Esperanto ve Çokdilli Bir GelecekEsperanto
Bugün dünyanın en yaygın yapay dili olan, Polonyalı göz doktoru Ludwik Łejzer Zamenhof tarafından 1887'de icat edilen Esperantoyla nasıl tanıştığımı şurada anlatmıştım:
gizemcetin.com/esperanto-maceram
İki bölümlük bu kitabın ilk kısmında; Umberto Eco'nun, István Ertl ve François Lo Jacomo’yla yaptığı söyleşi yer alıyor.
Söyleşi "çeviri sorunu"yla başlıyor. Bir dilin diğer dile eksiksiz olarak çevrilmesi mümkün müdür? Eğer mümkünse neden bir yapay dile ihtiyaç duyulsun? Eğer değilse yapay dil nasıl bir işe yarayabilir?
Bu soru ortaya konulduktan sonra konu anadillere ve dil öğrenme motivasyonuna geliyor. Birden fazla anadili olan çocuklar, başka bir yabancı dili öğrenmeye daha mı yatkın olurlar? Yoksa "anadil" dediğimiz şey bir mit midir? Öğrenilen dil, sokağın dili midir? Dil öğrenmenin duygusal sebepleri olduğuna değindikten sonra başta ortaya konulan paradoksal duruma şu şekilde bir çözüm getiriyor, Ertl ve Lo Jacomo: Doğal diller doğdukları kültürün izini taşırlar. Mesela İngilizce İngilizlerin, Rusça Rusların, Türkçe de Türklerin dünyaya bakış açısını ve kültürünü yansıtır. Ancak Esperanto herhangi bir millete ya da kültüre ait değildir. Bütün dünyaya ait, tarafsız bir dildir. (Esperantoyla ilgili blog yazımda buna ben de değinmiştim.)
Umberto Eco burada Esperantistlerin de bir topluluk oluşturabileceğini söylüyor. Esperanto bir ülkeye ait değildir, evet ama bir topluluğa aittir, "onu konuşanlar topluluğu"na. Dolayısıyla da Esperanto zaman içinde kendi dünyaya bakış açısını ve kültürünü inşa etmeye başlayabilir.
Devamında Umberto Eco değişen bir görüşünü açıklıyor. Önceden yapay bir dilin dünya genelinde kabul görmeyeceğini, çünkü tarihte bunun hiçbir zaman olmadığını düşünüyormuş. Ancak tarihte daha önce Ay'a çıkmadığımız halde geçtiğimiz yüzyılda
7/10
Beğendi
·2022 78. kitabı
Herkese merhaba,Eco’nun Esperanto ve Çokdilli Bir Gelecek isimli kitabından bahsetmek istiyorum.Öncelikle nedir esperanto. Kendini Dr. Esperanto olarak tanıtan Zamenhof, farklı dilleri konuşan kişiler arasındaki iletişim zorluklarının, öğrenilmesi kolay bir ortak dil ile aşılabileceğini düşünerek Esperanto'yu oluşturmuştur. Günümüzde en çok tanınan ve en çok konuşanı bulunan yapay dil olmakla birlikte uluslararası iletişim dili olma amacına ulaşamamıştır. Esperanto hiçbir zaman başka ülkelerce resmen tanınan bir ülkenin resmî dili olmamıştır ancak dilin buna benzer tecrübeleri bulunmaktadır. Esperanto günümüzde temel olarak seyahat veya internet üzerinden haberleşme amacıyla kullanılmaktadır. Esperanto edebiyatının geçmişi Esperanto öncesine kadar dayanır. Ludvik Zamenhof dili oluştururken eksiklerin görülmesinde yardımcı olması amacıyla birçok kitabın çevirisi yapıp Esperanto şiirler yazdı ve daha sonra diğer Esperanto bilenler tarafından da birçok edebi eser ortaya kondu. Esperanto dilinde bugüne kadar yayımlanan kitap sayısı 25.000'in üzerindedir. Bunların 100'ünden fazlasının orijinali Esperanto dilinde yazılmıştır. Esperanto, özellikle sözcük dağarcığı bakımından Avrupa dillerine oldukça yakın olmasına ve oluşumunda yalnızca bu dilleri referans alınmış görünmesine rağmen, Esperanto topluluğu içerisinde Esperanto ile Türkçe arasında özellikle yapısal anlamda benzerlikler bulunduğu şeklinde bir kanı vardır. Bazı Esperantocular, Esperanto'nun bir dünya dili değil, bir Avrupa dili olduğu şeklindeki eleştirileri karşılamada Türkçeyle olan benzerlikleri ön plana çıkarırlar.Benim için oldukça ilginç bir deneyim oldu.Tavsiye ederim
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Haya we ji we hebe!!! SPOİLER zehfe vê lêkolînê da.
Ev pîrtûka hanê min bi dîyarîya kekê 
Serhevde xwend û ji boy dîyarîya wî gelek hêja, dîsa spasîyên xû jêra dişînim.
Vê pirtûkê behsa jîna Pêşawa Qazî Muhammed dike. Qazi Muhammed kû berê Komara Mehabadê ava kirîye û buye Pêşawa Komara Mehabadê û gele Kurd.
Û li ber çav û dilê min hêjî pêşewayê gele kurde.
Gelê Kurd; zarok, Ciwan, kal û pîr hewceye dîroka xû qedîm baş nas bikin. Yekî weka Qazî jî ji boy kû nas bikin dikarin vê pirtûkê bixwinin. Ji boy naskirina yeki weka wî jî ez divêm ev pirtûk hêjî kêm disekine lê belê ji boy naskirina wî jî gav e ke gelekî başe.
Pirtûk soz a Qazî, kû daye Gelê Kurd û Doza Kurd destpêdike. Bi wê helbesta Nadir Qazî balkêş kû gotîye du caran du an du heb du nabe çar dibe yek( 2+2=1 ), bi pend( nesîhet, şîret ) ên ji boy kurda û hosîname( wesîyetname ) ji boy gelê xû nivîsîye berdewam dike.
Bi dû re behsa jîna wî şexsî dike kû sala 1900 de Mehabadê ji dayîk bûye, ji malbetekê nasbûyî derketîye. Xû bi alî ilmê vê pêşxistîye. Û bûye dadger( hakim ). Bi Mîna Xatûn ra zewicîye. 7 keç û lawekî wî çêbuye.
Bi 7 zimanan dikaribûye bi axive. ( Kurdî, Farisî, Erebî, Înglîzî, Ûrûskî, Frengsawî û Esperanto )
Bi dûre behsa avakirina Komara Mehabadê dike. kû piştî Azerî seri hildidin ew jî 12 ê meha kanûna pêşî serî hildidin bi pêşewatîya Qazî, 22 yê kanûna paşî serhildan a xû li serî dixin, li bajarê Mehabadê li qada Çarçira Sirûda Kurdan "Ey Reqib" dixwînin û Komara Mehabadê ava dikin.
( Ey Reqib sala 1938 da bi destên helbestvanê Kurd Yunus Rauf tên nivîsin)
Di yanzdehê meha sibatê ya 1946 de civîna parlemena Mehabadê bi 30 Kesan ava dibe û di vê civînê de serokwezir, serokê hêzên zebtî, wezîrê aborîyê.... Tên bijartin.
Bi dû re rojname, radyo yên kurdî, weşan ên
Serhevde xwend û ji boy dîyarîya wî gelek hêja, dîsa spasîyên xû jêra dişînim.
Vê pirtûkê behsa jîna Pêşawa Qazî Muhammed dike. Qazi Muhammed kû berê Komara Mehabadê ava kirîye û buye Pêşawa Komara Mehabadê û gele Kurd.
Û li ber çav û dilê min hêjî pêşewayê gele kurde.
Gelê Kurd; zarok, Ciwan, kal û pîr hewceye dîroka xû qedîm baş nas bikin. Yekî weka Qazî jî ji boy kû nas bikin dikarin vê pirtûkê bixwinin. Ji boy naskirina yeki weka wî jî ez divêm ev pirtûk hêjî kêm disekine lê belê ji boy naskirina wî jî gav e ke gelekî başe.
Pirtûk soz a Qazî, kû daye Gelê Kurd û Doza Kurd destpêdike. Bi wê helbesta Nadir Qazî balkêş kû gotîye du caran du an du heb du nabe çar dibe yek( 2+2=1 ), bi pend( nesîhet, şîret ) ên ji boy kurda û hosîname( wesîyetname ) ji boy gelê xû nivîsîye berdewam dike.
Bi dû re behsa jîna wî şexsî dike kû sala 1900 de Mehabadê ji dayîk bûye, ji malbetekê nasbûyî derketîye. Xû bi alî ilmê vê pêşxistîye. Û bûye dadger( hakim ). Bi Mîna Xatûn ra zewicîye. 7 keç û lawekî wî çêbuye.
Bi 7 zimanan dikaribûye bi axive. ( Kurdî, Farisî, Erebî, Înglîzî, Ûrûskî, Frengsawî û Esperanto )
Bi dûre behsa avakirina Komara Mehabadê dike. kû piştî Azerî seri hildidin ew jî 12 ê meha kanûna pêşî serî hildidin bi pêşewatîya Qazî, 22 yê kanûna paşî serhildan a xû li serî dixin, li bajarê Mehabadê li qada Çarçira Sirûda Kurdan "Ey Reqib" dixwînin û Komara Mehabadê ava dikin.
( Ey Reqib sala 1938 da bi destên helbestvanê Kurd Yunus Rauf tên nivîsin)
Di yanzdehê meha sibatê ya 1946 de civîna parlemena Mehabadê bi 30 Kesan ava dibe û di vê civînê de serokwezir, serokê hêzên zebtî, wezîrê aborîyê.... Tên bijartin.
Bi dû re rojname, radyo yên kurdî, weşan ên
Dikkat! İncelemede bahsedilen çoğu kaynak İngilizce dilindedir.
Tolkien'i sadece legendarium'ı ile tanımak yetmez; onun bu efsaneyi yaratmasıyla sonuçlanan mesleki merakını da anlamak gerekir. Bildiğiniz üzere Tolkien bir filolog. Kendi mitolojisini ve dilini yaratan bir filolog. *Burada diğer fantastik kurgu yazarlarına ASLA diss atılmamıştır.*
A Secret Vice, Tolkien'in A Hobby for the Home adında bir derneğe yaptığı konuşmanın metnidir. Ayrıca Fonetik Sembolizm üzerine yazdığı bir essay de kitabın içeriğine dahil edilmiş. Baştan sona çok dolu bir kitaptı.
Tolkien'in 'yaratılmış diller' üzerine görüşleri ile başlayalım. Söz veriyorum çok uzun olmayacak.
#78215024 - 1956'da Thompson'a yazdığı mektubunda Tolkien, Esperanto gibi yaratılmış dillerin, dilin devamını sağlayacak efsaneleri olmadığı için öldüğünü söylüyor. Hatta, literal olmak gerekirse, bu dillerin ölü antik dillerden (Latince, Eski Yunanca vs.) bile daha ölü olduğunu söylüyor. Kendi yarattığı diller (özellikle Quenya ve Sindarin) yaşasın diye o dillerin kullanıldığı efsaneler yani LOTR ve Silmarillion'u yazıyor. Bu efsaneleri yazmasındaki tek sebep bu değil tabii ki. Tolkien büyük bir mitoloji hayranı, sırf Kalevala'yı okuyabilmek için Fince'ye yapısal (fonetik ve morfolojik) olarak benzer bir dil (Quenya ya da Qenya) yaratıyor. Ayrıca Beowulf ve Kral Arthur üzerine yazdığı incelemeler de var. Kitap halleri mevcut. Bkz. 
Beowulf ve 
The Fall of Arthur (Türkçesi sanırım henüz yok)
Tolkien'in Silmarillion'u yaratmasındaki önemli diğer bir sebep de bir İngiliz mitolojisi yaratmak istemesi. İskandinav ve Viking efsanelerine o kadar özeniyor ki Hobbitteki isimlerin çoğunu bu mitolojideki cücelerden seçiyor,
Beowulf ve The Fall of Arthur (Türkçesi sanırım henüz yok)
Tolkien'in Silmarillion'u yaratmasındaki önemli diğer bir sebep de bir İngiliz mitolojisi yaratmak istemesi. İskandinav ve Viking efsanelerine o kadar özeniyor ki Hobbitteki isimlerin çoğunu bu mitolojideki cücelerden seçiyor,
Bu kitaba dair yazılan yorumlara baktım. İçlerinde neden abuk sabuk sözcükler kullanılmış anlayamadım, diyenler var. Öncelikle bu arkadaşların kitaptan bir şey anla(ya)madıklarını üzülerek belirteyim. Mesele zaten bir ulusa ya da topluluğa ait olmayan ve tüm insanların konuşacağı Esperanto gibi bir dil yaratmak...
Kitap, günümüz dünyasından bakınca gerçekleştirilebilirliği sorgulanabilir bir ütopya hayalinin üzerine kurulmuş. Belirlediği bazı gerçekler bugün düşünüldüğünde çok doğru ama yazık ki buradaki dünya hayali öyle 3-5 yılda gerçekleştirilecek türden değil. (Bu arada okuduğum gelecek dünya tasvirlerinin içinde en iyisi)
Beni iki gün boyunca düşündürdü... Bazı konularda çok haklı oluşu da ayrıca şaşırttı. Sadece insanlara ilişkin bakış açısı, yorum ve tahminleri bana fazla iyimser geldi.
Anarşist bir ütopya görmek isteyenler kaçırmasın efendim...
**var mı buralarda sürgün? marjinal? yabancı birilerii? :)
sürgüne çarptırılmış bir dille.
malatya'da siyaset okumaları atölyesinde okunacak olan kitaplarımızdan biri de edward said'in entelektüeli idi.
60-70'lerden tutun 80-90'lara ve hatta 2000'lilerden de oluşan geniş yelpazeli bir ekiptik.
entelektüel kitabının tahlili için artistlik yapıp gönüllü olduğumu,
kitabı bitirebildikten(!) sonra itiraf edebiliyorum tabii ki. :)
edward wadie said; karşılaştırmalı edebiyat profesörü, aktivist, teorisyen.
babası, amerikan vatandaşı filistinli hıristiyan
annesi, lübnanlı hıristiyan
doğum: 1 kasım 1935 ölüm: 25 eylül 2003
okumayı düşündüğüm diğer kitapları: "filistin sorunu", "medyada islam" ve "yersiz yurtsuz"
ayrıntı yayınlarından inceleme türüyle bize ulaşan "entelektüel"in ilk basımı 1995 yılında sekizinci basımı da nisan 2018'de basılıyor..
amerikalı yayımcı ben sonnenberg'e de ithaf ediliyor.
dokuz sayfadan oluşan sunuş bölümünü iki buçuk saat içerisinde okuduğumu da söyleyeyim ne olacaksa olsun :) reith konferansları nedir, nerede olmuştur, kimler niye neden ve nasıl katılmışlar, robert kim, john kim, öteki john da kim, toynbee kim? o kaynaktaki kitaba bak bu kaynaktaki kitaba bak hem o hem bu kaynaktaki kitaplara bak, incele, okuyup okumayacağını belirle, notlar aall şeymaa; açıp bir de anlamakta güçlük çektiğim birkaç reith konferansı da dinlemeye çalışıncaa efendim kitabın içinde kaybolmuş bulundum bir kere. :)
bu kısımda edward said, entelektüel" üzerine kimdir, neyi benimser, neyi reddeder üzerinde ufak ufak tespitler yaparak girizgâhını yapmış bulunuyor. benim kadar uzatıp da keyif alabilirsiniz, oradan oraya koşturup araştırırken pek de sıkıldığım söylenemez.:)
kitaptaki "entelektüel" tanımlamalarından önce benim de zihnimde bi şeyler oluşsun diye entelektüel taramaları yaptım, görüşünü önemsediğim insanlardan