Ceyda Sarı
@ceysari
Fly you fools!
İstanbul'da Bir Hortlak VakasıEdebiyat
Ahmet Mithat romancılığının mirasçısı ve natüralizmin temsilcisi Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın batıl inançlar üzerine yazılmış Gulyabani’den sonraki en övülen romanıdır Cadı.
Gürpınar’ı sürekli okumak isterdim. Gulyabani zaten Süt Kardeşler filminin, Cadı da 2024 yılında aynı adla vizyona giren Erman Bostan’ın ilk uzun metraj filminin esin kaynağı olduğundan Gürpınar külliyatı radarımdaydı hep. Birkaç gün önce arkadaşımın evinde Cadı kitabına da rastlayınca artık okumak farz olmuştu.
Gürpınar’ın “halkın okuyabileceği romanlar yazmak” amacı bu kitabında da açık bir şekilde görülür. Kitap konuşma cümleleriyle başlar ve ilk andan itibaren içine çeker sizi. Kitapta genç yaşta dul kalmış Fikriye Hanım’ın talibi Naşit Nefi Efendi’nin ayyuka çıkan cadı meselesidir. Rivayete göre çocuklarının annesi Binnaz Hanım hortlamış ve yeni eşlerine bir türlü rahat vermemektedir. Fikriye Hanım bunu duyunca olayın aslını astarını öğrenmek için Naşir Nefi Efendi’nin boşandığı eşi Şükriye Hanım’ın yanına giderler ve Şükriye Hanım başından geçenleri bir bir anlatır.
Gürpınar’ın savunduğu 3 temel görüş vardır ve bunu Cadı romanında da açıkça görürüz. Bunlar: kadın erkek eşitsizliği, toplumsal adalet ve halkın eğitimsizliğidir. Cadı romanında da erkek egemen toplumda kadınların rolü işlenir. Evlenip kocasını mutlu etmek, evi çekip çevirmek, çocuklara bakmak ve kocası ne derse ona inanmak görevleri vardır kadının. Gürpınar bunu toplumsal adaletsizliğin en küçük halkası olan aile kavramı üzerinden açıklar ve “hakim-mahkum” benzetmesi yapar. Dünya üzerindeki hiçbir toplumun yüzde yüzlük kesimi eğitimli değildir ve ahlaki olgunluğa erişememiş büyük bir yüzdelik dilim vardır, bu yüzden insanları koruyan yasalara, hapishanelere ihtiyaç vardır ki eğitimsiz kesimden eğitimli kesimi koruyabilsinler.
Reklam
Ensenizde ölümün soğuk nefesini duyarsanız neler hissedersiniz? Kitap bunu hisseden insanları anlatıyor. Ölüm ile Cezzar Dede arasında süren pazarlık neticesinde birer öykü anlatmaya koyulurlar. Her hikaye sonrası yaşlı adam bir saat daha yaşayacaktır. Bu arada Ölüm, diğer avı Uzun İhsan Efendi’nin peşindedir. Ve Ölümle Dede birbirlerine korku, din, cennet ve aşk konulu birer hikaye anlatmaya koyulurlar. Cezzar Dede, ölümü gülümsetmeyi başarabilecek mi, başaramayacak mı? Sorusunun yanıtı ile birlikte öyküden öyküye atlıyorsunuz. Anlatılan öyküler oldukça düşündürücü ve etkileyici. Çağdaş bir Bin Bir Gece Masalı gibi düşünülebilir, Felsefi ve mitolojik öğeleri Anadolu'yla bütünleştirmiş bir kitap.
SefïllerEdebiyat
Bir somun ekmek çalmak suçundan hapse mahkum edilen ve hapisten kaçmasıyla cezası kürek mahkumluğuna çevrilen Jean Valjean'ın Cossette adında bir kızı sahiplenmesi ve kaçak hayatı yaşaması dolayısıyla oradan oraya sürüklenmesi özelinde dönemin Fransa'sını, Fransız sokaklarını, Fransız devrimini, ayaklanmaları anlatan tam bir klasik.
Kitapta yalnızca acılardan, yazgılardan ve sefillikten bahsetmemiş, bunun yanında deneme tarzı konuşmalar da yapmıştır. Yeri gelir lağımlardan, yeri gelir ayaklanmalar-devrimler arasındaki farklardan,1830 ve 1848 devrimlerinden, Paris'in kanunları ve kralcılık-cumhuriyetçilik sloganlarından, argo ve kaynağı, ümit etmek ve tetikte olmanın işlevi, mutluluğun şaşkınlığı ve daha nice konuları romanın içine serpiştirerek anlatır. Bu serpiştirmeler olaya ara verilerek deneme tarzında bir anlatımla anlatıldığı için akıcılığı bozmuş, sıkıcı olmuştur. Onun dışında olay örgüsü gayet akıcıdır.