Kendi semasında parlayan tek yıldız!Felsefe
Geçmiş geleceğe, suyun suya benzemesinden daha fazla benzer” (s.50).
İbn-i Haldun, 14. yüzyılda yetişmiş doğunun parlayan bir yıldızı. O, günümüzde modern tarih felsefesinin, sosyoloji ve iktisat biliminin kurucularından kabul ediliyor.¹ Döneminde değeri pek anlaşılmamakla birlikte, onun adı ve düşünceleri 19. yüzyıldan itibaren sosyal bilimlerin adım adım gelişmesiyle ilkin Avrupalı tarihçiler tarafından keşfediliyor.² Eserleri art arda tercüme edilerek onun adına üniversitelerde enstitüler kuruluyor.
• • •
Bizde ise İbni Haldun, 17. yüzyıldan itibaren tanınmaya başlıyor. Başta Kâtip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa olmak üzere Osmanlı tarihçileri Osmanlı Devleti’nin kuruluş, yükseliş ve çöküş dönemlerini onun geliştirdiği teorilerle anlamaya çalıyorlar. Ancak, batıda İbni Haldun’a ve eserlerine gösterilen ilgi maalesef doğuda yeterli düzeyde gösterilmiyor. Doğduğu, yetiştiği, bir bilim insanı ve devlet adamı olarak görev yaptığı Arap dünyasında bile yeniden keşfedilmesi ancak Arap milliyetçiliğinin doğuşu ile gerçekleşiyor.
• • •
Gerçekten de İbni Haldun’un sıradan bir bilim insanı olmadığını anlamak için onun kısa biyografisini okumak bile yetiyor. O tarih felsefesinden siyasete, ekonomiye, dine, hukuka, eğitime, antropolojiye, insan ve toplumların psikolojisi ve sosyolojisine dair görüşlerini bizatihi yaşayarak oluşturuyor. Tunus, Fas, Gırnata, Mısır gibi ülkelerde kadılık, danışmanlık ve vezirlik görevlerinde bulunuyor. Kuzey Afrika’yı baştan sona dolaşıyor, bedevi kabilelerini tüm yönleriyle inceliyor, o dönemin çalkantılı ve entrikalarla dolu siyasal ortamında iki yıl hapis yatıyor. Şam’ı işgal eden Timur’la görüşmesi tarihe geçiyor.
• • •
İbni Haldun, acı ve tatlı her aşaması dopdolu geçen yaşamının sonlarına doğru siyasal yaşamdan elini eteğini çekerek adını
İbn-i Haldun, 14. yüzyılda yetişmiş doğunun parlayan bir yıldızı. O, günümüzde modern tarih felsefesinin, sosyoloji ve iktisat biliminin kurucularından kabul ediliyor.¹ Döneminde değeri pek anlaşılmamakla birlikte, onun adı ve düşünceleri 19. yüzyıldan itibaren sosyal bilimlerin adım adım gelişmesiyle ilkin Avrupalı tarihçiler tarafından keşfediliyor.² Eserleri art arda tercüme edilerek onun adına üniversitelerde enstitüler kuruluyor.
• • •
Bizde ise İbni Haldun, 17. yüzyıldan itibaren tanınmaya başlıyor. Başta Kâtip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa olmak üzere Osmanlı tarihçileri Osmanlı Devleti’nin kuruluş, yükseliş ve çöküş dönemlerini onun geliştirdiği teorilerle anlamaya çalıyorlar. Ancak, batıda İbni Haldun’a ve eserlerine gösterilen ilgi maalesef doğuda yeterli düzeyde gösterilmiyor. Doğduğu, yetiştiği, bir bilim insanı ve devlet adamı olarak görev yaptığı Arap dünyasında bile yeniden keşfedilmesi ancak Arap milliyetçiliğinin doğuşu ile gerçekleşiyor.
• • •
Gerçekten de İbni Haldun’un sıradan bir bilim insanı olmadığını anlamak için onun kısa biyografisini okumak bile yetiyor. O tarih felsefesinden siyasete, ekonomiye, dine, hukuka, eğitime, antropolojiye, insan ve toplumların psikolojisi ve sosyolojisine dair görüşlerini bizatihi yaşayarak oluşturuyor. Tunus, Fas, Gırnata, Mısır gibi ülkelerde kadılık, danışmanlık ve vezirlik görevlerinde bulunuyor. Kuzey Afrika’yı baştan sona dolaşıyor, bedevi kabilelerini tüm yönleriyle inceliyor, o dönemin çalkantılı ve entrikalarla dolu siyasal ortamında iki yıl hapis yatıyor. Şam’ı işgal eden Timur’la görüşmesi tarihe geçiyor.
• • •
İbni Haldun, acı ve tatlı her aşaması dopdolu geçen yaşamının sonlarına doğru siyasal yaşamdan elini eteğini çekerek adını5 Yorum
nalkan
Gönderi Sahibi
İbn Haldun'la ilgili benim de genel bilgilerim vardı. Bu kitapla birlikte youtube'da bazı üniversite hocalarının videolarını izledim, merakım daha da arttı. Ben de İbni Haldun üzerine yazılmış bir iki kitap daha okuduktan sonra Mukaddime'ye başlamayı düşünüyorum.👌 Katkınız için teşekkür ederim.🙏🙋🏻♂️
Güzel bir inceleme gönlünüzce yaşayın her dilek ve isteğiniz gerçek olsun efendim.
incelemeler içinde kitap önerisi bir başka tat ve lezzet veriyor okumaktan haz alıyor insan bazen amiyane tabirle üstünkörü okuyup gözden kaçirdığımız nice kitapları dönüp bir daha okuması gerekiyor insanın.
Butür güzel incelemelerinizin ve kitap okuma önerilerinizin devamını bekleriz.
Saygılarımla...🙏
nalkan
Gönderi Sahibi
Yazdığım incelemeler küçük de olsa bir merak uyandırıyorsa ne mutlu bana. Değerli görüş ve düşünceleriniz için çok teşekkür ederim. Keyifli okumalar dilerim.🙏📚
Sosyoloji alanında bir deha, insanın ve toplumun da aynı fizik gibi kanunlara tabii olduğunu ilk olarak dile getiren kişi İbni Haldun..
Bilmek ile yapmak..teori ile pratik ayrı ayrı şeylerdir. İbn Halduna kadılık veriliyor.. kitabını yazmış olan zamanın ordinaryüsü olan İbn Haldun , eline yüzüne bulaştırıyor.. niye.. insansan zaaflar..ve biraz da çakal bir adam..
Osmanlı'nın İbni Haldunu bilmemesine gelince, aksine çok iyi biliyorlar İbni Haldunu.. İbni Halduna itibar etmemelerinin başlıca 2 siyasi sebebi vardır. Bunlardan 1.si sizinde bahsettiğiniz Timura gönderilen akıl adamlar heyetinde ki etkinliğidir. Timuru etkilemiş, kendisine hayran bırakmıştır. Timurun hedefi Mısırken, onun yolunu değiştirmesini; Anadoluya ,Osmanlıya yönelten kişidir İbni Haldun.. Beyazıt ile yaptığı Ankara savaşı ve neticeleri malum..
2. nedende Osmanlı'nın kurucu manevi babalarından, müjdeleyicisi kabul edilen İbni Arabi'ye karsı besledigi düşmanlıktır. ..
nalkan
Gönderi Sahibi
İbn Haldun'un şahsıyla ilgili bu kadar detaylı bilgim yok. Ancak, dönem itibariyle entrika ve çalkantılarla dolu bir coğrafyada ayakta kalabilmek için pragmatik hareket eden biri olduğunu biliyorum. Her ne kadar Osmanlı tarih anlayışını bir dönem derinden etkilese de isim olarak pek itibar edilmemesinin nedenleri yazdıklarınız olabilir. Ancak İbn Haldun sadece biz de değil, yetiştiği koca coğrafyada da erken dönemde keşfedilerek düşüncelerinden yararlanılmış bir isim değil. Zira onun fikirlerini devam ettiren herhangi bir okul kurulmamış. Bunların neden, niçin ve nasılları benim için ayrı bir araştırma ve okuma mevzu...👌 Katkınız için teşekkür ederim.🙏📚
Elinize sağlık.Yine çok güzel bir inceleme olmuş.Doğu değerlerini görmüyor ya da görmezden geliyor. Batı karanlıktı, ibni Haldun doğuda bir ışıktı. Batı farkına vardı o ışığın Doğu ışığa gözlerini kapattı. Belki de bundan coğrafya bir kadere dönüştü.
nalkan
Gönderi Sahibi
Çok doğru. İbni Haldun'u batılı bilim insanları keşfedip, eserlerini ve görüşlerini dünya gündemine taşıyana kadar doğu sadece İbni Haldun'u isim olarak ve yüzeysel tanıyor. O kadar ki eserlerinden yararlandığı halde bazı Osmanlı tarihçeleri kitaplarında isminden ve eserlerinden bahsetmiyor.
---
Biliyorsunuz bir insanın görüşlerini keşfetmek ayrı, tanımak ayrı. Eğer doğu İbni Haldun'u erken dönemde keşfedip, adına enstitüler ve okullar kurarak düşüncelerinden yararlanmayı başarabilseydi bugün yaşadığı pek çok ekonomik, sosyal ve siyasî sorununa çözüm üreterek bambaşka bir noktada olabilirdi diye düşünüyorum. Ne yazık ki İbni Haldun doğuda hala hakkıyla bilinmiyor. O nedenle coğrafyanın kader olmaktan çıkmasını istiyorsak İbni Haldun'u sürekli okuyarak düşüncelerine yönelik keşif yolculuğunu sürdürmeliyiz.👌
----
Katkınız için teşekkür ederim.🙏📚
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.