Modern dünyada en çok yanılgıya düştüğümüz iki ana alanı, yani Dijital Kul Hakkı ve Modern Tüketim (İsraf) Çılgınlığı konularını fıkhi ve ahlaki boyutlarıyla daha derinlemesine inceleyelim.
💻 1. Dijital Kul Hakkı: Görünmez Günahlar
Geleneksel fıkıhta kul hakkı denince akla birinin parasını çalmak veya fiziksel zarar vermek gelir. Ancak günümüzde dijital ortamda işlenen ve hafife alınan kul hakları çok daha yaygındır:
Siber Linç ve İftira: Sosyal medyada bir kişi hakkında çıkan asılsız bir haberi "beğenmek" veya "paylaşmak", o iftiraya ortak olmaktır. Normalde birkaç kişiye yapılacak gıybet, retweet veya paylaşım butonuyla bir anda milyonlarca kişiye ulaşmakta ve günah katlanmaktadır.
Telif Hakkı İhlali: İnternetten korsan kitap, film, yazılım veya oyun indirmek doğrudan kul hakkıdır. Bir emeğin sahibinin izni ve rızası olmadan dijital de olsa o ürünü karşılıksız kullanmak, İslam'daki "emeğe saygı" ve "helal kazanç" ilkelerini çiğner.
Gizli Takip ve Mahremiyet (Tecessüs): Kur'an-ı Kerim'de kesin bir dille yasaklanan tecessüs (başkalarının gizli hallerini araştırmak), bugün sosyal medyada "stalklamak" adıyla sıradanlaşmıştır. Bir insanın izni olmadan onun eski fotoğraflarını, mesajlarını veya özel hayatını kurcalamak kul hakkı ihlalidir.
Zaman Hırsızlığı: İş saatlerinde mesaiyi sosyal medyada, videolarda veya oyunlarda harcamak, işverenin hakkını (kul hakkını) yemektir. Alınan maaşın içine haram karışmasına neden olur.
🛍️ 2. Modern Tüketim Çılgınlığı: Küresel İsraf
İslam'da israf sadece nimeti çöpe atmak değildir. İhtiyacın ötesinde, sırf statü veya zevk için yapılan her aşırı harcama israftır. Günümüz dünyası ise tamamen bu israfı tetiklemek üzerine kuruludur:
Gardırop İsrafı (Hızlı Moda): "Giyecek hiçbir şeyim yok" algısıyla, aslında onlarca kıyafeti varken
Yazarın Yazdığını Yap, Yaptığını Yapma
Hüseyin Rahmi Gürpınar diyor ki ''Kendisi ahlakın en aşağı derecesinde bocalayan bir adam aleme ahlak dersi vermek için nasıl kitap yazabilir?''
Cevap veriyorum
Toplumlar, doğaları gereği ahlaki vaazlara, erdemli sözlere ve kendilerini doğru yola sevk edecek bilgelere açtır. Ahlakı en aşağı derecede bocalayan bir adam, bu pazarın büyüklüğünü ve kitlelerin neyi satın almak istediğini çok iyi bilir.
Yazdığı kitap, onun için bir inancın değil, itibar, güç, para veya toplumsal kabul devşirme stratejisinin ürünüdür.
Maskesi ne kadar parlaksa, arkasındaki çamur o kadar gizli kalır
Örnekleri
Jean-Jacques Rousseau (1712–1778)
Aydınlanma çağının en önemli düşünürlerinden biridir. Modern pedagojinin (çocuk eğitiminin) temeli sayılan, bir çocuğun nasıl ideal, erdemli ve özgür bir birey olarak yetiştirilmesi gerektiğini anlatan "Emile" adlı başyapıtı yazmıştır. Toplumsal sözleşme ve ahlak üzerine ciltlerce vaaz vermiştir.
Çelişkisi: Rousseau, hayat arkadaşı Thérèse le Vasseur’den doğan beş çocuğunun beşini de doğar doğmaz yetimhaneye (buluntu çocuk evine) terk etmiştir. O dönemde bu yetimhanelere bırakılan çocukların çok büyük bir kısmı açlıktan ve hastalıktan ölüyordu. Kendisine yöneltilen eleştirilere ise "Onlara bakacak param ve vaktim yoktu, devlet benden daha iyi eğitir" diyerek pişkin bir savunma yapmıştır. Çocuk eğitiminin kitabını yazan adam, kendi çocuklarını ölüme terk etmiştir.
Arthur Schopenhauer (1788–1860)
Kelimelerin tam anlamıyla bir "ahlak ve bilgece yaşam" rehberi olan "Hayatın Anlamı" ve "Mutlu Olma Sanatı" gibi eserlerin yazarıdır. Felsefesinde bencillikten arınmayı, diğer canlılara karşı derin bir merhamet duymayı (şefkat ahlakı) ve nefsin arzularını dizginlemeyi öğütler.
Çelişkisi: Pratik hayatında Schopenhauer, merhametten uzak, kibirli ve
Hüseyin Rahmi Gürpınar diyor ki ''Kendisi ahlakın en aşağı derecesinde bocalayan bir adam aleme ahlak dersi vermek için nasıl kitap yazabilir?''
Cevap veriyorum
Toplumlar, doğaları gereği ahlaki vaazlara, erdemli sözlere ve kendilerini doğru yola sevk edecek bilgelere açtır. Ahlakı en aşağı derecede bocalayan bir adam, bu pazarın büyüklüğünü ve kitlelerin neyi satın almak istediğini çok iyi bilir.
Yazdığı kitap, onun için bir inancın değil, itibar, güç, para veya toplumsal kabul devşirme stratejisinin ürünüdür.
Maskesi ne kadar parlaksa, arkasındaki çamur o kadar gizli kalır
Örnekleri
Jean-Jacques Rousseau (1712–1778)
Aydınlanma çağının en önemli düşünürlerinden biridir. Modern pedagojinin (çocuk eğitiminin) temeli sayılan, bir çocuğun nasıl ideal, erdemli ve özgür bir birey olarak yetiştirilmesi gerektiğini anlatan "Emile" adlı başyapıtı yazmıştır. Toplumsal sözleşme ve ahlak üzerine ciltlerce vaaz vermiştir.
Çelişkisi: Rousseau, hayat arkadaşı Thérèse le Vasseur’den doğan beş çocuğunun beşini de doğar doğmaz yetimhaneye (buluntu çocuk evine) terk etmiştir. O dönemde bu yetimhanelere bırakılan çocukların çok büyük bir kısmı açlıktan ve hastalıktan ölüyordu. Kendisine yöneltilen eleştirilere ise "Onlara bakacak param ve vaktim yoktu, devlet benden daha iyi eğitir" diyerek pişkin bir savunma yapmıştır. Çocuk eğitiminin kitabını yazan adam, kendi çocuklarını ölüme terk etmiştir.
Arthur Schopenhauer (1788–1860)
Kelimelerin tam anlamıyla bir "ahlak ve bilgece yaşam" rehberi olan "Hayatın Anlamı" ve "Mutlu Olma Sanatı" gibi eserlerin yazarıdır. Felsefesinde bencillikten arınmayı, diğer canlılara karşı derin bir merhamet duymayı (şefkat ahlakı) ve nefsin arzularını dizginlemeyi öğütler.
Çelişkisi: Pratik hayatında Schopenhauer, merhametten uzak, kibirli ve
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Varoluşsal Bir Gasp: Başkasının Sınavını Çalmak
Şimdi kendini bu varoluşun içinde bir bakkal dükkânı sahibi gibi düşün. Emeğin, çabanın ve terin kutsiyetini reddeden; ailesine, kendine ve hayata karşı sorumluluk almaktan kaçınan birine, sırf "merhamet" ya da "bağ" adına veresiye bir hesap açıyorsun. Ekmek, çay, şeker, un… Talepler bitmiyor, sen verdikçe o kendi konfor alanının kalın duvarlarını örüyor. Helvasını karıp zahmetsizce yiyen bu kişi, yaşamını bir asalak formunda sürdürmeye başlıyor. Peki, burada asıl suçlu kim? İstemeyi hak sayan mı, yoksa vermeyi erdem sanan mı?
Felsefi açıdan baktığımızda, Jean-Paul Sartre’ın varoluşçuluğu bize insanın eylemleriyle kendini var ettiğini söyler. İnsan özgürdür ve bu özgürlüğün bedeli, eylemlerinin sorumluluğunu almaktır. Sen, o kişinin ihtiyaçlarını o daha talep etmeden ya da bedelini ödemesine fırsat vermeden karşıladığında, ontolojik bir cinayet işliyorsun. Onun varoluşsal yükünü omuzlarından alarak, aslında onun insan olma, hata yapma, düşme ve düştüğü yerden güçlenerek kalkma hakkını elinden alıyorsun.
"Kişinin kendi yolunu yürümesine engel olan en büyük taş, başkasının onun adına taşıdığı yüklerdir."
Onun bu hayattaki sınavı, dersi ya da görevi artık her ne ise; kendi sorumluluğunu alıp çalışmak, üretmek ve ayakta kalmaktır. Ama o bunu yapmıyor. Neden yapsın ki? Onun bu eylemsizliğini sürdürebilmesi için gereken yaşam destek ünitesinin fişi senin ellerinde. Sen bu düzeni kurdukça, onun tekâmülünü durduruyorsun.
Psikolojinin ve Sosyolojinin Laboratuvarında "Öğrenilmiş Çaresizlik"
Sosyolojik ve psikolojik bağlamda bu durum, toplumların ve mikro-toplulukların (ailelerin) nasıl çürüdüğünün en net kanıtıdır. Psikoloji bilimi bunu "öğrenilmiş çaresizlik" ve "kodependency" (eşbağımlılık) olarak tanımlar. Sen vererek
1000 Kitap uygulamasının yöneticilerine engelleme seçeneği için teşekkür etmeyi borç bilirim.
Bu özelliği kolay kolay kullanmayı tercih eden biri değilim. Çünkü fikirler, düşünceler ve görüşler engelle hizaya gelmez. Ancak bazı karakterler vardır ki sınır çizilmediğinde rahatsız edici ve hatta tehlikeli hale gelebilir.
Gerçek hayatta da durum farklı değildir. Herkese kapımızı sonuna kadar açmayız; bazı insanlara mesafe koymak gerekir. Dijital dünyada da bazen yapılması gereken tam olarak budur.
Bu nedenle, ihtiyaç duyulduğunda kullanılabilecek böyle bir seçeneğin varlığı için teşekkür ederim.Hepinize iyi geceler diliyor,saygılarımı sunuyorum🙏
(ALINTIDIR)
💙🌹❤️
Yapay Zeka:
Arjantinli Corralito zamanları nedir?
Arjantin'deki Corralito, 2001 yılı sonunda Fernando de la Rúa hükümeti döneminde, derinleşen ekonomik krizi ve banka hücumlarını (bank run) durdurmak için getirilen katı nakit çekim kısıtlamalarına verilen isimdir. Ekonomi Bakanı Domingo Cavallo tarafından uygulamaya konulmuştur.Kelime anlamı olarak "küçük ağıl/çit" anlamına gelen Corralito, finansal sistemi kelimenin tam anlamıyla çitle çevirip dondurmayı amaçlamıştır.Bu Dönemde Ne Oldu?Uygulamanın detayları şu önlemleri içeriyordu:Nakit Çekim Sınırı: Banka hesaplarından haftalık yalnızca 250 Dolar veya Peso nakit çekilmesine izin verildi.Kısıtlamalar: Vadeli hesapların kullanımı durduruldu ve yurt dışına para transferi yasaklandı.Elektronik İşlemler: Kısıtlamalar nakit çekim için geçerli olduğundan, kredi kartı, banka kartı ve banka havalesi gibi elektronik ödemeler devam etti.Krizin Sonuçları ve TepkilerHalkın bankalardaki birikimlerine erişememesi, özellikle kayıt dışı çalışanları ve günlük esnafı felç etti. Toplumun her kesiminden büyük bir öfke patlamasına yol açan bu durum, sokak protestolarını, şiddetli toplumsal olayları ve "Cacerolazo" (tava-tencere çalma eylemleri) olarak bilinen halk ayaklanmalarını tetikledi.Sonucunda Ekonomi Bakanı Cavallo istifa etti, hükümet düştü ve 2002'de Arjantin tarihinin en büyük temerrütlerinden (borç ödeyememe durumu) biri gerçekleşti. Bu dönem, Arjantin'in yakın tarihindeki en travmatik ekonomik kriz olarak hafızalara kazındı.
Heroic Losers(2019)