...kolay inanırlık. İnsanlık asla bir
inancı olmadan uzun süre yaşayamaz; Öte yandan, yüzyılın putu Voltaire, Kilise inancını moda olmaktan çıkardığı için, bunun yerine XVIII. yüzyıl salonlarına batıl inanışlar sızmaya başlamıştır. Simyacılar, Kabalacılar, GülHaçlılar, şarlatanlar, kara büyücüler ve mucize yaratan hekimler için bir altın çağ başlamaktadır. Hiçbir soylu bey, hiçbir monden hanım yoktur ki, Cagliostro'nun loncasında, Saint-Germain Kontu'yla yemekte, Mesmer'in manyetizma seanslarında bulunmuş olmasın. Bu "aydınlanmış" hovardalar tam da o kadar açık fikirli oldukları için, generalseler hizmetlerini, kraliçeyseler saygınlıklarını, papazsalar Tanrılarını ciddiye almaz oldukları için,karşılarındaki dehşetli boşluğa karşı metafizik, mistik,tabiatüstü, akıl erdirilmez herhangi bir oyun oynama ihtiyacı içindedirler ve bunca uyanıklıklarına, zekâlarının bunca kıvraklığına rağmen, eşsiz bir ahmaklıkla en beceriksiz dolandırıcıların bile tuzağına düşerler.
Maria Antoinette
(Vasat Bir Karakterin Portresi)
Stefan Zweig
Çeviren:Tevfik Turan
Can Modern Y.E.
Sayfa 233-234
233