırdı. ( Not: Mən də küsdüyüm dostuma 4 fevraldan sonra 28 fevralda olan ad günü üçün belə bir şey
Belə bir kitabın incelemesini yazan ilk insan olmaq necə də möhtəşəm hislərdən biridir. Kitabı çox tez bitirdim deyə orada olan alıntılardan paylaşa bilmədim. Yəqin ki, incelemeni yazandan sonra onlardan da paylaşaram.
*Spoiler*
İlin son kitabı kaş bu olmasa idi, çünki ağlımda yeni ildən çox bu kitab var idi. Kitab əvvəldə başlayanda görən necə bir şey olacaq deyə düşünürsən. Yurd’da yaşayan o üç uşağa yazığın gəlir, daha sonra Jalə intihar edəndən sonra düşünürsən “Bu balaca iki uşağın sonu necə olacaq?”, “Bu uşaqlar görən xoşbəxtlik tapa biləcəkmi?”.
Bu sualları özü verə-verə gəlib çatırsan kitabın ortasına; Sofinin həyatının sevgisini, eşqini tapdığını düşündüyü yerə. Kitabda hər şey yaxşı olur deyə düşünməyə başladığın yerdə yenə bir problem çıxır ortaya. Eh Nicat, səndən yana nə qədər ümidim var idi. Sən də oğlanların özeti oldun. Tağım haqlı imiş deyə düşünməyə başladım.
Kitabda hər şey düzəldi deyə biləcəyiniz an olmur, o imkan yaranmır. Çünki Sofi hər problemi eyni anda yaşadığı halda bir də Tağı öldürülür (aradan götürülür). Sofinin dərdini anlamaq üçün çox da yaxşı empati bacarığınızın olmağı vacib şərt deyil, yazıq Sofi o qədər şey yaşayır ki, adi bir cümlədən belə anlayırsan o dərdləri.
Məni bilən bilər Azərbaycan yazıçılarına hər zaman bir az önyarğı ilə yaxınlaşmışam, amma bu kitab bütün önyarğılarımı qırdı. Yaxşı ki oxudum dediyin kitablardandır. İlk puan verəndə 8 vermişdim, səbəbi sonluğu idi, kaş Sofi xoşbəxt olardı düşüncəsi, amma indi anlayıram sonluğu ona görə 10/10 kitabdı mənim üçün. Ola bilər ki, bəzi xırda səhvliklər olsun, amma bunlar bu qədər gözəl mövzudan sonra gözardı edilə biləcək şeylərdir. Oxuyun, oxutdurun.
Hər zaman kitablar və sevgi ilə qalmağınız diləyi ilə…
“Mənim üçün hər Miladda kiçik İsa yox, Şeytan doğulur”
Ah Zezé’m nələr çəkdin bu kiçik yaşlarında. Kitabı oxuyarkən anladım ki, hər insanın dərdi var, amma hər kəs onu fərqli şəkildə yaşayır və göstərir.
Kitabı oxuyarkən özünüzü Zezé’nin kiçik yoldaşı kimi hiss edəcəksiniz.
Zezé ağıllı uşaq olmağı ilə yanaşı, həm də bir o qədər də dəcəl uşaq idi. Başına gələnlər də elə məhz dəcəllikdən gəlirdi. Kitabı oxuyarkən ən pis olduğum hissə 6, yox 5, yox 6 (kitabda Zezé hər kəsə yaşını belə deyirdi, əslində 5 yaşı var idi.) yaşlı uşağın ailəsi tərəfindən gördüyü şiddətə görə intihar düşüncələrinə malik olmağı idi. Kitabı oxuyarkən onun yaşadıqlarının 1%’ini belə yaşamısınızsa, hər halda ürəyinizə bir ağırlıq çökəcək və ağlamaq istəyiniz artacaq, amma ağlaya bilməyəcəksiniz (ən sonda çox duyğuıama bilərsiniz, hətta ağlaya da bilərsiniz), çünki kitab çox “yumşaq” dildə yazılıb, insana hüzur verir hər nə qədər 5 yaşlı uşağın əziyyətlərindən danışsa da.
Kitabın ən təsirli hissəsi. Həyatda yaşamaq üçün tutunmağa bir budaq tapan Zezé’nin o budağınında eynən onun kiçik portağal fidanı kimi kəsilməsi idi. Həyat acımasızdı, 5 yaşlı uşaq üçün də, qoca olan ata üçün də.
Portuqa, Zezé’nin ən yaxın dostu, ən yaxını, doğma olmasa da atasından daha çox sevdiyi adam. Əvvəllərdə düşmən olsalar da sonradan çoox yaxın olmuşdular. Portuqa bir uşağa necə davranmalı olduğunu anlayan bir insan olmaqla yanaşı, bir uşaqın həyatı doyaraq yaşaması üçün lazım olan hər şeyi bilən bir insan idi.
Kitabın sonu haqqında spoiler verimmi, verməyimmi düşünərkən, birdən anladım ki, verməsəm daha yaxşı olar, çünki o anı özünüzün oxuyub o hisləri tam olaraq yaşamanızı istəyirəm.
Hər zaman kitablar və sevgi ilə qalmağınız diləyi ilə…
