Bahçemizi yeşertmemiz lazım..
Voltaire'in başyapıtı kabul edilen 
Candide ya da İyimserlik, felsefi kurgu türünün şaheseri kabul edilir.
Voltaire Candide'i, Alman filozof Leibniz'in "Tanrı kusursuzdur, dünya mükemmel olmayabilir ama Tanrı onu mümkün olan en iyi biçimde yaratmıştır. Kötülük her an mevcuttur ancak sonsuz bir iyilikle dengelenmiştir" şeklinde özetlenebilen İyimserlik felsefesine itiraz etmek için kaleme almıştır.
Leibniz’e göre, Tanrı mükemmel olduğu için yarattığı dünya da "mümkün olan dünyaların en iyisidir" ve yaşanan her kötü olayın (depremler, savaşlar, hastalıklar) ardında üstün, ilahi bir uyum ve "yeterli bir sebep" vardır.
Voltaire ise bu önermesinin aksine, kötülüğün hep var olduğunu, bunun da Tanrı'nın lütfuyla bağdaşmadığını göstermek ister. Bu determinist ve aşırı saflık, hatta aptallık olarak nitelediği iyimserliğe bakış açısını ana karakterlerin başına gelen absürt, trajik ve vahşi felaketlerle çürütür.
Spoiler içerebilir...
Kitaptaki Pangloss karakteri Leibniz’i temsil eder. Candide ve uşağının tesadüfen ulaştığı El Dorado ise Voltaire’in ideal toplum tasavvurudur. Burada altın ve mücevherler sokak taşı muamelesi görür, din adamları veya mahkemeler yoktur çünkü herkes eşittir ve Tanrı'ya sadece şükredilir. Ancak Candide bu kusursuz cenneti bile terk eder. Bu durum, insanın doğası gereği tatminsiz olduğunu ve durağan bir mutlulukla yetinemeyeceğini gösterir.
İyimserliğin kaderciliği özendirdiğini düşünen Voltaire, bunun yerine maddi ve manevi gelişimin temeli olarak gördüğü ve insanı mutlu edeceğine inandığı çalışmayı önerir. O bunca kötülüğü insanın kendi çabasıyla iyileştirebileceğine inanır. Voltaire'in bu çalışma önerisi Candide'in kıssadan hissesi ve hikâyenin de son cümlesidir:
".. il faut cultiver notre jardin: Bahçemizi ekmemiz lazım."
Bu cümle, Voltaire’in insanlığaFelsefe
Voltaire'in başyapıtı kabul edilen Candide ya da İyimserlik, felsefi kurgu türünün şaheseri kabul edilir.
Voltaire Candide'i, Alman filozof Leibniz'in "Tanrı kusursuzdur, dünya mükemmel olmayabilir ama Tanrı onu mümkün olan en iyi biçimde yaratmıştır. Kötülük her an mevcuttur ancak sonsuz bir iyilikle dengelenmiştir" şeklinde özetlenebilen İyimserlik felsefesine itiraz etmek için kaleme almıştır.
Leibniz’e göre, Tanrı mükemmel olduğu için yarattığı dünya da "mümkün olan dünyaların en iyisidir" ve yaşanan her kötü olayın (depremler, savaşlar, hastalıklar) ardında üstün, ilahi bir uyum ve "yeterli bir sebep" vardır.
Voltaire ise bu önermesinin aksine, kötülüğün hep var olduğunu, bunun da Tanrı'nın lütfuyla bağdaşmadığını göstermek ister. Bu determinist ve aşırı saflık, hatta aptallık olarak nitelediği iyimserliğe bakış açısını ana karakterlerin başına gelen absürt, trajik ve vahşi felaketlerle çürütür.
Spoiler içerebilir...
Kitaptaki Pangloss karakteri Leibniz’i temsil eder. Candide ve uşağının tesadüfen ulaştığı El Dorado ise Voltaire’in ideal toplum tasavvurudur. Burada altın ve mücevherler sokak taşı muamelesi görür, din adamları veya mahkemeler yoktur çünkü herkes eşittir ve Tanrı'ya sadece şükredilir. Ancak Candide bu kusursuz cenneti bile terk eder. Bu durum, insanın doğası gereği tatminsiz olduğunu ve durağan bir mutlulukla yetinemeyeceğini gösterir.
İyimserliğin kaderciliği özendirdiğini düşünen Voltaire, bunun yerine maddi ve manevi gelişimin temeli olarak gördüğü ve insanı mutlu edeceğine inandığı çalışmayı önerir. O bunca kötülüğü insanın kendi çabasıyla iyileştirebileceğine inanır. Voltaire'in bu çalışma önerisi Candide'in kıssadan hissesi ve hikâyenin de son cümlesidir:
".. il faut cultiver notre jardin: Bahçemizi ekmemiz lazım."
Bu cümle, Voltaire’in insanlığa
18. yüzyıl klasiği olan ve özgür düşünceyi temsil eden “Candide ya da İyimserlik” oldukça eğlenceli bir kitap. İyimserlik felsefesinin bir eleştirisi olmakla birlikte döneminin din adamlarının sahtekarlığını, büyük ülkelerin sömürgeciliğini, insanların köle gibi pazardan alınıp satıldığını da tüm açıklığıyla anlatıyor. İyimser olabilmek için mücadele etmek gerektiğini savunan kitabın İstanbul’da bitmesi de ayrıca çok hoş. Kitabın bitiş kısmında yer alan Candide ile bahçıvanın sohbeti de kitapta en sevdiğim kısımlar arasında yerini aldı. Bir gün bizim de kendi bahçemizi ekip dikmemiz umuduyla…
Reklam
İlk başta sadece hızlı akan, absürt olaylarla dolu eski bir macera hikâyesi gibi geliyor ancak sayfalar ilerledikçe aslında insanın dünyaya bakışını sorgulayan çok sert bir hiciv olduğunu fark ediyorsun. Romanın başkahramanı Candide, hocası Pangloss’un “Bu dünya mümkün dünyaların en iyisidir” düşüncesine inanarak büyüyor. Fakat yaşadığı savaşlar, kayıplar ve adaletsizlikler onu bu düşünceyi sorgulamaya itiyor. Kitabın dili ağır felsefe kitapları gibi yorucu değil. Mizahı, ironisi ve sürekli değişen olayları sayesinde akıp gidiyor. Karamsar değil ama saf iyimserliği de kabul etmiyor. Dünyadaki savaşlar, felaketler, dini ikiyüzlülük ve kör iyimserliğin alaycı bir dille eleştirildiği kitap, büyük teoriler yerine insanın kendi yaşamına, emeğine ve somut gerçeklere yönelmesinin daha anlamlı olduğunu söylüyor. İnsan hayatındaki kötülükleri inkâr etmeden, yine de yaşamanın ve kendi küçük alanında bir şeyler üretmenin değerli olduğunu. “bahçemizi yeşertmemiz” gerektiğini.
İyilik ve Kötülük
İyilik ve kötülük üzerine insan yaşamının basit olduğu kadar onu karmaşıklaştırdığı muhakemelerinin sonuçlarını akıcı olaylar zincirinde anlatan harika bir eser. Sürükleyici, şaşırtıcı, düşündürücü bir eser .
↓→Hadi Kızım, Derse Dön-VoltaireAlıntı
Kitap bildiğimiz felsefe kitapları gibi ağır, sıkıcı veya anlaşılmaz değil.↓
Zaten aşırı uzun da değil.↑
Voltaire, karşısına geçip seninle dertleşiyor gibi yazmış. "Sen kimsin? Nereden geliyorsun? Ne yapıyorsun?" gibi tokat gibi sorularla başlıyor ve seni hemen içine çekiyor.
Peki ne anlatıyor bu Cahil Filozof?
→→→Kibirli Filozoflara İnce Göndermeler mi dersiniz...(Dönemin her şeyi bildiğini iddia eden kasıntı filozoflarıyla (Descartes, Spinoza vb.) resmen kafa buluyor. Onların teorilerindeki boşlukları çok tatlı ve mizahi bir dille yüzlerine vuruyor.))
→→→Bağnazlık Eleştirisi:( Körükörüne inanmayı, fanatizmi ve din adına insanlara baskı kuranları çok sert eleştiriyor. Özgür düşüncenin altını kalın harflerle çiziyor.))
→→→Evrensel Ahlak: (İnsan nerede doğarsa doğsun, içinde ortak bir adalet ve merhamet duygusu olduğunu savunuyor.))
→→→Günümüzde sosyal medyada herkes her konunun uzmanı kesilmişken, bu kitap ilaç gibi geldi. İnsanın kendi sınırlarını, cehaletini kabul etmesinin aslında en büyük bilgelik olduğunu anlıyorsunuz. Bilmediğini itiraf etmek zayıflık değil, aksine özgürleştirici bir güç.Felsefeye başlamak istiyor ama "Ağır gelir mi?" diye korkuyorsanız hiç düşünmeden alın, okuyun. Bir oturuşta bitecek kadar akıcı ama etkisi günlerce sürecek kadar derin bir eser.:)
Cahil Filozof Voltaire
Cahil Filozof Voltaire
Hayat karnına uçan tekme atarken pozitif düşünmek konusunun 18. yüzyıl speedrun hali. Buna rağmen okurların kendilerini kitap sonuna dek Candide yerine koyup koymadıklarını merak ediyorum..
İçerisinde bizden bahsedilmesi Umut Sarıkaya betimlemeli dikkatimi kazandı :d Konu ise genel olarak 1700'lerde Twitter’da görsek bait flood sanacağımız olaylar zincirini anlatıyor. Sanırım insan doğası 300 yılda çok değişmiş sayılmaz. Sadece artık herkesin elinde internet var. Bu da Voltaire’i muhtemelen daha sinirli yapardı.
Reklam
Reklam