Enes Başak
@drenesbasak
Yılmaz Güney sinema tarihimizin en “farklı ve tartışmalı” isimlerinden biri. “Farklı ve tartışmalının” bileşenleri arasında devrimci sol örgütleri desteklemek ve militanları evinde himaye etmek, eşini araba ile ezmek, sette gerçek silah kullanmayı istemek, bu isteğini reddeden hâkimi öldürmek, cezaevinden 1 gün izinli çıkınca yurt dışına kaçmak ve nihayetinde ülkenin birlik ve beraberliğini bölücü propagandalar yapmak ve terörü desteklemek yer alıyor.
“Baba” filminin senaryosu Bekir Yıldız’ın “Üç Yoldaş” öyküsünden esinlenerek yazılır. Almanya’ya işçi olarak kabul edilmeyince ailesinin refahı için işlemediği bir cinayeti kabul eden bir adamın hikâyesi anlatılır. Yılmaz Güney bu filmde senarist, başrol oyuncusu ve yönetmek olarak yer alır. Film 1972 yılında Adana 4. Altın Koza Film Festivalinde en iyi film, o sırada hapiste olan Yılmaz Güney ise en iyi erkek oyuncu ödülünü alır. Ancak bir gün sonra bu karar, bazı mecraların baskısı sonucunda jüri tarafından iptal edilerek ödül başka filmlere/kişilere verilir. Yeni ödülün sahibi olan Cüneyt Arkın bu ödülü almayı reddeder.
Yılmaz Güney kimileri için kahraman ilan edilebilir ancak ömrünün sonlarına doğru daha açık bir şekilde ortaya çıkan terör yanlısı bölücü faaliyetlerinin üzerinde durmak gerekir. Çünkü terör sadece dağda çarpışmakla olmaz. Kalemiyle, filmiyle, yani sanatıyla da teröre destek verenlere terörist demek gerekir. Burada atlanan husus şu ki henüz bu faaliyetlerinin çoğunu yapmamışken ve filminde bunlara dair en ufak bir göndermede bulunmamışken Güney’in ödülünün alınması da doğru değildir. Bu konu tartışmaya son derece açık olup konuyu iyi değerlendirmek gerekir.
Reklam
Fransız yazar Émile Zola dünya çapında tanınan, eserleri çok sayıda dile çevrilen bir yazardır. Dreyfus olayı olarak bilinen bir davada hükümete karşı tavır alması ile ülke çapında kahraman ilan edilir. Doğalcılık anlamına gelen natüralizm akımının edebiyattaki en önemli temsilcilerinden biridir. Eserleri ile birçok isme ilham olur.
“Nasıl Ölünür” eserinde beş kısa öykü yer alır. Zola bu eserinde ölümü anlatır. Ölüm döşeğindeki kişinin davranışlarını, düşüncelerini, bu durumdaki kişinin ailesinin davranışlarını anlatır. Kaçınılmaz olmasına rağmen ölümün insanlar üzerinde bıraktığı etkiyi ifade eder. Ölümle iç içe geçmiş içten pazarlıkları, insanların ikiyüzlülüklerini ve ölümden hemen sonra hayatın doğal akışının devam etmesini kendi duygularını eklemeden olduğu gibi anlatır.
Zola bu kısa hikâyelerinde toplumsal sınıf farklılıklarının ölüm üzerinde meydana getirdiği farklılıklara da değinir. Bir tarafta çok sayıda aracın yer aldığı kortejler, yüksek rütbeli bürokratların olduğu cenazeler yer alır. Diğer tarafta ise borç harç içerisinde bir toplu mezara gömülebilen fakir ailelerin cenazeleri yer alır. Zola sınıfsal farklılıkların acı dolu sonuçlarını ölüm üzerinden anlatır.
Bu kısa ama güzel eserden alacağınız tadın yüksek olacağını iddia ediyor ve sizleri bu eseri okumaya davet ediyorum.
Hüseyin Rahmi Gürpınar edebiyatımızın renkli kişiliklerinden biridir. Toplumcu - gerçekçi bir yazar olan Gürpınar eserleri aracılığıyla, yaşadığı dönemdeki (1864-1944) toplumun kritiğini yapar. Toplumun örf ve adetlerini, törelerini, yaşantılarını, aile kavgalarını ve hurafelerini anlatır. Eserlerinde hicvederken güldürür. Aslında yaptığı gülünç olan halimizi dışa yansıtmaktır. Toplum için sanat yaparak toplumun prangalarından kurtularak gelişmesini ister.
“Efsuncu Baba” eserinde Gürpınar, sofu bir karakterin hurafelere, mitlere, efsunlara olan inancını gülünç bir şekilde hicveder. İslam’ın özünde akıl ve bilim varken, bunları bir kenara bırakan karakter, hurafelere ve efsunlara inanır ve bu inancı sebebiyle de bir olaydan bir başka olaya sürüklenir. Karakterin hurafelere olan sonsuz inancı güçlü bir şekilde tasvir edilir. Gürpınar eserin sonunda, gelişimin önünde bir engel olarak gördüğü bu durumun, o dönemde Avrupa’da da mevcut bulunduğunu ifade eder. Ahmet Mithat Efendi de “Şeytankaya Tılsımı” eserinde bu bakımdan Avrupa’yı eleştirir.
Gürpınar’ın haklı eleştirisi bugün dahi ortadadır. Onlarca ayet akıl etmeyi, düşünmeyi ve okumayı teşvik ederken, bunları yapmayarak ve üstelik türlü hurafelere inanarak Müslüman olarak yaşadıklarını zannedenler kendilerine ve çevrelerine zarar vermektedirler. Gürpınar’ın gülünç bir dil ile yaptığı bu hiciv, maalesef günümüzde de son derece haklı ve yerindedir.
Reklam