Bir kitapçıda rastgele bir anda elime gelen ve rastgele açtığım bir sayfasında tam da ruhuma dokunan, bana çok yakın hissettiren cümleleri okuyor olmak hissiydi bu kitabı almamın ilk sebebi.
Kemal Sayar, alanında uzmanlığı ve kitapları ile sık sık adını duyduğum bir yazardı. Okuma planlarıma bahis konusu küçük tesadüf ile dahil olabildi. İnanca dair düşünceleri bir kenara koymak gerekirse insanlığa, sevgiye, merhamete, acıya ve daha birçok konuya dair çok değerli düşüncelerin yer aldığı bir kitap. Gürültülü ve şiddetli kopan fırtınadan kalan sakinlikteki dupduru gerçeklerden oluşuyor. Özenle damıtılmış düşünceler. Böylesine içten/kendinden hissettiğin cümleleri fikirleri okumak ilk defa yalnız olmadığımı hissettirdi.
Kitap yaklaşık 35 bölüm (başlık)'den oluşuyor. Her bir bölümde dil gayet sade, anlaşılır kullanılmış ancak sadeliğin içindeki derin anlam insanı büyülüyor. Bölümler ilerledikçe daha da yakın bir dosta benziyor.
Özetle kesinlikle bir başucu kitabı.
Reklam
Kitap yoga öğretileri, özerkleşme teknikleri, yoga ve brahmancılık, yoganın zaferi, budizmde yoga teknikleri, yoga ve tantracılık, yoga ve simya, yoga ve yerli hindistan olmak üzere toplamda sekiz bölümden oluşuyor. Hal böyle olunca Brahmancılıktan Budizme, Taoculuktan Hinduizme, Şamanizme kadar çeşitli dinlere ve ritüellerine ilişkin yaklaşımları yakından izleyebilme fırsatınız oluyor. Bahsedilen dinler ve alt topluluklarının ritüelleri, çeşitli öykülemeleri ve bunların yoga öğretileri ile birleşen ayrılan yönlerine değiniliyor.
Derinlemesine bir inceleme yapan bu eseri okumak, terminolojiye hakimiyeti gerektiriyor. Bu noktada kesinlikle Mahabharata, Rigveda, Upanishadlar gibi kaynaklardan ön okuma yapılması halinde kitabın daha akıcı olabileceğini düşünüyorum. Aksi takdirde dhyāna, purusha, āsana, dhāranā, tapas, prānāyāma, yogānga, siddhi, ehāgrata, samādhi gibi Sanskritçe kelimelerle ilk kez karşılaşmak, kitabın akıcılığını ve derinleşmesini engelliyor.
Genel anlamda yoga ve çeşitli ritüellerin çoğunun temelinde “özgürleşme” yatıyor. İnsanın içine hapsedilen ruhun özgürleşmesi… Nefesle, çileyle, mudrāyla, mantra ve mandalalarla ruhu özgür bırakmak… Özgürleşerek varoluş düzlemini zorlamak, insanlık durumunu aşan başka bir oluş halini içselleştirebilmek... Mircea Eliade, bu kitabında bizi öncelikle farklı farklı inançlara, motivasyonlara, öykülere, ritüellere tanıklık ettirecek bir yolculuğa çıkarıp akabinde tüm kesişmeler ve yol ayrımlarını kitabın son sayfasında şu cümle ile özetliyor: “Her şey özgürlükten ne anlaşıldığına bağlıdır.”
Ana teması kadın-erkek ilişkileri, hatta özellikle evlilik kurumudur. Ana kahramanımızın aynı trende yolculukta bulunduğu Pozdnişevin evliliğinin karısını kıskançlığı nedeniyle öldürmesiyle son bulmasını konu alır. Özellikle aldatma, kıskançlık temalarında çokça Othello havası taşıyor. Bir fark olarak: Othello, Iago'nun kötü planlarına inanmıştır; Pozdnişev ise kendi düşüncelerine-kurgularına...
Pozdnişev karakterimiz, duygu ve düşüncelerine bağlı kalmaktan kendini alıkoyamamış ve karısını öldürmüştür. Yine Othelllo'da olduğu gibi eserimizin sonunda ana kahramanlarımızı bir şaşkınlık sarmıştır...
Tolstoy, bu eserinde karı-koca, kadın-erkek ilişkilerini ele almasının yanı sıra yaşadığı zamanın toplumunun "kadın" a olan bakış açısını da işlemiştir. Kadın bilinçli, iradeli, kendi ayakları üzerinde duran bir bireyden ziyade tek amacı erkeklerle birlikte olmak, onları cinsellik ön planda olarak kendilerine bağlayan varlık olarak tanımlanmıştır.
Öte yandan, evlilikte çocuğun yeri, birey yetiştirilmesinden ziyade bencil arzuların tatminine yönelik çocukların dünyaya getirilmesi üzerinde yoğunluklu olarak durulmuştur.
Günümüz evliliklerinde sıkça yapılan düşünsel ve fiili yanlışlara ışık tutan bir eserdir.
Çocuk EğitimiFelsefe
Günümüzde göz ardı edilenin aksine çocuk eğitimi, bireyin toplum içindeki var oluşunda, değer yargılarının oluşmasında önem taşıyor. Bu konuda Platonculuk anlayışında yazarın kitapta yapmış olduğu tespitler de bu konunun altını çiziyor:
"Gelişmiş erdem rasyonel olmak zorundadır. Kendisini rasyonel bir şekilde algılamalı ve açıklamalıdır. Ama salt ya da sadece entelektüel değildir; dolayısıyla ruhun eğitiminde en önemli dönem rasyonel-öncesi dönem yani çocuğa sevme ve doğru şeylerden nefret etme eğitimi verilen dönemdir. Rasyonel alışkanlık ancak duyguların doğru yönü olan doğru yatkınlıktan gelişebilir. Çocukların eğitimi -onlara öğretilen öyküler, söyledikleri şarkılar, yaptıkları danslar- demek ruha düzeni ve güzeli sevmeyi ve doğru hissetmeyi öğretmek demektir. Böylece bilinçli akıl dönemi geldiğinde sağlam bir önyargıyla doğruyu yanlıştan, gerçeği yalandan ayırt edebilirler." (s. 86)