İnce Memed 1; Yaşar Kemal' in ilk ve en çok bilinen, gerçek hayattan alınan romanıdır. Beş köye el koymuş Abdi Ağa' ya başkaldırı ele alınıyor.
İnce Memed; Değirmenoluk köyünde, babası küçük yaşta öldüğü için annesi ile yaşamaktadır. Abdi Ağa' nın dayaklarından ve çakır dikenlerden bıkıp, köyden kaçar. Yakın köylerden birisinde Süleyman' ın yanında çoban olur. Annesine duyduğu özlemle haber gönderir. Bunu duyan Abdi Ağa, İnce Memed' i oradan getirttirir. Tabii bu gidişin bir cezası olmalıdır Abdi Ağa' ya göre. Ürünlerinin dörtte üçüne el koyar. Çok sıkıntı çekerler annesiyle.
Köyden Hatçe ile birbirlerine sevdalanırlar. Aralarına yine Abdi Ağa girer. Hatçe' yi yeğeni ile nişanlar. Bir gece İnce Memed ile Hatçe, köyden gizlice kaçarlar.
Abdi Ağa, o yörenin en iyi iz sürücüsü Topal Ali ile birlikte yeğeni ve adamları ile peşlerine takılır ve onları bir mağarada kıstırırlar. İnce Memed, Abdi Ağa' yı yaralar, yeğenini de öldürür.
İnce Memed, dağlara kaçar, Hatçe' yi köye gönderir.
Abdi Ağa bunun karşılığında, yalancı şahitlerle Hatçe' yi hapse attırır. İnce Memed' in annesini de döve döve ölümüne sebep olur. Bunu duyan İnce Memed, eşkiya olmaya karar verir ve Deli Durdu çetesine katılır. Deli Durdu' nun vicdansızlığı ve yakaladıkları kişilere yaptıkları yüzünden, kendisi gibi düşünen birkaç kişiyle birlikte O'nun yanından ayrılırlar.
Hatçe' nin nakledileceğini duyunca, yolda cezaevi aracının önünü keserler ve Hatçe ile birlikte Iraz' ı kaçırırlar.
Dağlarda geçen aylar, jandarma ve Abdi Ağa peşlerinde uzun ve zorlu bir mücadele başlar. Sığındıkları mağarada, askerlerle çıkan çatışmada, doğum yapmak üzere olan Hatçe, yüzbaşı tarafından öldürülür.
Abdi Ağa' ya ne oldu?
Hatçe'nin bebeği yaşıyor mu?
İnsanlarla oynamamalı. Bir yerleri var, bir ince yerleri, işte oraya