Eser iki farklı karakterin hayata olan yaklaşımlarını irdeleyerek oluşturulmuştur. Temelde ise üç ana temayı vurgulamaktadır. Özgürlük ve esaret, insan tabiatı ve sınıf ayrımı...
Chelkash profesyonel bir hırsız dahi olsa özgür ruhlu bir tabiata sahipken; Gavrila ahlaki değerlere sahip bir köylü olmasına rağmen para ve statüye köle olmaktadır.
Gavrila insan tabiatına çok güzel bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır. Soygun sırasında korkudan titreyen bir yapıya sahipken; soygundan elde edilenlerin değerini görünce bir katil olmayı dahi göze alabilecek kadar gözü dönmüştür. Daha sonraki süreçte ise yaşadığı derin pişmanlık ile af dilemiştir. Bu da bizlere hırs-açgözlülük ile vicdan-pişmanlık arasında yaşanan sorgulama sürecini göstermiştir.
En detaylı anlatamak istediğim kısma geldik diyebilirim. Sınıf ayrımı... Bu eserde de görebileceğimiz gibi hayat denen saçmalık her dönem insanları sınıflara ayırmıştır. Bu sınıflardaki konumunuzu belirleyecek yegane şeyler ise; paranız ve statünüzdür. Kiminle evleneceğiniz, nasıl bir evde oturacağınız, hangi marka arabaya sahip olacağınız, ne tür kıyafetler giyeceğiniz vs. vs. hep toplumdaki sınıfınıza bağlı olarak değişecektir. Sınıf ayrımı içerisinde ahlaki ve etik değerlere sahip olarak iyi ve güzel davranışlarda bulunmanız; kısaca iyi bir yaşam sürmenizin ise hiçbir önemi yoktur maalesef... Bu düzen içerisinde önemli olan tek şey sınıf atlayabilmektir ve bunun için gerekli olan yegane araç ise "money"'dir. Bazı insanlar bu kahrolası düzene çalışıp çabalayarak dahil olurken bazıları ise çalarak çırparak dahil olmuşlardır. Bizim yaşadığımız topraklarda ise okuyarak, emek verilerek sınıfların atlanılacağı düşünülüyor (özellikle de ebeveynlerimiz tarafından). Lakin asıl marifet çalıp çırpmada bu nokta atlanılıyor maalesef... Bizlerde
Yol arkadaşım, Bir zamanlar insan olan yaratıklar ve Çelkaş adlı üç öyküden oluşuyor kitap. Öykülerdeki karakterler size arkadaşlık kavramını sorgulatıyor. İnsanlar, hayatlarımızdan gelip geçen insanlar nasıl da etkiliyorlar bizleri… özellikle ilk öyküdeki Prens Şakro karakteri oldukça bencil ve sinir bozucu yapısıyla herkesin hayatındaki birilerine benziyordur. Allah kimseye böyle yol arkadaşı vermesin diye düşünmeden edemiyorsunuz. Kolay, ilginç, zaman zaman insanı sinir eden hikayelerdi. Tavsiye derim.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
"Şu karşısında oturan varlığın hayatı, onun yırtıcı pençeleri arasındaydı işte. İstese bu hayatı bir iskambil kağıdı gibi yırtıp atar ya da delikanlının köyde sağlam bir düzen kurmasına yardım edebilirdi."
Ataol Behramoğlu'nun çevirisini üstlendiği Çelkaş, Gorki'nin hikayelerinden biri. Ana karakterimiz olan Çelkaş, zeki ve becerikli bir hırsız. Hayata kötü bir ortamda adım atmamış ama zamanla bu yollara düşmüş birisi. Diğer karakterimiz Gavrilo ise biraz para bulup evlenip köyüne yerleşerek hayatını geçindirmek isteyen, Çelkaş'a göre ahlaki bir konumu temsil eden genç biri.
Bu iki karakterin yollarının kesişmesi ile öykü bir anda hız kazanıyor ve paranın insana ve insanın ahlaki değerlerine, düşüncelerine olan etkilerini okuyoruz.
Maxim Gorki’nin bu kitabında “Arkadaş” , “Bir zamanlar insan olan yaratıklar” ve “Çelkaş” adlı üç farklı öyküyü okuyucu ile buluşturuyor. Öykülerin hepsinde Gorki, kahramanların karakterlerini ustalıkla ele almıştır . Karakterler genelde talihsiz ve olumsuz kişilikte insanlardır. Her öyküde insana ders verecek izlenimler bulabileceğiniz bu eseri okumanız dileğiyle…
Gorki,acı anlamına gelir ve yazar Makar Çudra hikayesini bu isimle imzalar.Acı manasındaki adı seçmesinin elbette bir nedeni vardır.
Maksim Gorki,toplumcu gerçekçilik akımı ile insanın farklı yönlerini ,toplumun insan üzerindeki etkilerini aktarır.Yaşanmış Hikâyeler kitabında yer alan hikâyelerin tümünün genel özelliği de budur. Ayrıca yazarın hayatından izler barındırır.Gözleme dayalı yazılmışlardır.Sekiz yaşındayken, annesinin vefatından henüz birkaç gün sonra,dedesinin “git ,ekmeğini kazan”demesiyle ekmeğini kazanmaya giden Gorki, gördüklerini,yaşadıklarını kalemiyle aktarır.
Hikâyelerin karakterleri genel olarak işçidir,yoksuldur,evsizdir,sokakta yaşayanlardır.Bazılarıysa toplumda yer bulamayan kişilerdir ve toplum tarafından dışlanmışlardır.Bu insanlar adaletsizliği yaşarlar. Mücadele içindedirler.Hayli trajik yaşamlar işlenirken bir o kadar zorlu olana karşı verilen mücadelenin varlığı da işlenir. Haliyle hikâyelerin her birinde bir direnme,direnmeye neden olan umut yer alır.Umudu doğuransa her karakterin “özgürlük”tutkularıdır, yaşam sevgisini taşımalarıdır.
Toplum tarafından dışlanan karakterlerin olduğu hikâyeler Konovalov,Çelkaş,Yemelyan Pilyay,Malva hikâyeleridir.
Makar Çudra geleneksel izler barındırırken,aşkın bağlayıcı yanı ile bireyin özgürlüğünün çatışması üzerine kuruludur.Çingene yaşam tarzı ön plandadır.“Gezip görecek, hayatın tadını çıkaracak,sonra da yatıp öleceksin...Gerisine kulak asma!” düşüncesini barındırır. Özgürlüğü vurgular.Anlatılan Radda ve Loyko’nun hikâyesi hayli dramatiktir.
Çelkaş,toplum tarafından dışlanmış Çelkaş’ın hikâyesidir.
Yol Arkadaşım,iki yolcunun Odessa limanında karşılaşmasıyla dostluk,arkadaşlık kurmasını anlatırken,Bir Kere Sonbaharda hikâyesindeyse yabancı olduğu bir kentte meteliksiz ve yersiz yurtsuz kalan bir adamın
Çelkaş
Maksim Gorki okumaya, bu kitabı ile başlangıç yapabilirsiniz. Kıvamında tuttuğu Rus betimlemeleri sıkılmadan okunuyor.
Hikaye, limanda hırsızlık yaparak para kazanan yaşlı Çelkaş'ın; hayali, küçük bir toprak sahibi olmak olan, temiz, ahlaklı, genç bir köylü Gavrilo'ya büyük bir vurgun teklifiyle başlıyor.
Yazarın, paranın büyüsüyle, insani değerlerin nasıl değişebileceğini gözler önüne serdiği, akıcı bir hikayesi...