İslam, akla pek az güvenmiş. Kuran’da “Efide” geçer. Efide, kalbin cem’i. Düşünen, idrak eden meleke, daha çok, kalptir. Şarka ait kaynaklar çok kifayetsiz.
İnsanı cemiyet yaratır. Hangi cemiyet? İnsan cemiyetle tam bir uyum halinde olduğu zaman tarihi yoktur; doğar, yaşar, ölür. Tarihi yaratan, fertle kalabalık arasındaki anlaş mazlık. .. Fert cemiyetle kaynaştığı zaman tarihi yoktur ...
Her büyük adam. kucağında yaşadığı cemiyetin üvey ev ladıdır. Zira o, yarınki veya dünkü veya ötelerdeki bir cemi yetin çocuğu, kendi cemiyetinin değil... Kaderimizi çizen cemiyet; fakat ona ırzımızı teslim ettiğimiz anda erimişiz dir, denizdeki herhangi bir dalgayız.