Descartes
“Düşünüyorum, öyleyse varım.”
benim reddiyem:
Düşündüğün şey gerçekten sana mı ait, yoksa sahnelenmiş bir beyne mi? Bu durumda düşüncen ne kadar gerçek?
Friedrich Nietzsche
“İrade ediyorum, öyleyse varım.”
benim reddiyem:
İraden senin elinde mi, yoksa “irade” dediğin şey kaderin içine sen farkında olmadan mı dahil edildi? Böyle bir durumda iraden ne kadar gerçek?
Jean-Paul Sartre
“Seçiyorum, öyleyse varım.”
Benim reddiyem:
Seçimlerin illüzyonla tasarlanmış bir beynine mi ait? Kaderin içine konulmuş seçimlerine mi ait? Bu durumda senin “seçim” dediğin şey sana ait değilse hâla varım diyebilir misin?
Albert Camus
“Başkaldırıyorum, öyleyse varım.”
Benim reddiyem:
Başkaldırma seçimin sana mı ait, yoksa kaderle süslenmiş bir dürtü mü ? Bu durumda başkaldırıyor olman ne kadar gerçek?
Mehmet Çağımnı
“Varlığımın bir yanılsama, bir illüzyon mu yoksa mutlak bir hakikat mi olduğu benim için bir anlam ifade etmiyor; çünkü ben şu an anda kalabiliyorum. O yaşadığım anın da bir yanılsama mı yoksa bir illüzyon mu olduğu beni yine ilgilendirmiyor. En azından ben o anın tadını, kendi irademle ya da değil, hissedebiliyorum. Hislerim bana mı ait, yoksa bir illüzyon mu, yine umurumda değil; ben bu hislerimden zevk alabiliyorum. Zevklerim bana mı ait, yoksa bir illüzyon mu? Eğer bir illüzyonsa, güzel bir illüzyon ve ben o illüzyondan da zevk alabiliyorum. Öyleyse varım. Gerisi lüzumsuz.”