Çin'de afyon kaçakçılığı, Japonya'da silah ticareti, Afrika'da köle ticareti: Daha sonra alçalmış ve şiddete yönelmiş olmakla suçlanan bu halkların çöküşünde Avrupa devletlerinin sorumlulukları aransa ve bir bilanço çıkarmak gerekse, Avrupa'nın suçlarının yığıldığı kefe daha ağır basar.