Yıllardır okumayı planladığım kitaplar arasında bulunuyordu. Biraz daha olgunlaşayım, biraz daha klasik okuyayım diye hazırlıyordum kendimi. Boşuna beklemişim görüyorum ki. Zira kitap Sokratesin etrafına doğru mu söylüyorum diye sorup Glaukon ve diğerlerinin evet doğru demesinden oluşuyor. Kitap kötülüğü iyilikten üstün tutarak başlıyor. Bunu da kanıtlarla destekliyor. Biterken iyilik kötülükten üstün diyor yine kanıtlarla destekliyor. Bir Allahın kulu da kötülüğün üstün olduğu kanıtları cevap olarak söylemedi yine doğru dedi Glaukon. Verdiği ütopyalar içinde de sapkın zihniyetler mevcut. Anlatmak istenen 367 sayfa yerine 50 sayfada anlatılırdı. Bomboş bir kitap olarak görüyorum. Bu eleştiriyi okuyan biri antik dönemde bu kadarı bile çok diyebilir. Antik dönemden günümüze ulaşmış kendini o kadar güzel metinler var ki bunu başarız buluyorum. Bu şekilde ideal toplum ve devlet düzeni okuyacağım diyorsanız gidin Ütopia yı falan okuyun.
Platon- qədim yunan filosofu, klassik yunan fəlsəfəsinin ən görkəmli nümayədlərindən biri. Təxminən e.ə 428-348-ci illərdə yaşayıb-yaradıb. Univeristetin atası sayılan Akademiyanın qurucusu və müəllimi Sokratın fikirlərini dialoqlarla fəslsəfəni yazıya çevirən ən mahir ustalardan biri hesab olunur. Platonun ən məşhur əsərlərindən biri də “Dövlət”-dir. Platonun digər əsərlərində olduğu kimi burda da hadisələr dialoq formatında verilir və əsasən Sokratla Aristotelin oğlu Glaukon arasında cərəyan edir. Kitab “ən yaxşı və mükəmməl dövlət necə olmalıdır?” sualı ilə başlayır və kitabın hər bölməsində Sokrat dövlət və onun əsas təməlləri üzərində müxtəlif fikirlər irəli sürür. Eyni zamanda Platon “Dövlət” də yaxşılıq, bərabərlik, güclülük kimi insani duyğuları incələyərək xəyalındakı ən yaxşı dövlət modelini irəli sürüb. “Dövlət” özündən sonra yazılan eyni məzmunlu əsər və utopiyalara da işıq tutub.
Reklam
Kitap Sokrates’in bir yere davet edilmesi ve oraya gidip sohbet etmesi üzerinedir.
1. Kitap
İlk başta yaşlılıkla ilgili sohbet edilir.
Sokrates: “yaşını başını almış adamlarla sohbet etmeyi severim, dedim; neden dersen, bizim de belki geçeceğimiz yoldan çoktan geçmiş onlar. Onlardan öğrenebiliriz bu yolun nasıl olduğunu: İnişli çıkışlı mı, düzayak ve rahat mı?”
Kephalos: “biz yaşlılar ara sıra toplanır konuşuruz. Bir araya geldik mi çoğumuz ağlaşır durur. Kimi, gençliğin zevklerini, aşkı, şarabı, cümbüşleri, daha nice nice şeyleri yana yakıla anlatır, dert yanar. Yaşamak oydu, şimdi yaşamıyoruz artık, der. Kimi de, kocadığından ötürü yakınlarının kendilerine kötü davrandıklarından, yaşlılık yüzünden neler çektiklerinden dem vurur. Ama bana öyle gelir ki yakınmalarının asıl sebebi bunlar değil Sokrates. Bütün bunlar yaşlılık yüzünden olsaydı, ben de, ben yaşta olan herkes de aynı dertlere düşerdik. Oysa ki, hiç de böyle dertlenmeyen birçok ihtiyarlar bilirim. Bir gün şair Sophokles'leydim. Biri geldi sordu ona: "Aşkla aran nasıl? Hâlâ kadınlarla düşüp kalkıyor musun?" Sophokles: "Bırak canım sen de," dedi, "bu işten kurtulduğuma bilsen ne kadar seviniyorum. Deli ve belalı bir efendinin elinden kurtulmuş gibiyim." Sophokles'in bu sözünü beğenmiştim o zaman. Yine de beğeniyorum. Gerçekten, ihtiyarlık bu bakımdan kurtuluş sayılır. İstekler, hırslar gevşeyince insan rahatlar, Sophokles'in dediği gibi zırdeli bir zorbanın elinden yakasını sıyırmış olur. Yaşlıların yakınlarından çektiklerine gelince Sokrates, bunların da sebebi ihtiyarlık değil, insanların kendi huyudur. Ölçülü, uysal olana ihtiyarlık dert olmaz. Öyle olmayana ise gençlik de bela olur, ihtiyarlık da.”
Yani isteklerin bitmesini bir özgürlük olarak görür ve eğlence, cinsellik hasreti çekeni de yaşlılıktan
Herkesin okuması gerektiğine inandığım bir kitap, okuma sürecimde gören arkadaşlar tarafından hep okuması kolay mı , nasıl okuyorsun , gibi sorular aldım. Uzun zamandır okumak istediğim ama çekindiğim bir kitaptı, kesinlikle rahatlıkla okunabilecek , anlaşılabilecek bir kitap olduğunu söyleyebilirim :) Polemarkhos’un evinde buluştuktan sonra başlayan Sokrates ve Glaukon, Adeimentos ve birçok kişinin katıldığı diyaloglarla geçen Devletin yapısı , iyi insan , kötü insan ve daha birçok şeyin diyalektik yol ile anlamlandırılmaya ve açıklanmaya çalışıldığı bir kitap…
Sokrates’in ağzıyla birinci bölümde yaşlılık, zenginlik, doğruluk üzerine yapılan eytişimi (Tartışmayı doğru bir biçimde yürütme sanatı) çok beğendim. İlk bölümde Kephalos ile yaşlılık ve servet üzerine sohbet ederler. Daha sonra Polemarkhos, Thrasymakhos ile doğruluğun ne olduğu ve karşıtı ile avantajları ve dezavantajları konusunda tartışırlar. Tartışmanın sonunda ise doğruluğun ne olduğunu öğrenmeden, asıl odak noktasını bir yana bırakıp doğruluğun kötülük mü, bilgisizlik mi yahut da bilgi ve iyilik mi olduğunu konusunda tartışmışlardır. İkinci bölümde ise birinci bölümde varılan sonuçları beğenmeyen Glaukon söze karışır. Mevcut söylediklerinin dışında farklı bir şeyler söyleyerek kendisini ikna etmesini ister. Buradan doğruluğu devlet üzerinden açıklamaya çalışır. Böylece bir devlet tasarlamaya koyulurlar. Devlet tasarlarken ve doğrunun ne olduğu konusunda tartışırlarken konu tanrılara doğru kayar. Tanrılar hakkında birtakım sonuçlara ulaşılır.
Devlet tasarlanırken tamamen doğruluğun hakim olabilmesi için çocuklara küçüklükten itibaren iyi şeylerin aktarılmasını ve kötü şeylerin yasaklanması gerektiği kanısına varıyorlar. Aslında “Cesur Yeni Dünya”da olduğu gibi kuluçka makinesinde üretilen çocuklar ve “Pavlov’un Koşullandırma” yöntemi tavsiye ediliyor. Her ne kadar koşullandırma doğrudan uygulanmasa da söylenecek ve söylemeyecek sözleri sınırlayarak (yasaklayarak) dolaylı koşullandırma yapılmış oluyor.
Kurulacak devlet tasarımında şu cümle;
"Kendileriyle uğraştığımız iyi insan olmalarını istediğimiz kişilerin, erkek oldukları halde, kadın gibi giyinip, kocasına çıkışan, yok gururlanarak mutlu olduğunu sanıp da tanrılarla boy ölçüşen, yahut felaket içinde yas tutan, gözyaşı döken genç ya da yaşlı kadınlara öykünmelerine izin
İDEAL BİR DEVLET NASIL OLUR?Felsefe-Düşünce
KONU:
MÖ 340 civarında, Platon tarafından, hocası Sokrates’i konuşturarak, diyalog şeklinde yazılmış bu kitapta; Platon, ideal bir devlet kurmaya çalışır. İyi, mutlu, doğruluktan yana adil bir devlet kurabilmek için gereken her detayı en ince ayrıntısına kadar sorgulayarak düşünür. Pek çok konuya değinir, toplumda yaşayacak olan grupları kategorize eder, sınıflara ayırır; yöneticiler, bekçiler (askerler/koruyucular), çalışanlar (işçiler, çiftçiler, zanaatkarlar). Sokrates, kurduğu bu devlet düzeninde, toplumdaki tüm bu insanların, nasıl müzikler ve masallar dinleyeceklerinden, nasıl besleneceklerine; nasıl spor yapacaklarından, nasıl eğitim alacaklarına kadar her şeyi planlar.
ÖZET:
Kitap, doğruluk, eğrilik; iyilik, kötülük kavramlarını irdeleyerek başlıyor ve kime dost, kime düşman denir? Sanat nedir? Erdem nedir? Devleti korumak için kişide bulunması gereken değerler nelerdir? Devlette yönetenler ve yönetilenler nasıl belirlenir? Devleti kurarken kadının yeri nasıl belirlenir? gibi pek çok soru soruyor.
Doğruluğu ararken, “doğruluk varsa, bir tek insanda olduğu kadar bütün bir insan topluluğunda da vardır. Peki, toplum bir tek insandan daha büyük bir şeydir diyemez miyiz? Öyleyse, daha büyük olan bir şeyde doğruluk, daha büyük ölçüde vardır. Onu orada görmek daha kolaydır. Onun için isterseniz, önce toplumda arayalım doğruluğun ne olduğunu. Böylece de en küçükte en büyüğe benzeyen yönleri buluruz.” der ve düzenli bir toplumun nasıl doğduğunu incelemeye başlar.
* Toplumun oluşma sebebi; insanın insana olan gereksinimidir.
* İnsanın gereksinimi yiyecek, barınma ve giyinmedir.
* Öyleyse çiftçi, duvarcı, dokumacı ve hatta bedenimizin başka isteklerini karşılayacak başka kişilere gerek olacak.
* Çiftçinin, mimarın, dokumacının, kunduracının kullanacağı araçları yapmak
Reklam
Reklam