Charlie & AlgernonDüşünce
Kitabı oxuyub bəyənməmək mümkün deyil. Bir insan üzərində aparılan eksperiment və onun nəticəsini oxucuya təqdim edib yazıçı.
"Algernona Çiçəklər" (Flowers for Algernon) — amerikalı yazıçı Daniel Keyes tərəfindən yazılmış elmi-fantastik və psixoloji romandır. Əsər əvvəlcə 1959-cu ildə qısa hekayə (short story) kimi "The Magazine of Fantasy & Science Fiction" jurnalında çap olunub.
Sonradan Keyes hekayəni genişləndirərək 1966-cı ildə roman şəklində yenidən yazıb və nəşr etdirib.
Əsərdə Gordon adlı bir kişinin hekayəsi danışılır. O, laboratoriyada "Algernon" adlı siçan üzərində sınaqdan keçirilmiş bir əməliyyata razı olur. Əməliyyatdan sonra onun zəka səviyyəsi yüksəlir, amma zamanla həm özündə, həm də siçanda geriləmə müşahidə olunur. Əsər insan ağlı, duyğular, xoşbəxtlik və insani dəyərlər barədə dərin suallar doğurur.
P.S : Düşünürəm ki, əsərin yazılma tarixi onun elmi -fantastik janrda olduğunu göstərsə də, günümüz texnologiya, tibb və elmin sürətli inkişafı sayəsində bəlkə də bu tip əməliyyatlar var və ya olacaq yaxın gələcəkdə. Ancaq nəticəsinin necə olacağı isə yenə də qaranlıq görünür.
Bu arada əsər əsasında 1968-ci ildə "Charlie" filmi də çəkilib. Vaxt edib ona da baxmağı düşünürəm. Bu qədər. Sağ olun.
Algernon'a Çiçekler 
Daniel Keyes
Algernon'a Çiçekler Daniel Keyes
Əsərin peysaj və hekayə nəqlində dəqiqlik insanın nəzərini cəlb edir. Kitabın başlarında Prendick'in səyahət etdiyi gəminin toqquşma nöqtəsini xəritədə en və uzunluqla qeyd etməsi, hekayənin başında insana detallı məlumatlarla yeni bir macəraya başladığı hissini verir. Hekayənin başlarından sonuna qədər Edward Prendickin başına gələnlərə nəzər yetirdikdə, şans, ehtimal, sürprizlər və qeyri-müəyyənlik kitabın hipotezisinin Darwinin təkamül nəzəriyyəsinə qarmaq atdığını müşahidə etmək olur.
John Glendening “GREEN CONFUSION”: EVOLUTION AND ENTANGLEMENT IN H. G. WELLS’S THE ISLAND OF DOCTOR MOREAU məqaləsində bu romanın Charles Darvinlə birbaşa 3 əlaqəsi olduğunu qeyd edir. 1. Əsərin qəhrəmanı və hekayəçimiz Edward Prendick H.G. Wells'in özünə bənzəyir. Wells həmçinin Darvinin tələbəsi və dostu olmuş böyük biolog və təkamülçü Thomas Huxley'in tələbəsi olmuşdur.
2. Əlaqə Dr Moronun adasının Darvinin ziyarət etdiyi və onu məşhur edən Galapagos adası ilə oxşarlığıdır.
3. Əlaqə isə Darvinin Növlərin mənşəyi adlı əsərinin son paragrafında qeyd edilən "entangled bank" yəni müxtəlif növ canlıların zəncirvari bir əlaqə ilə bir yerdə yaşaması anlayışının məhz Doktor Moronun adası romanının mənimsəməsidir. Tək fərq bundadırki, Darvinin təkamül nəzəriyyəsi insanlıq və onun kainatdakı yeri haqda optimist bir baxış sərgiləməsinə baxmayaraq, Wellsin hekayəçisi insan həyatının mədəni və bioloji əsasının kəşfində negativ bir yol izləyir. Bu anlamda əsərin distopik bir elmi-fantastik əsər olduğunu deyə bilərik. Ancaq, tarixə bir baxış atdıqda heyvanlar üzərində müxtəlif növ və müxtəlif məqsədli yetərincə eksperiment və araşdırmalar aparıldığını nəzərə alsaq, bu distopiya heç də qeyri-adi gəlmir. Digər tərəfdən əsərdə tanrı və din anlayışına, ilkin cəmiyyətdə bu anlayışların necə yarana
Reklam
Mənim bu kitaba qarşı böyük marağım var idi,amma kitabı oxumağa başlayandan sonra bütün marağım türklər demişkən "kursağımda kaldı".Mən kitaba başlayarkən
hadisələrin gedişatının çox uzadılmasına görə narazı idim.Elə bu səbəbdən ötrü kitaba qarşı həvəsim söndü,amma kitabı yarımçıq qoymadım.Kitabı oxumağa davam edərkən baş qəhrəmanın etdiyi hərəkətlər və yaxud insan üzərində siçanmış kimi aparılan eksperiment məni daha da kitabdan uzaqlaşdırırdı.Kitabı axıra kimi oxumağ çox istədim,amma bacara bilmədim.Bəlkə,mən kitabı doğru zamanda oxumamışam.Bəlkə də,kitabı ikinci dəfə oxusam məndə bu düşüncələr və duyğular yaranmayacaq.
Spoiler
Oxuduğum kitablar haqqında incələmə yazan biri deyilem,amma bu kitab haqqında danışmasam olmazdı.Bir müəlliməmin tövsiyəsi ilə başladığım bu kitab məndə dərin iz buraxdı.
Cəbhədən yeni qayıdan Teymur Cahangirovun başına gələn əhvalat hadisələrin gedişinə yön verir.Başına gələn əhvalatdan sonra Teymur əməliyyat müvəkkili köməkçisi kimi işə başlayır.Öz işini böyük məsuliyyət və titizliklə görür.Mütəşəkkil cinayətkar qrupunu tapmaq kimi ağır vəzifəni öz üzərinə götürdükdə isə hadisələr daha da dərinləşir.Teymur illər sonra bütün cinayətkarları yaxalamağı bacarır.Ona qibtə etməmək mümkün deyildi.
Kitabı oxuyarkən cinayətkarların nə qədər təhlükəli,təcrübəli olduqları insanı heyrətə gətirirdi.Cinayətkarlar böyük peşəkarlıqla maskalanmışdılar.Ele bunun ən böyük sübutu Teymurun illərdir ardına düşdüyü cinayətkarlardan birinin qardaşı olmağı idi.
Oxuyarkən şəxsiyyətə psixoloji təsir metodlarından informasiyanın verilməsi,refleksiya,emosional eksperiment kimi metodlardan istifadəni də müşahidə etdim.Bu kitab həmçinin oxuduğum ixtisasla bağlı böyük təcrübə oldu mənim üçün.
Yaxşılıq içdən gəlir. Yaxşılıq bir seçimdir.
İlk səhifələrdə mən nə oxuyuram deyə sorğuladım özümü çünki, başlanğıc o qədər dəhşətlə dolu idi ki bir anda özümü vahimə dolu bir distopik dünyada tapdım. Argo ifadələr zorakılıqlar cinayətlər və s yazıçı məharətlə sadalamışdı rəsmən. Baş qəhramanımız Alex deyə 15 yaşlı bir gənc amma gəl görəsənki küçələrə pislik gətirən içki, oğurluq, təcavüz və nələr nələr edən bir dəstənin lideridi. 3 hissəli kitabın 1-ci hissəsində Alex və dəstəsinin amansızca elədikləri oğurluq ,zorakılıq və sonu həbsdə bitən hadisəni ələ alır. Bunla da Alex'in həbsxana günləri başlayır.
İkinci hissə həbsxana mühitini dövürün nə qədər ümidsizliklə dolu olduğunu ələ alır.
Bu zamansa bütün cinayətkarlar üzərində edilməsi planlaşdırılan bir eksperimentin Alexin üzərində yoxlanılmasına qərar verili(məncə hekayənin ən maraqlı və düşündürücü hissəsi burasıdı)
Bir insanın əlindən hür seçim imkanını alsaq və buna görə yaxşılığı seçmış olasa(məcburçuluqdan) həqiqətən mi əsasında yaxşı bir insan mı olmuş olur? Yoxsa bir insanı yaxşı edən onun pisliyi seçmə imkanı olduğu halda yaxşılığı seçməsimidir? Başqa bir seçim yoxdursa bu seçim məcburiyyətdən başqa nə olar bilər axı?
Bir insanı insan eyləyən onu öz hür iradəsi ilə seçim edə bilmə şansıdır əsasında, bu iradəsini də əlindən alsaq?...
Bu sorğularla eksperiment bitir və pisliklərdən təmizlənmiş içində saf olmayan yaxşılığın olduğu bir fərd qazandırılır dünyaya(amma siyasət burda da durarmı heç hooop gəldi iki gözümün çiçəyi) nəticəsində Alex öz HÜR iradəsi ilə yaxşılığı seçir.
Qısacası başlanğıcda çəkinə bilərsiz(məndə çəkindim oxumağa amma (böyük ehtimalla sıxıcı uni mühazirələrini dinləməkdən sə kitab oxumaq daha cəlbedici gəldi) yenə də oxudum.
Tövsiyə edərəm oxuyun. TƏŞƏKKÜRLƏR (ilk incelemem idi səhvim olarsa üzürlü sayın)
"Gerçəkçi və nəcib hisslərdən yazan Elatlı"
Elxan Elatlıdan ən son oxuduğum və "daha bəsdir" dediyim o "möhtəşəm" kitab.Şişirtmək istəmirəm,amma heç vaxt bu qədər iyrənc kitab oxumamışdım.Kitab mənim üçün tamamilə təhqir kimi idi.Rəfizadənin insan həyatını "ekspriment" halına gətirməsi,bu savadsız,hörmətsiz,tərbiyəsiz insanı rüşvətlə insanların çabalayaraq belə əldə edə bilmədiyi vəzifələrə ucaltması nə qədər məntiqlidir?Ciddən artıq bunu beynim qəbul etmir,niyə belə bir şey yazılsın? Nankorluqdurmu əsərin diqqətə çatdırmaq hissə?Heç bir əsərdə bir insanın bu qədər alçadıldığını görməmişdim və hamının fikrinə hörmətim var,amma bu kitab bəyənilirmi və ya bəyənilirsə nəyə əsasən bəyənilir başa düşmürəm.Ümumiyyətlə,Elxan Elatlının niyə yaratdığı normal bir ailə yoxdur?Yazarın hardasa 5-6 kitabını oxumuşam,amma heç birində normal,mədəni ailə görə bilməmişəm.Ər-arvad münasibətləri o qədər çirkin şəkildə yaranır ki,yəqin 5 kitab da oxusa idim,tamamilə evliliyə qarşı olardım.Yazıçı kitablarında davamlı olaraq sevgi adı altında xəyanət yazır."Bu hiss olduqca pisdir,amma onlar bir-birilərini sevirlər..." Yazıçı güya ki güclü qadın yazır o da evli kişini sevir.Axı bütün bunlar nə qədər doğrudur? Sevgi adı altında xəyanətə uğrayan qadınlar və əslində,yaxşı,savadlı kişilər, amma xanımlarını sevmirlər hörmət edirlər,sadəcə ehtirasa və "əsl" sevgiyə məğlub olurlar.Deyəsən,yazıçı dedektiv əsərlərində sırf yeni bir şübhəli obraz yaransın deyə xəyanətdən yazır ki,qatillərin sayı artsın,nə olsa,qənimətdir.
Əsəri sona kimi oxudum ki,görüm bu nə cəfəngiyyatlardır yazılır sonda da iyrənərək bağladım
Nə isə,bu kitaba xal versəm,yəqin ki,1 xal verərəm,o da ki mənə bunu oxuyaraq bütün Elatlı kitablarından iyrəndirdiyinə görə.
Hamıya Elatlı kitabları olmadan xoş günləəər:))
Reklam
Reklam