Hasan Ali Toptaş, çağdaş Türk edebiyatının en özgün ve lirik kalemlerinden biri olarak, "Kuşlar Yasına Gider" romanıyla okuru hem kırsalın naif atmosferine hem de insan ruhunun en derin dehlizlerine doğru bir yolculuğa çıkarıyor. Postmodern anlatım tekniklerini Anadolu irfanı ve halk hikâyeleri geleneğiyle harmanlayan Toptaş, bu eserde ağırlıklı olarak baba-oğul ilişkisini, ölümle yüzleşmeyi ve hayatın döngüselliğini işler.
Romanın ana ekseni, anlatıcının uzun yol şoförü olan babası Aziz Bey'in hastalıkla günden güne eriyişine ve nihayetinde vefatına tanıklık eden bir oğulun gözünden aktarılır. Bu süreç, sadece fiziksel bir çöküşün değil, aynı zamanda geçmiş hesaplaşmaların, vicdan muhasebelerinin ve sevgi dolu bir bağlılığın da hikâyesidir.
Roman, ataerkil bir düzende mesafeli ama derinden bağlı bir baba-oğul ilişkisinin izlerini sürer. Uzun yol şoförü olan babanın sürekli "yolda" olması, aralarındaki fiziksel mesafeyi ve iletişim eksikliğini sembolize eder. Baba figürünün, bir arabanın (kamyon) direksiyonunda güçlü bir 'Aziz Bey'den, hastalığın pençesinde çaresiz birine dönüşümü, oğulun gözünde hem bir yas hem de bir merhamet sınavıdır.
Toptaş, metinlerarasılık ve üstkurmaca gibi postmodern unsurları kullanarak eseri tek bir anlama indirgenmekten kurtarır. Kitabın adı, bir Ardahan türküsü olan "Bu Dağlar Kömürdendir" dizesinden alınmış olup, bu durum eserin halk edebiyatı kökenlerine de gönderme yapar. Gerçek ile rüya, somut ile metafor iç içe geçerek okura zengin bir anlam evreni sunar.
Eser, yazarın kendi hayatından izler taşısa da (tıpkı anlatıcının adının da Hasan Ali olması gibi), Toptaş roman içinde bu durumun kurmaca olduğunu özellikle vurgulayarak otobiyografik algıyı bilerek kırar ve romanın sınırlarını belirler.
Toptaş'ın "Kuşlar
"Hayatımda annemin tek bir görevi vardı o da beni doğurmak; çünkü bundan sonra ölmem için elinden geleni yaptı ve şimdilerde gerçekleştiremediği hayal kırıklığı..."
"Kelimelere ihtiyaç duymadan ve neredeyse hiç ortalıkta görünmeden yaşamayı öğrenebilmiş kadınlardan biriydi Jülide. Yüzü de kalbi kadar saklı kadınlardan."