Jose Ortega y Gasset, kitleler üzerine yoğunlukta çalışma yapmış bir toplumbilimci ve sanat eleştirmeni. Sanat, edebiyat ve toplumsal sorunları ele alan eleştirel yazılara asla hayır diyemediğim için, “Sanatın İnsansızlaştırılması ve Roman Üstüne Düşünceler”i okudum. ⠀
Bu bazı mevzuları açıklığa kavuşturma kitabı kısaca. Sanatın insansızlaştığını, giderek gelenek ve göreneklerden uzaklaştığını ileri sürüyor. Halkın somut sanata olan ilgisine karşın, sanatçıların soyut sanata yönelişi ve soyut sanatın anlamlanması için belli bir eğitim ve bilgi birikimi gerektirdiği için, eğitimsiz halkın sanata karşı nefreti körüklediğinden söz eder. Belli bir yorumda bulunabilmek için, somut sanata ihtiyaç duyar toplum. Bu kişi de bir soyut sanat eserlerini küçümseyerek durumdan kurtulma çabasıdır. Wagner gibi müzisyenlerin eserlerinin bireyselliğini örnek veriyor. ⠀
Roman kısmında ise, önemli olan olaylar etrafında gerçekleşen hikayeler değil, yavaş yavaş akan -Dostoyevski ve Proust edebiyatını örneklendirir.- kurgunun peşinden gidilmesi gerekir. Ölüme yaklaşan bu türün enkazından bir tek Dostoyevski’nin kendini kurtardığını söyler. Söylenecek çok şey, yazılacak yer yok. Muhakkak okuyun, okutun!