Enes Başak
@drenesbasak
Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi’nin daha önce “Gençlere”, “Yirminci Asırda Âlem-i İslam ve Avrupa Siyaseti” ve “Beşeriyetin Fahr-i Ebedisi Nebimizi Bilelim ve Cihâd-ı Ekber’e” kitaplarını okumuştum. Her biri eşsiz birer çalışma olan bu kitapların ardından “Bütün Hikâyeleri” kitabını da bugün tamamladım. Ahmed Hilmi’yi iyi anlamak lazım. Kendisi İslam coğrafyasının içinde bulunduğu zilleti defaatle ifade etmiş, bundan kurtulmanın yollarını aramış ve bir aydın olarak bu minvalde eserler ve tavsiyeler vermiştir. Ahmed Hilmi’nin 1910-12 yıllarında Hikmet Gazetesi’nde yer alan hikâyeleri bu kitapla birleştirilmiş oldu. Ahmed Hilmi hikâyelerini dört başlık ile yayınladığından bu kitapta da bu başlıklar kullanılarak eserler tasnif edilmiş. Kitabın sonunda yer alan “Melekzade Ailesi” ise maatteessüf yarım kalmış. Edebiyatımızın seçkin bir ismi tarafından belki bir gün devamı getirilir. Büyüyenay Yayınları tarafından Ahmed Hilmi’nin tüm eserleri yayınlandığında Ahmed Hilmi’nin edebi derinliği ve şahsiyeti daha iyi anlaşılacaktır. Eşsiz eserleri için Ahmed Hilmi’den Allah ebeden razı olsun.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Gelelim bir başyapıta. Daha önce “Hayvan Çiftliği” kitabını okuduğum Orwell, “1984” kitabında da bir dönem eleştirisi ve gelecek uyarısında bulunmuştur. Gerçekte olmayan, tasarlanmış ideal toplum olarak ifade edilen ütopyanın tam tersi olarak, totaliter, otoriter ve özgür yaşamın yok edildiği yönetim biçimlerini anlatan eserlere distopik eserler denir. 1984, distopya türünün en önemli kitaplarından biridir. Bir distopya kitabı olan “Cesur Yeni Dünya’nın” yazarı Aldous Huxley, Orwell’ın üniversite hocasıdır. Orwell’ın hocası ve onun eserinden etkilendiği çok açık. Gelelim 1984’e. Distopya kitaplarında alınan özgürlüğe karşılık insanlara ileri teknoloji, uzun yaşam veya bunun gibi olumlu koşullar verilir. Nitekim “Cesur Yeni Dünya” kitabında da böyleydi. Oysa 1984’e tam bir karabasan hali hâkimdir. Dil yenisöylem adıyla değiştirilerek ve dildeki birçok kelime çıkarılarak düşünce sistemi temelden yıkılır. Çiftdüşün tekniği ile bariz yalanların doğruluna inanılır. Evlerde ve toplumsal yaşamın her yerinde bulunan tele-ekranlar sürekli görüntü ve ses kaydı yaparak insanların üzerindeki baskıyı somutlaştırır. Din, cinsel yaşam gibi ruhi doygunluk ve haz veren olaylar son derece sınırlandırılır. Gazete, dergi, kitap gibi tüm yayınlar, yönetimdeki Parti’nin çıkarlarını korumak üzere sürekli bir değişime tabi tutulur, yani geçmiş değişkendir. Kitleler sonu olmayan veya sahte savaşlarla sürekli bir teyakkuz halinde tutulur. 1984, bu ve diğer yöntemleri ile kitleleri ezen, karabasan bir yaşam sunan total totatiler bir rejimi ifade eder. 1948 yılında yazılmış olan eser, günümüz yaşamından bazı kesitleri yıllar öncesinden tespit etmesi ve tüm insanlığa bir uyarı niteliğinde olması sebepleriyle güncelliğini yitirmemiştir.
Tâhirü’l-Mevlevî, 1877-1951 yılları arasında yaşamış olup 60 kadar eser yazmıştır. İstiklal mahkemelerinde İskilipli Atıf Hoca ile birlikte yargılanan Tâhirü’l-Mevlevî, daha çok İslam kültürü ve tasavvuf üzerine eserler vermiş, tercümeler yapmış ve edebiyatımıza ve İslam dünyasına ciddi katkılarda bulunmuştur. Mevlevî, “Hallâc-ı Mansûr’a Dâir” eserinde, Hallâc-ı Mansûr’a yönelik ağır eleştirilere cevap vermiş, onun fikirlerini izah etmiştir. Hallâc-ı Mansûr 857-922 yılları arasında yaşamış, hadis kitapları yazmış, tasavvufta ilerlemiş ancak bazı sözleri sebebiyle idam edilmiş bir mütedeyyindir. İdamına: “Ben Hakk’ım”, “Cübbemin içinde Allah’tan başka kimse yoktur” ve buna benzer sözleri sebep olmuştur. Âlimlerin bir kısmı Hallâc-ı Mansûr’u mürted olarak değerlendirse de bir kısmı ise onun bu sözleri tasavvufi aşk haliyle söylediğini, günde 1000 rekât nafile namaz kıldığını, âlim olduğunu belirterek masum olduğunu ifade eder. Bu kitapta Tâhirü’l-Mevlevî dışında Hucviri, Gazali, Feridüddin Atar, Necmüddin Kübra, Mevlana, Ahmet Eflaki, Abdurrahman Cami ve Sarı Abdullah Efendi’nin Hallâc-ı Mansûr’a dair incelemeleri ve yorumları da yer alıyor. Cümlesinden Allah razı olsun demekle birlikte bu eserin okunmasını tavsiye ediyorum.
