Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk’ün 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında Cumhuriyet Halk Partisi’nin ikinci kongresinde yaptığı konuşmanın metnidir. Bu eser, 1919-1927 yılları arasındaki gelişmeleri, Kurtuluş Savaşı’nın neden ve nasıl kazanıldığını, Cumhuriyet’in ilanını ve yapılan inkılapları anlatır. Aynı zamanda gençliğe ve geleceğe bir vasiyet niteliği taşır.
1. Osmanlı’nın Çöküşü ve Milli Mücadelenin Başlangıcı (1919)
Nutuk, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan mağlup çıkması ve 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası başlayan işgallerle başlar. İstanbul hükümeti güçsüzdür ve işgalcilere karşı koyamamaktadır. Mustafa Kemal, bu durum karşısında milletin kendi kaderini kendisinin belirlemesi gerektiğine inanır.
19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Kurtuluş Mücadelesini başlatır. İlk olarak 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi yayımlanır. Burada “Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” ifadesiyle halkın iradesine dayalı bir mücadele çağrısı yapılır.
Ardından Erzurum (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919) ve Sivas Kongreleri (4 - 11 Eylül 1919) düzenlenir. Bu kongrelerde milli bağımsızlık hedefi belirlenir ve İstanbul hükümetinin milletin çıkarlarını savunmadığı ilan edilir. Temsil Heyeti kurularak milli mücadelenin yönetimi oluşturulur.
Bu süreçte İstanbul hükümeti, Atatürk’ü engellemeye çalışır ve görevden alır. Ancak halkın desteğiyle çalışmalarına devam eder.
2. TBMM’nin Açılması ve Kurtuluş Savaşı (1920-1922)
İstanbul’un 16 Mart 1920’de işgal edilmesi üzerine, Mustafa Kemal halkı Ankara’ya yönlendirir ve 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açılır. Bu, halkın kendi iradesiyle ülkeyi yönetmeye başladığı tarihi bir adımdır.
Ancak bu sırada Anadolu’nun dört bir yanında işgal devam etmektedir:
-Doğu’da