Kuantum mekaniği konusunda çok çalışmak gerekir. Ama içimden bir ses bana bunun her şeyin çözümü olmadığını söylüyor. Bu teoriyle birçok şey açıklanıyor ama hâlâ O'nun sırrını çözebilmiş değiliz. Ben yine de, O'nun zar atıp kumar oynadığını hiç mi hiç sanmıyorum. –Albert Einstein - fizikçi, yirminci yüzyıl
Belli ki Tanrı yalnızca zar atmakla kalmıyor ayrıca gözleri kapalı oynuyor ve ara sıra da zarları görülemeyecek yerlere atıyor. –Stephen Hawking - fizikçi, yirmibirinci yüzyıl.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
"Olasılık teorisi, bilim adamlarının bir cevaptan yüzde yüz emin olmasalar da doğru olduğunu söyleyebilmelerini sağlar. Çünkü olasılık teorisine göre yanılma payı çok ama çok az olduğu zaman gerçeği buldunuz demektir."
Caine bir an için sustu ve her şeyi anlamaları için bekledi. Sonra sözlerine devam etti.
"Bu da bizi Laplace'nin en tartışmalı teorisine getirir. Buna sıklıkla "Şeytan" adı da verilir. İlk eserinden iki yıl sonra "Essal Philosophique sur les Probabilities" adlı bir eser yazdı Laplace: Olasılık Hakkında Felsefi Denemeler. Bu eserden bir alıntı yapmak istiyorum." Caine notlarına dönüp okumaya başladı:
Bir an için doğanın tüm güçlerini ve bunu oluşturan tüm varlıkların konumlarını anlayabilen bir canlı olduğunu düşünürsek ve bunun bu verileri inceleyebileceğini de düşünürsek aynı anda evrendeki en büyük varlıkları ve en küçük atomları da hesaba katarak bir hesap yaparsa hiçbir şey belirsiz değildir ve gelecek de, aynen geçmiş gibi, gözlerinin önündedir.
"Yani başka bir deyişle," diye devam etti Caine, "Laplace evrenin deterministik olduğunu varsaydığı için biri eğer fizik kurallarını ve bir an için evrendeki her şeyin konumunu bilirse o kişi olan her şeyi bilebilir ve gelecek tüm tarihi de bilebilir diyor." "Ama her şeyi bilmek imkânsız," dedi Colleen. "Hiçbir şey imkânsız değildir," dedi Caine, "Ama belirli şeyler olasılık dışıdır ya da olasılıksızdır." Herkesin bu dediklerini düşünmesine fırsat vermek için durup kolasından bir yudum içti. "Bilim adamları bu teoriye Laplace'nin Şeytanı diyor."
"Erwin Schrödinger kuantum fiziğinin babalarından biriydi. Ama özellikle de gerçek dünyaya uygulandığında bunun ne kadar mantıksız olduğunun o da farkındaydı, Heisenberg Olasılık Teorisi'ni açıkladığı sıralarda Schrödinger de kedisi hakkında felsefi bir soru ortaya attı. Basit bir dille anlatmak istersek sorusu kısaca şuydu: Elinde bir radyoaktif atom olduğunu varsayalım. Bunun iki hali var "hareketli" ki bu zamanlarda fazla enerji saçıyor ya da "hareketsiz" ki bu zamanlarda uykuda. Kuantum fiziğine göre biz bu atomu gözlemlediğimizde ya bir durumda olacak ya da diğerinde. Ama bunu gözlemlemediğimizde aynı anda iki durumda birden olacak. Aynen bir önceki örnekte aynı anda iki yerde olan foton gibi.
Schrödinger'in felsefi sorunu şu: Bir kediyi biraz siyanür gazı, radyoaktif bir atom ve enerji sezdiği anda çalışmaya programlanmış bir çekiçle aynı kutuya koyarsan ne olur? Eğer radyoaktif atom hareketlenirse çekiç şişeyi kıracak, gaz dağılacak ve kedi ölecek. Atomda bir hareketlenme olmazsa o zaman çekiç hareket etmeyecek ve kedi yaşayacak. Ama sen kutuyu açıp da atomu gözlemleyene kadar o ne hareketli ne de hareketsiz, ikisinin olasılıklı bir birleşimidir. O zaman soru şu: Kutu kapalıyken kediye ne olur?"
Caine bir an için düşündü "Herhalde..." Birden sustu ve gülümsedi. "Şimdi anladım, atom teorik olarak aynı anda iki durumdaysa o zaman kedi de öyle. O da aynı anda hem ölü hem de diri, ta ki kutuyu açıp atomu gözlemleyene kadar. O zaman da kedi kesinlikle bir durumda veya bir diğerinde olur, yani ya ölüdür ya diridir."
Doc gülümsedi. "Aferin sana. Bir de kuantum fiziğinden anlamam diyordun."
"Bunun amacı," diye araya girdi papyonlu adam Caine'ye dönerek, "Şunu anlatmak: Kuantum mekaniğini teknik olarak doğru, ama görülmeyen subatomik partiküle değil de gerçek dünyaya
"Çünkü bir partikül olduğu düşünülen foton aynı zamanda bir dalga. Bir tek kesik varken partikül gibi ama iki kesik olunca bir dalga gibi işliyor. Bunun nedeni de fotonun aynı anda hem partikül hem de dalga olması. Buna da partikül-dalga ikilisi deniliyor. Özünde tüm maddeler iki şeydir. Farklı ortamlarda farklı özellikleri vardır, hepsi aynı anda ölçülünceye kadar."
Puan vermedi·239 syf.·
2024 2. kitabı
