Sen Türk olduğunu unutsan da düşmanın asla unutmaz. -Elçibey1000Kitap
Bulgaristan’da soydaşlarımıza uygulanan zulmü asimilasyon politikalarını, katliamları anlatan bu kitabı büyük bir sarsıntıyla okudum. İlay, idealist ve milli değerlerine bağlı bir Türk kızı; Mehmet Ali ise zamanla asimile edilmiş bir karakter. İkilinin hikâyesinde beni başından beri rahatsız eden pek çok detay vardı ancak karşılaşacağım tabloyu bu kadar ağır beklemiyordum.Kitabın bazı bölümlerinde gözyaşlarıma hâkim olamadım. Okuduktan sonra etkisinden çıkmak ve yaşananları sindirmek uzun zaman aldı. Milli şuur, dil, kültürel kimlik, aidiyet, dostluk ve mücadele gibi birçok temayı içinde barındırıyor. Yazar, tüm bunları son derece güçlü ve etkileyici bir edebî dille aktarmış. Hem duygusal hem de düşündürücü bir eser. Şiddetle tavsiye ederim.
1990'lı Yıllarda Azerbaycan
Azerbaycan Türk'ü, Novruz Hasan Bozalganlı Türki'yeye iltica etmiş bir albaydır. 90 li yılların en kaotik donemlerini, Azerbaycan’ın yalnızca Ermenistan’la yürüttüğü Karabağ savaşıyla değil, aynı zamanda büyük güçlerin gölgesinde verilen bir egemenlik mücadelesiyle kuşatıldığını çarpıcı bir siyasal çözümleme diliyle ortaya koyar.
Bozalganlı’ya göre Azerbaycan’ın askeri yenilgilerinin arkasında sadece cephedeki zayıflıklar değil; Rusya’nın doğrudan ve dolaylı müdahaleleriyle şekillenen bir “kontrollü kaos” politikası vardır. Sovyet sonrası dönemde Moskova, Azerbaycan’ı tam bağımsız bir Türk devleti olarak güçlenmiş görmek istememiş; bu nedenle hem Ermenistan’ı askeri olarak desteklemiş hem de Bakü’deki siyasi istikrarsızlığı bilinçli biçimde körüklemiştir.
Kitabın merkezinde yer alan figürlerden biri Ebulfeyz Elçibey’dir. Bozalganlı, Elçibey’i Türk dünyasıyla bütünleşmeyi hedefleyen, Rus nüfuzunu kırmaya çalışan idealist bir lider olarak sunar. Oyleki yazar Elçibeyin anayasada yaptığı ilk degisikligin Azerbaycan halkinin Türk, dilinin Türkçe olduğu ile ilgili olduğunu söyler. Ancak bu idealizmin, sert jeopolitik gerçeklik karşısında korunaksız kaldığını vurgular. Yazar Rusya yanlısı askeri ve siyasi unsurların iç ayaklanmalar yoluyla Elçibey’i devirmesi, Rus Yanlısı eski KGB generali Haydar Aliyev'in iktidara getirilmesini açık bir “post-emperyal darbe” olarak yorumlar. Bu süreçte Azerbaycan ordusunun bilinçli biçimde zayıflatıldığı, cephe gerisinde sabotajların yürütüldüğü ve savaşın kaderinin masada belirlendiği fikri güçlü biçimde işlenir. Yazar Elçibey sonrası Aliyev'in anayasada yaptigi ilk degisikligin isi ülke halkı Azeri, dili Azerbaycancadir diye degistirdigine değinir.
Bozalganlı’nın en sert eleştirilerinden biri Türkiye’ye yöneliktir. Özellikle dönemin
Reklam
Yakın tarih Türkiye okumaları yaparken biraz da komşu ülkelere ve Türk soydaşlarımızın da tarihine bakmak lazım. Tarihi okurken, tarihi şekillendiren şahsiyetlerin, kahramanların, siyasetçilerin ve düşünürlerin de hayatını okumayı seviyorum. Çocukluğumda dedemden birçok kez Ebülfez Elçibey'i övdüğünü duymuştum. Oldum olası bilge, dürüst, çalışkan, cefakar, yaşadığı toplum için dertlenen, önderlik yapan, acılar çekmiş liderlere hayranlık duyarım. Aliya İzzetbegoviç, Şeyh Şamil, Şamil Basayev, Ebülfez Elçibey bu coğrafyada büyük mücadeleler vermiş, kendi toplumlarının özgürlük mücadelesinde büyük rol almış ve temellerini atmış kişiler.
Kızının yazdığı bu kısa ama dolu dolu biyografide onun aile hayatını, çocukluğunu, yetiştiği Azerbaycan'ı, eğitim hayatını ve siyasi mücadelesini okuyoruz. 1992 yılında seçimle işbaşına gelen ilk Cumhurbaşkanı oldu. 90.000 kişilik Rus ordusunu Azerbaycan topraklarından çıkardı. Azeri Türkçesini resmi dil yaptı. Modern, laik ve çağdaş kurumlar kurmaya başladı. Eğitim sistemini yatırım yaptı. Ekonomik kalkınma için Bakü-Ceyhan boru hattı projesini hayata geçirmeye çalıştı. Ebülfez Elçibey politikaları Rusya için ve bölgedeki dengeler için tehlike arz ediyordu. Bu yüzden bir darbe girişimi sonrası Cumhurbaşkanlığı Haydar Aliyev tarafından gasp edildi.
Halbuki Elçibey, yeni devleti kurarken şu cümleyi kurmuştu. "Öyle bir alt yapı oluşturulmalı ki, hem cumhurbaşkanını koruyabilsin hem de cumhurbaşkanı haddini aşıp diktatöre dönüşmek istediğinde onun önüne geçilebilsin. Bu hükümetin alfabesidir..." Aliyev hanedanlığının nasıl kurulduğunu şimdi daha iyi anlayabiliriz. Babadan oğula geçen bir sistem oluştu Azerbaycan'da. Muhalefet bastırıldı. Petrol gelirlerinden kaynaklı zenginleşen bir aile var. Maalesef buna benzer bir yapıyı Türkiye'de de
Tolunoğulları, Abbasilerin siyasi ve sosyal
anlamda çöküş yaşadıkları 9. yüzyılın son çeyreğinde, 868 yılında Mısır'da kurulmuş ve kısa sürede topraklarına Suriye, Filistin, Tarsus gibi önemli bölge ve şehirleri dahil ederek sınırlarını Berka'dan Fırat Nehri'ne kadar genişletmiştir. Tolunoğulları Devleti'nin kurucusu Ahmed bin Tolun'un babası, Buharalı Tolun adında bir Türktür. 815 ve 816 yıllarında Sâmâni, Buhara Emiri tarafından Abbasilere bağlanmış ve halifeliğin Türklerden kurduğu orduya 818 yılında katılmıştır. Orduda hızla yükselmiş ve önemli komutanlar arasına girmiştir. Tolun'un oğlu olan,
Tolunoğulları'nın kurucusu Ahmed bin Tolun ise 20 Eylül 835 tarihinde Bağdat'ta doğmuştur. O da
babası gibi halife ordusunda görev almıştır. Ahmed bin Tolun'un üvey babası olan Bayık Bey, Abbasi halifesini bir suikasttan kurtardığı için Mısır valiliği ile ödüllendirilmiştir. 868 yılında ise bu görev Ahmed bin Tolun'a verilmiştir. (Bazı kaynaklar 868 yılını Tolunoğullarının kuruluşu olarak kabul eder. Yine farklı bir kaynağa göre ise Ahmed bin Tolun, Fergana'dan gelme asker kölesidir. 3]) Valiliği sırasında halife Mutemid ile arası bozulmuş ve 875 yılında Mısır'ın tamamında hakimiyet sağlayarak bağımsızlığını ilan etmiş, böylece Tolunoğulları Devleti'ni kurmuştur.4
Elçibey'in Bütöv Azerbaycanı
Azerbaycan Bağımsızlık Harekatının Lideri ve 2. Cumhurbaşkanı Elçibey'in özellikle büyük ve birleşik Azerbaycan hakkında fikirlerinin anlattığı kitap. Her bir Azerbaycan Türkünün okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum
Ömrü ideallerini gerçekleştirmek için kâfi gelmeyen lider1000k
Azerbeycan bağımsızlık lideri elçibeyin çocukluk yıllarından vefatına kadar olan hayatı kızı tarafından anlatılan bu kitapta Elçibeyin hem hayatı hem mücadelesi devlet adamlığı karakteri ideolojisiyle bir ebulfez elçibey portresi çizilmiştir. Dava ve aksiyon adamı büyük türk elçibey ruhun şad olsun
Reklam
Reklam