"Milgram" eksperimenti
Dostoyevskinin romanlarında bir çox dərin analizləri özündə cəmləşdirən cümlələr, onun ölümündən sonrakı dövrlərdə psixoloji eksperimentlərlə təstiqlənmişdir. "Cinayət və Cəza" romanında o, bir insanın çox asan bir şəkildə başqa bir insanı öldürə biləcəyindən və bunun məntiqli ola biləcəyindən danışır. Psixoloqlar eyni nəticəyə gələcəkdə "Milgram" eksperimenti ilə gələcəkdi. "Milgram" - aşağı statuslu şəxsin yüksək statuslu şəxsə tabe olması və bu itaət nəticəsində bir maşın kimi hər şeyi edə biləcəyini göstərən psixoloji eksperimentdir. Bu eksperimentə görə insanların avtoritetə sahib birisinin və ya bir qurumun istəklərinə, öz daxili vicdanı ilə toqquşmasına rəğmən itaət etməyə, hətta başqalarını bu yolda şiddətə məruz qoymağa nə dərəcədə meyilli olduğunu göstərir.
Dostoyevski bunu "Karamazov Qardaşları" əsərində belə yazır; "Pisdən nifrət etdiklərini deyirdilər amma içdən-içə ondan xoşları gəlirdi."
Yəni bütün bu psixoloji eksperimentlərdən xəbərsiz olan "qumar aludəçisi" bir yazarın sonralar elmdə öz təstiqini tapacaq olan eksperimentləri əsərlərində adi bir cümlə kimi yazması ağılasığmaz bir şey idi.
"Dostoyevski Tanrının ədəbiyyat vasitəsi ilə insanlığa qazandırdığı bir peyğəmbər idi."
Massachusetts Texnologiya institunun araşdırmaçıları Richard Held və Alan Heinin 1963-cü ildə pişik balaları ilə apardığı eksperiment.Eksperimentin məqsədi görmənin inkişafının sadəcə beynin fotonları qəbul etməsindən asılı olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdir. Eksperimentdə,slindr şaquli şəkildə boyanmış, içinə iki pişik balası yerləşdirilmişdir. Hər iki pişikdə vizual stimulları qəbul edə bilirdi, ancaq bir pişik taxta qutunun içində hərəkətsiz bir şəkildə saxlanaraq hərəkət etdirilirdisə, digərində pişiyin yeriməsinə, hərəkətinə icazə verilir və bu şəkildə hərəkət etdirilirdi. Hər iki pişik də eyni sürətlə və eyni vaxtda hərəkət etdirilirdi və eyni görüntüləri görürdülər. Nəticə: yeriyərək hərəkət etdirilən pişiyin görmə bacarığı qutuda olan pişiyin görmə bacarığından daha yaxşı inkişaf etmişdi. Buda görmə bacarığının inkişafının sadəcə beynin fotonları qəbul etməsi ilə deyil, vücudun bütün qəbul etdiyi "informasiyalar"dan da bəhrələnməsi, onlarla əlaqələndirməsidir. Bu fotonların gördüyümüz şeylərin öz mənalarına uyğun şəkildə qəbul etməmizə, beynimizin gördüklərini daha uyğun şərh etməsi üçün buna ehtiyac duyduğunu sübut edirdi.
Beyin
BeyinReklam
Mart ve Nisan ayında dinlediklerim:
1. Işıl Işık - Tünelden önceki beyaz ev (gerilim)
2. Silsile - İthaki bilim kurgu yarışması hikayeleri)
3. Richardo Sumalavia - Bir kol hikayesi (roman)
4. Elxan Elatlı - Eksperiment (polisiye)
5. Nermin Yıldırım - Bavula sığmayan (roman)
6. Hanzade Servi - Yo Yo (fantastik)
7. Agatha Cristie - Sıfıra doğru (polisiye)
8. Gürgen Öz - Kötü bir gün (gerilim)
9. Elxan Elatlı - Ən yaxın planet (polisiye)
10. Wulf Dorn - Fobi (gerilim
11. Frida Kahlo - Hissettiğin kadar yalnızsın (biografi)
12. Agatha Cristie - Porsuk ağacı cinayeti (polisiye)
13. Camilla Lackberg - Deniz kızı (polisiye)
14. Jack London - Ademden önce (roman)
15. Peyami Safa - Kartal Pençesinde (polisiye)
16. Tom Head - Dünya tarihi 101 (tarih)
17. Peyami Safa - Polis hafiyesi Kartal İhsanın maceraları (polisiye)
Reklam